Ο Κυπριακός λαός έχει το δικαίωμα να μάθει τι έχει συμφωνηθεί και τι όχι …..

Πριν από λίγες μέρες ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ, κ. Γεωργίου, το είπε ξεκάθαρα: «Τα σύνορά μας δεν είναι στην Κερύνεια». Και, όσο δυσάρεστο κι αν είναι να το παραδεχθεί κανείς, αυτή είναι μια οδυνηρή πραγματικότητα. Διότι η λύση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας (ΔΔΟ), την οποία έχουμε αποδεχθεί ως το πλαίσιο διαπραγμάτευσης για την επίλυση του Κυπριακού, δεν προβλέπει την επιστροφή όλων των προσφύγων στις πατρογονικές τους εστίες. Επομένως, όσοι αποδέχονται και υποστηρίζουν λύση στη βάση της ΔΔΟ αποδέχονται ταυτοχρόνως ότι πολλοί πρόσφυγες-εκτοπισμένοι δεν θα επιστρέψουν ποτέ στα χωριά και τις πόλεις τους.

Οφείλω να ομολογήσω ότι, παρόλο που διαφωνώ τόσο με τη συγκεκριμένη τοποθέτηση όσο και με τη λύση της ΔΔΟ, ο κ. Γεωργίου αξίζει να του αναγνωριστεί η ειλικρίνειά του στο συγκεκριμένο ζήτημα. Είχε το θάρρος να διατυπώσει δημόσια μια πραγματικότητα την οποία, κατά την άποψή μου, όλοι οι πολιτικοί της πρώτης γραμμής γνωρίζουν, αλλά αποφεύγουν να το πουν ξεκάθαρα στον Κυπριακό λαό.

Η προτεινόμενη λύση της ΔΔΟ, όπως έχει διαμορφωθεί μέσα από τις διαπραγματεύσεις των τελευταίων δεκαετιών, δεν προβλέπει την επιστροφή όλων των προσφύγων στις πατρογονικές τους εστίες. Οι συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί κατά καιρούς, καθώς και τα διάφορα σχέδια λύσης που έχουν κατατεθεί, στηρίζονται σε έναν συνδυασμό επιστροφής εδαφών, επιστροφής μέρους των προσφύγων, αποζημιώσεων και ανταλλαγής περιουσιών. Ως εκ τούτου, η ΔΔΟ δεν συνεπάγεται την καθολική επιστροφή όλων των εκτοπισμένων στις πόλεις και τα χωριά τους.

Οι υποστηρικτές της ΔΔΟ υποστηρίζουν ότι μια τέτοια διευθέτηση μπορεί να επιτρέψει την επιστροφή σημαντικού αριθμού προσφύγων, να αποκαταστήσει περιουσιακά δικαιώματα μέσω επιστροφής, αποζημίωσης ή ανταλλαγής περιουσιών και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια συνολική και βιώσιμη επίλυση του Κυπριακού. Για τον λόγο αυτό, θεωρούν ότι αποτελεί την πλέον ρεαλιστική -ή ακόμη και τη μοναδική εφικτή- βάση για την επίτευξη συμφωνίας.

Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές της ΔΔΟ (μεταξύ τους και ο συντάκτης του παρόντος κειμένου), υποστηρίζουν ότι μια τέτοια λύση οδηγεί στην οριστική απώλεια του δικαιώματος επιστροφής για πολλούς εκτοπισμένους και, κατ' επέκταση, νομιμοποιεί ή παγιώνει, σε σημαντικό βαθμό, τα τετελεσμένα που προέκυψαν από τ βάρβαρη τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974.

Εύλογα ερωτήματα που δεν απαντήθηκαν ποτέ!

Τις προάλλες είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις εργασίες του Παγκόσμιου Συνεδρίου των Κυπρίων της Διασποράς. Συμμετέχω ανελλιπώς σε αυτό τα τελευταία τριάντα δύο χρόνια. Η συμμετοχή μου, όμως, δεν είναι ποτέ τυπική. Δεν επιθυμώ απλώς να καταλαμβάνω μία ακόμη θέση στην αίθουσα των συνέδρων. Αντιθέτως, θεωρώ χρέος μου να παρακολουθώ με προσοχή τις εισηγήσεις, να υποβάλλω ερωτήματα και να συμμετέχω ουσιαστικά στον διάλογο, ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά τα ανθρωπιστικά ζητήματα και, κυρίως, το εθνικό μας θέμα.

Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιείται κάθε χρόνο αναλυτική ενημέρωση των συνέδρων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και από τους αρχηγούς ή εκπροσώπους των πολιτικών κομμάτων. Η φετινή ενημέρωση αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία, αφού βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού.

Με αυτή την αφορμή υπέβαλα προς όλους ένα απλό ερώτημα: Εφόσον, όπως επανειλημμένως μάς λέγεται, στο Κραν Μοντάνα είχαμε φθάσει ένα μόλις βήμα πριν από την επίτευξη συμφωνίας και, εφόσον επίσης υποστηρίζεται ότι οι συνομιλίες θα επαναρχίσουν από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν, ποιες ακριβώς είναι οι συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν; Σε ποια ζητήματα υπήρξε συμφωνία;

Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε ότι τα ζητήματα στα οποία δεν κατέστη δυνατή η επίτευξη συμφωνίας αφορούσαν τις εγγυήσεις, την ασφάλεια, τα επεμβατικά δικαιώματα και την αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων. Επομένως, είναι εύλογο να αναρωτιέται κανείς: σε ποια άλλα κεφάλαια υπήρξαν συγκλίσεις και ποιο ακριβώς είναι το περιεχόμενό τους;

Δυστυχώς, κανείς από τους παρευρισκόμενους δεν ήταν σε θέση να μου δώσει μια συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη απάντηση. Ούτε και από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας έλαβα σαφή τοποθέτηση επί του ερωτήματός μου. Έτσι, παρέμεινα με την απορία ποια είναι όλα εκείνα στα οποία φέρεται ότι έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία και ποια ακριβώς ζητήματα απομένουν να αποτελέσουν αντικείμενο της επικείμενης διαπραγμάτευσης.

Εκείνο που, ωστόσο, θεωρώ ιδιαιτέρως σημαντικό είναι ότι, όταν επισήμανα πως ο Κυπριακός λαός δικαιούται να γνωρίζει το περιεχόμενο των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί στο όνομά του, κανείς δεν διαφώνησε. Αντιθέτως, όλοι συμφώνησαν ότι πρόκειται για μια σοβαρή διαχρονική παράλειψη, η οποία πρέπει επιτέλους να διορθωθεί.

Σε μια δημοκρατία, η διαφάνεια και η ενημέρωση των πολιτών δεν αποτελούν πολυτέλεια. Αποτελούν προϋπόθεση για τη διαμόρφωση συνειδητής άποψης και για τη νομιμοποίηση οποιασδήποτε συμφωνίας κληθεί να εγκρίνει ο λαός. Είναι, λοιπόν, καιρός οι πολίτες να πληροφορηθούν με σαφήνεια ποιες συγκλίσεις έχουν επιτευχθεί, ποιες διαφωνίες εξακολουθούν να υπάρχουν και ποια είναι η πραγματική βάση πάνω στην οποία πρόκειται να συνεχιστούν οι συνομιλίες.

Οψόμεθα.

*Ακαδημαϊκός - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Από το Μονάγρι Λεμεσού

av.avgoustinοs@gmail.com