Ναρκωτικά και τιμόνι: Η αθέατη απειλή στους δρόμους

Η οδήγηση υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών εξακολουθεί να απασχολεί έντονα τις αρμόδιες Αρχές, καθώς πρόκειται για ένα φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την οδική ασφάλεια και την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Παρά τις συνεχείς εκστρατείες ενημέρωσης, τους αυξημένους ελέγχους της Αστυνομίας και τις αυστηρές πρόνοιες της νομοθεσίας, εξακολουθούν να εντοπίζονται οδηγοί οι οποίοι κάθονται πίσω από το τιμόνι έχοντας προηγουμένως κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών. Το ζήτημα βρίσκεται διαχρονικά στο μικροσκόπιο των αρμόδιων υπηρεσιών, καθώς η οδήγηση υπό την επήρεια ουσιών επηρεάζει την ικανότητα αντίληψης, αντίδρασης και ορθής κρίσης ενός οδηγού, αυξάνοντας σημαντικά τους κινδύνους πρόκλησης τροχαίων συγκρούσεων.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης του φαινομένου, η Αστυνομία διενεργεί σε τακτική βάση ελέγχους σε ολόκληρη την Κύπρο, με τη χρήση των προβλεπόμενων διαδικασιών για τη διενέργεια ναρκοτέστ σε οδηγούς. Οι έλεγχοι αυτοί πραγματοποιούνται τόσο στο πλαίσιο στοχευμένων επιχειρήσεων όσο και κατά τη διάρκεια καθημερινών αστυνομικών δραστηριοτήτων, με σκοπό τον εντοπισμό προσώπων που οδηγούν υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών και την απομάκρυνσή τους από το οδικό δίκτυο.

Στοιχεία που εξασφάλισε η «Σημερινή» από την Αστυνομία καταγράφουν την εικόνα που διαμορφώθηκε κατά το 2025, αποτυπώνοντας τον αριθμό των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν, τα θετικά αποτελέσματα που καταγράφηκαν, τις επαρχίες στις οποίες παρουσιάζεται αυξημένος αριθμός θετικών ναρκοτέστ, καθώς και τις διαδικασίες που ακολουθούνται από τις Αρχές όταν ένας οδηγός εντοπιστεί θετικός ή αρνηθεί να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Τα στοιχεία, επίσης, φωτίζουν τις πτυχές που αφορούν τη χρονική κατανομή των περιστατικών, καταδεικνύοντας τις περιόδους κατά τις οποίες εντοπίζονται συχνότερα θετικά ναρκοτέστ, ενώ παράλληλα δίνουν εικόνα για το κατά πόσον πρόκειται κυρίως για οδηγούς που εντοπίζονται για πρώτη φορά ή για πρόσωπα που έχουν απασχολήσει ξανά τις Αρχές για παρόμοια αδικήματα. Επιπλέον, καταγράφονται στοιχεία σε σχέση με την εμπλοκή οδηγών που βρέθηκαν θετικοί σε ναρκοτέστ σε θανατηφόρες οδικές συγκρούσεις, ένα ζήτημα που παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό για τις έρευνες γύρω από τα αίτια σοβαρών και θανατηφόρων τροχαίων δυστυχημάτων.

Παράλληλα, μέσα από τις απαντήσεις, παρουσιάζεται αναλυτικά το πρωτόκολλο που εφαρμόζεται από τα μέλη της Αστυνομίας όταν κατά τον προκαταρκτικό έλεγχο προκύπτει θετική ένδειξη χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Παράλληλα, καταγράφεται και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι περιπτώσεις οδηγών που αρνούνται να υποβληθούν στους απαιτούμενους ελέγχους, καθώς και οι συνέπειες που προβλέπονται από τη νομοθεσία στις περιπτώσεις αυτές.

1.200 έλεγχοι – 921 θετικά ναρκοτέστ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξασφάλισε η «Σημερινή», το 2025 πραγματοποιήθηκαν 1.200 έλεγχοι παγκυπρίως για ναρκοτέστ, από τους οποίους οι 921 εντοπίστηκαν θετικοί.

Σε σύγκριση με το 2024, παρατηρείται μείωση περίπου 1% στα θετικά ναρκοτέστ οδηγών κατά το 2025.

Σε ό,τι αφορά την κατανομή των θετικών αποτελεσμάτων ανά επαρχία, ο μεγαλύτερος αριθμός θετικών ναρκοτέστ παρουσιάζεται στην επαρχία Πάφου.

