Βία στο γήπεδο, νομοσχέδια στον πάγκο

Η νέα ποδοσφαιρική σεζόν έχει ήδη κάνει σέντρα και μαζί της επέστρεψαν οι πρώτες εικόνες έντασης. Τα μικροεπεισόδια που σημειώθηκαν την περασμένη Κυριακή, στο ΑΠΟΕΛ–ΑΕΛ, με αποκορύφωμα τον τραυματισμό 14χρονης φιλάθλου, άνοιξαν ξανά τη συζήτηση για την αντιμετώπιση της αθλητικής βίας. Την ίδια ώρα, δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες που φιλοδοξούν να ενισχύσουν το υφιστάμενο πλαίσιο παραμένουν σε εκκρεμότητα, με τη μια να μην έχει ακόμη τεθεί ενώπιον της Βουλής.

Οι δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια. Το νομοσχέδιο που τροποποιεί τον περί της Πρόληψης και της Καταστολής της Βίας στους Αθλητικούς Χώρους Νόμο εκκρεμεί ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών. Αντίθετα, το νομοσχέδιο για τη λειτουργία των συνδέσμων φιλάθλων δεν έχει ακόμη κατατεθεί στη Βουλή και, σύμφωνα με την ενημέρωση από την Αστυνομία, βρίσκεται για νομοτεχνικό έλεγχο στη Νομική Υπηρεσία.

Οι τοποθετήσεις των αρμοδίων καταγράφουν κοινή θέση ως προς την ανάγκη ενίσχυσης του νομοθετικού πλαισίου. Αναδεικνύουν ωστόσο και διαφορετικές προσεγγίσεις σε βασικές πρόνοιες του νομοσχεδίου.

Γιατί καθυστερεί το πρώτο νομοσχέδιο

Η κ. Τσιρίδου, Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, διευκρινίζει στη «Σημερινή» ότι ενώπιον της Επιτροπής εκκρεμεί σήμερα ένα νομοσχέδιο. Κατατέθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2025, αντικαθιστώντας προηγούμενο κείμενο που είχε επιστραφεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης για περαιτέρω διαβούλευση. Η Επιτροπή το εξέτασε σε τέσσερεις συνεδρίες, στις 19 Μαρτίου, 28 Μαΐου, 18 Ιουνίου και 15 Οκτωβρίου 2025, χωρίς ωστόσο να μπορεί να το οδηγήσει στην ολομέλεια για ψήφιση.

Κατά τη συζήτηση καταγράφηκαν πρακτικές και νομικές δυσκολίες που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τα κλειστά κυκλώματα παρακολούθησης στα κλειστά γήπεδα, την απουσία κατάλληλων υποδομών, τα αλκοτέστ και νάρκοτεστ, τον έλεγχο της κάρτας φιλάθλου και την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για τη μετακίνηση φιλάθλων ή τη διεξαγωγή αγώνων κεκλεισμένων των θυρών.

Στην τελευταία συνεδρία, οι εμπλεκόμενοι φορείς ανέφεραν ότι αρκετές από τις προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν στην πράξη. Η Επιτροπή ζήτησε από το Υπουργείο να συνεχίσει τη διαβούλευση, να επιχειρήσει να γεφυρώσει τις διαφωνίες και να ενημερώσει τη Βουλή όταν θα ήταν έτοιμο. «Μέχρι σήμερα δεν έχουμε λάβει αυτήν την ενημέρωση», αναφέρει η κ. Τσιρίδου.

Η ίδια απορρίπτει την εικόνα ότι η Επιτροπή κρατά το νομοσχέδιο στα συρτάρια. Όπως τονίζει, δεν μπορεί να οδηγηθεί στην Ολομέλεια ένα κείμενο για το οποίο οι αρμόδιοι δηλώνουν ότι δεν διαθέτουν τις υποδομές ή τη δυνατότητα εφαρμογής. Η Επιτροπή, όπως ξεκαθαρίζει, είναι έτοιμη να επαναφέρει αμέσως το νομοσχέδιο μόλις το Υπουργείο ολοκληρώσει τη διαβούλευση και την ενημερώσει επισήμως.

Η διαφωνία για τους σωματικούς ελέγχους

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής αφορά το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στους σωματικούς ελέγχους κατά την είσοδο στα γήπεδα. Ο Μιχάλης Ηροδότου, Επικεφαλής του Γραφείου Αντιμετώπισης Αθλητικής Βίας στην Αστυνομία, εξηγεί στη «Σημερινή» ότι η υφιστάμενη νομοθεσία αναθέτει τον έλεγχο στον υπεύθυνο ασφάλειας και στους επιτηρητές, σε συνεργασία με την Αστυνομία. Η προτεινόμενη αλλαγή αντιστρέφει τους ρόλους και θέτει την Αστυνομία επικεφαλής των ελέγχων.

Η ρύθμιση δεν βρίσκει τη Δύναμη απόλυτα σύμφωνη. Κατά τον κ. Ηροδότου, ενδεχομένως αποτελεί «πισωγύρισμα» σε σχέση με τη φιλοσοφία του θεσμού των επιτηρητών και δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες σε αστυνομικό προσωπικό. Θέτει, παράλληλα, το ερώτημα ποιος θα είναι στην πράξη ο ρόλος των επιτηρητών, εάν οι έλεγχοι επιστρέψουν στην κύρια ευθύνη της Αστυνομίας.

Η κ. Τσιρίδου επισημαίνει, από την πλευρά της, ότι από τα πρακτικά της τελευταίας συνεδρίας δεν προκύπτει άρνηση της Αστυνομίας να διενεργεί σωματικούς ελέγχους, στη βάση όμως των όσων ανέφερε ο εκπρόσωπος του αστυνομικού συνδικαλιστικού φορέα.

«Αλκοτέστ και νάρκοτεστ ενδέχεται να προκαλέσουν αντιπαραθέσεις»

Πιο έντονες είναι οι επιφυλάξεις της Αστυνομίας για τη διενέργεια αλκοτέστ και νάρκοτεστ. Ο κ. Ηροδότου αμφισβητεί κατά πόσον το μέτρο θα συμβάλει στη μείωση των βίαιων συμπεριφορών στον βαθμό που αναμένεται. Εκτιμά ότι θα αυξήσει τα καθήκοντα και το κόστος αστυνόμευσης, ενώ οι στοχευμένοι έλεγχοι σε μέλη οργανωμένων ομάδων οπαδών μπορεί να προκαλέσουν αντιπαραθέσεις πριν ακόμη αρχίσει ένας αγώνας.

Θέτει και πρακτικά ερωτήματα για τη διαδικασία που θα ακολουθεί μετά από ένα θετικό αποτέλεσμα, ιδιαίτερα όταν το πρόσωπο που ελέγχεται έχει μεταβεί στο γήπεδο οδηγώντας. Θα τον στέλνουν σπίτι του με το αυτοκίνητο υπό την επήρεια ναρκωτικών; Θα παραμένει στο γήπεδο υπό την ευθύνη των αστυνομικών; Και σε ποιο χώρο;

Ο υφιστάμενος νόμος, πάντως, επιτρέπει ήδη τον εντοπισμό προσώπων που παρουσιάζουν σημεία ή συμπτώματα επήρειας αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών.

Ήδη οι επιφυλάξεις αυτές τέθηκαν ενώπιον της Επιτροπής και αφορούσαν κυρίως την απουσία υποδομών και την ανάγκη ύπαρξης κατάλληλα διαμορφωμένων χώρων, ώστε οι έλεγχοι να γίνονται χωρίς έκθεση ή στιγματισμό των πολιτών.

Στο ίδιο πεδίο των πρακτικών δυσκολιών εντάσσεται και ο έλεγχος της κάρτας φιλάθλου. Σύμφωνα με τον κ. Ηροδότου, τα νέα σκάνερ παρουσίασαν καθυστερήσεις στις πρώτες δοκιμές. Η Αστυνομία θεωρεί ότι απαιτείται καλύτερη τεχνική υποδομή και ενοποίηση των διαδοχικών ελέγχων της κάρτας, του εισιτηρίου και του τουρνικέ.