Θετικοί οδηγοί σε θανατηφόρες συγκρούσεις

Σε σχέση με την εμπλοκή οδηγών που εντοπίστηκαν θετικοί σε ναρκοτέστ σε τροχαίες συγκρούσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2025 καταγράφηκαν 45 θανατηφόρες οδικές συγκρούσεις, από τις οποίες διαπιστώθηκε ότι έξι εμπλεκόμενοι οδηγοί ήταν θετικοί σε ναρκοτέστ, ενώ ένας άλλος οδηγός ήταν θετικός τόσο σε αλκοόλη όσο και σε ναρκοτέστ.

Τα περισσότερα θετικά τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες

Όσον αφορά τον χρόνο κατά τον οποίο καταγράφονται τα περισσότερα θετικά ναρκοτέστ, σύμφωνα με τα στοιχεία, εντοπίζονται κυρίως τα Σαββατοκύριακα, τις αργίες και κατά τη διάρκεια των νυχτερινών ωρών.

Πολλοί εντοπίζονται για πρώτη φορά

Σε σχέση με το κατά πόσον οι οδηγοί που εντοπίζονται θετικοί σε ναρκοτέστ είναι επαναλαμβανόμενοι παραβάτες, η Αστυνομία αναφέρει ότι υπάρχουν επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις, ωστόσο οι περισσότεροι εντοπίζονται για πρώτη φορά.

Η διαδικασία μετά από θετικό ναρκοτέστ

Όσον αφορά τη διαδικασία που ακολουθείται όταν ένας οδηγός βρεθεί θετικός σε προκαταρκτικό ναρκοτέστ από την προκαταρκτική εξέταση και η ένδειξη της συσκευής είναι θετική, ζητείται από τον οδηγό να παράσχει επιτόπου πρόσθετο δείγμα σάλιου για σκοπούς εργαστηριακής εξέτασης, η οποία διενεργείται από επίσημο διαπιστευμένο εργαστήριο του Γενικού Χημείου του Κράτους.

Μετά τη λήψη του πρόσθετου δείγματος σάλιου, επισημαίνεται στον οδηγό ότι θα του γνωστοποιηθούν τα αποτελέσματα της εργαστηριακής εξέτασης μόνο εάν αυτά είναι θετικά.

Παράλληλα, το μέλος της Αστυνομίας που διενήργησε τον προκαταρκτικό και πρόσθετο έλεγχο σάλιου, ανάλογα με την περίπτωση, μεριμνά για την ασφαλή μεταφορά του επηρεαζόμενου οδηγού στον τόπο κατοικίας του, καθώς και για τη μεταφορά και φύλαξη του οχήματος σε αστυνομικό σταθμό ή την παράδοσή του σε άλλο πρόσωπο που μπορεί να το οδηγήσει νόμιμα, εφόσον είναι παρών και ο ιδιοκτήτης. Επιπρόσθετα, γίνεται άμεση ανάκληση της άδειας οδήγησής του.

Όταν ο οδηγός αρνείται να υποβληθεί σε έλεγχο

Αν κατά την προκαταρκτική εξέταση ανιχνευθούν ναρκωτικά στο δείγμα σάλιου ή στην περίπτωση άρνησης ή αποφυγής παραχώρησης δείγματος σάλιου για προκαταρκτική ή εργαστηριακή εξέταση, το μέλος που διενεργεί τον έλεγχο μεριμνά για τη μεταφορά του οχήματος του εξεταζόμενου προσώπου στον πλησιέστερο αστυνομικό σταθμό και απαγορεύει στον οδηγό να συνεχίσει την οδήγηση.

Σε περίπτωση άρνησης ή αποφυγής του οδηγού να μεταβεί στον καθοριζόμενο αστυνομικό σταθμό για λήψη δείγματος σάλιου ή να παραχωρήσει το ζητούμενο δείγμα, ενημερώνεται ότι θα καταγγελθεί για το αδίκημα που διέπραξε.

Αφού ολοκληρωθούν οι εξετάσεις και οι ανακρίσεις, ο συλληφθείς πληροφορείται ότι θα καταγγελθεί και ακολούθως αφήνεται ελεύθερος, ενώ, παράλληλα, γίνεται άμεση ανάκληση της άδειας οδήγησής του.

Πώς επηρεάζουν τα ναρκωτικά την οδήγηση

Η οδήγηση υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών θεωρείται διεθνώς ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για πρόκληση σοβαρών και θανατηφόρων οδικών συγκρούσεων. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι ναρκωτικές ουσίες επιδρούν άμεσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, επηρεάζοντας σημαντικές λειτουργίες που είναι απαραίτητες για την ασφαλή οδήγηση, όπως η συγκέντρωση, η αντίληψη, η κρίση, ο συντονισμός των κινήσεων και η ταχύτητα αντίδρασης.