Η Αστυνομία θα αποφασίζει για απαγόρευση μετακίνησης φιλάθλων

Παρά τις διαφωνίες, σειρά προνοιών βρίσκει σύμφωνη την Αστυνομία. Θετικά αντιμετωπίζεται η τροποποίηση που θα επιτρέπει στην Αστυνομία, με αιτιολογημένη έκθεσή της, να απαγορεύει την μετακίνηση οπαδών ή να την επιτρέπει υπό όρους, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η σύμφωνη γνώμη της ομοσπονδίας. Σύμφωνη είναι η Αστυνομία και με την πρόνοια που παρέχει στο Υπουργικό Συμβούλιο τη δυνατότητα να αποφασίζει τη διεξαγωγή αγώνα χωρίς οπαδούς, ύστερα από αιτιολογημένη σύσταση του Αρχηγού της Αστυνομίας.

Σύγκλιση υπάρχει, επίσης, στην επέκταση της υποχρέωσης εγκατάστασης κλειστών κυκλωμάτων παρακολούθησης σε γήπεδα χωρητικότητας 500 θέσεων και άνω. Ο κ. Ηροδότου θεωρεί ότι το σημερινό όριο των 2.000 θέσεων αφήνει κενά, αφού ακόμη και μικρότερος αριθμός θεατών μπορεί να προκαλέσει σοβαρά επεισόδια εάν υπάρχει οργανωμένη πρόθεση.

Εγκληματικά στοιχεία στους συνδέσμους φιλάθλων

Διαφορετική είναι η εικόνα για τη δεύτερη νομοθετική πρωτοβουλία. Ο κ. Ηροδότου αναφέρει ότι έχει ετοιμαστεί κείμενο, το οποίο βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο. Σύμφωνα με την ενημέρωσή του, προβλέπει ότι κάθε σύνδεσμος φιλάθλων θα πρέπει να αναγνωρίζεται από την ομάδα του, να διαθέτει διοικητικό συμβούλιο και διαχειριστική επιτροπή, να ορίζει υπεύθυνο για τον χώρο στον οποίο στεγάζεται, να τηρεί κατάλογο μελών και στοιχεία για τα πρόσωπα που εισέρχονται και να είναι εγγεγραμμένος στα προβλεπόμενα μητρώα.

Η ανάγκη ρύθμισης συνδέεται, κατά τον επικεφαλής του Γραφείου Καταπολέμησης Αθλητικής Βίας, με την αλλαγή της εικόνας στους συνδέσμους κατά τα τελευταία χρόνια. Όπως αναφέρει, στο παρελθόν υπήρχε οπαδική αντιπαλότητα, αλλά και ένας άγραφος κώδικας επικοινωνίας, ακόμη και για τις διαδρομές οργανωμένων πορειών, ώστε να αποφεύγονται οι συναντήσεις αντίπαλων οπαδών.

Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν παρεισφρήσει σε ορισμένους συνδέσμους πρόσωπα και ομάδες που εκμεταλλεύονται την αγάπη των φιλάθλων για την ομάδα τους και δημιουργούν παρακλάδια τα οποία προβαίνουν σε παράνομες ενέργειες. Καταγράφονται, παράλληλα, συμπλοκές και οργανωμένες αντιπαραθέσεις ακόμη και σε ημέρες χωρίς αθλητική διοργάνωση, συχνά έπειτα από προκλήσεις και συνεννοήσεις μέσω διαδικτύου.

Χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα

Για κανένα από τα δύο νομοθετήματα δεν υπάρχει αυτήν τη στιγμή συγκεκριμένη ημερομηνία ψήφισης. Για το πρώτο, η Βουλή αναμένει από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να ολοκληρώσει τη διαβούλευση και να επιστρέψει με εφαρμόσιμες ρυθμίσεις και ξεκάθαρες αρμοδιότητες. Για το δεύτερο, πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί ο νομοτεχνικός έλεγχος και να κατατεθεί το νομοσχέδιο στη Βουλή.