Η ασφαλής οδήγηση προϋποθέτει τη συνεχή επεξεργασία μεγάλου όγκου πληροφοριών σε ελάχιστο χρόνο. Ένας οδηγός καλείται να παρακολουθεί ταυτόχρονα την πορεία του οχήματος, την κυκλοφορία, τη σήμανση, την ταχύτητά του, τους πεζούς και τις ενέργειες των υπόλοιπων οδηγών. Η χρήση ναρκωτικών ουσιών μειώνει σημαντικά την ικανότητα εκτέλεσης όλων αυτών των λειτουργιών, αυξάνοντας τον κίνδυνο λανθασμένων αποφάσεων ή καθυστερημένων αντιδράσεων σε κρίσιμες στιγμές.

Ένα από τα συνηθέστερα αποτελέσματα της χρήσης ναρκωτικών είναι η επιβράδυνση των αντανακλαστικών. Ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα καθυστέρησης στην αντίδραση ενός οδηγού μπορεί ν’ αποδειχθούν καθοριστικά για την αποφυγή μιας σύγκρουσης. Η καθυστέρηση στην αντίδραση σε ένα ξαφνικό φρενάρισμα, στην εμφάνιση ενός πεζού ή σε μιαν απρόβλεπτη κίνηση άλλου οχήματος μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τροχαίο δυστύχημα.

Παράλληλα, πολλές ναρκωτικές ουσίες επηρεάζουν την ικανότητα συγκέντρωσης και προσοχής. Ο οδηγός ενδέχεται να αποσπάται ευκολότερα, να μην αντιλαμβάνεται έγκαιρα τους κινδύνους ή να αδυνατεί να διατηρήσει την προσοχή του για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η μειωμένη εγρήγορση αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό κίνδυνο κατά τις νυχτερινές ώρες ή σε πολύωρα ταξίδια.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η επίδραση των ναρκωτικών στην κρίση και στη λήψη αποφάσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι οδηγοί εμφανίζουν υπερβολική αυτοπεποίθηση, θεωρώντας λανθασμένα ότι είναι σε θέση να οδηγήσουν με ασφάλεια. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη υπερβολικής ταχύτητας, επικίνδυνες προσπεράσεις, παραβίαση σημάτων τροχαίας ή γενικότερα σε πιο επιθετική οδηγική συμπεριφορά.

Άλλες ουσίες, αντίθετα, προκαλούν υπνηλία, έντονη κόπωση, λήθαργο ή σύγχυση, επηρεάζοντας σοβαρά την ικανότητα του οδηγού να παραμένει σε εγρήγορση. Σε ακραίες περιπτώσεις, είναι δυνατόν να παρουσιαστούν στιγμιαία επεισόδια απώλειας προσοχής ή ακόμη και αποκοιμήσεις κατά την οδήγηση.

Οι ναρκωτικές ουσίες μπορούν επίσης να επηρεάσουν σημαντικά την όραση και τη χωρική αντίληψη. Ενδέχεται να προκαλέσουν θολή όραση, μειωμένη περιφερειακή αντίληψη, δυσκολία προσαρμογής στις αλλαγές φωτισμού, καθώς και λανθασμένη εκτίμηση αποστάσεων και ταχύτητας. Ως αποτέλεσμα, ο οδηγός μπορεί ν’ αδυνατεί να υπολογίσει σωστά την απόσταση από τα προπορευόμενα οχήματα ή ν’ αντιληφθεί εγκαίρως εμπόδια στον δρόμο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση συγκεκριμένων ουσιών είναι δυνατό να προκαλέσει αποπροσανατολισμό, άγχος, πανικό, παραισθήσεις ή αλλοιωμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Τέτοιου είδους επιδράσεις καθιστούν την οδήγηση εξαιρετικά επικίνδυνη, τόσο για τον ίδιο τον οδηγό όσο και για τους υπόλοιπους χρήστες του οδικού δικτύου.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο χρήσης ναρκωτικών σε σχέση με την οδήγηση. Για τον λόγο αυτό, η μόνη ασφαλής επιλογή είναι η πλήρης αποχή από την οδήγηση μετά από χρήση οποιασδήποτε ναρκωτικής ουσίας, με στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής και τη μείωση των σοβαρών τροχαίων συγκρούσεων.