21 Σεπτεμβρίου τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ, που τιμάται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου, το Κέντρο Άνοιας του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης και υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της υγείας του εγκεφάλου αρχίζει από την καθημερινότητά μας. Η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί τη συχνότερη μορφή άνοιας και το Κέντρο Άνοιας του ΙΝΓΚ ακολουθεί τις αναθεωρημένες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για το 2026 σχετικά με τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης και άνοιας. Οι οδηγίες αφορούν ενήλικες που δεν πάσχουν από άνοια, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν φυσιολογική γνωστική λειτουργία ή ήπια γνωστική εξασθένηση, καθώς και ατόμων στα οποία οι καταστάσεις αυτές συνυπάρχουν με άλλη πάθηση. Η ταυτόχρονη εστίαση σε διάφορους παράγοντες ενός υγιεινού τρόπου ζωής προσφέρει το μεγαλύτερο όφελος για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας και τη μείωση του κινδύνου άνοιας. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό;

1) Γνωστική δραστηριότητα

Η συνεχής συμμετοχή σε νοητικές δραστηριότητες που κινητοποιούν το μυαλό δημιουργεί γνωστικό απόθεμα μέσω της «εκγύμνασης» των νευρικών συνάψεων. Τι βοηθά; Η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων, γλωσσών ή χόμπι, τα επιτραπέζια παιχνίδια, τα παζλ, το σκάκι ή τα χαρτιά, καθώς και η ανάγνωση βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών.

2) Κοινωνική δραστηριότητα

Η διατήρηση ουσιαστικών ανθρώπινων σχέσεων συμβάλλει στη μείωση του στρες, στη θωράκιση της ψυχικής υγείας και στην πρόληψη της κοινωνικής και νοητικής απομόνωσης. Ο χρόνος με την οικογένεια και τους φίλους μας, η συμμετοχή σε κοινοτικές ομάδες και δραστηριότητες, η προσφορά εθελοντικής εργασίας και η ενεργή συμμετοχή σε κοινωνικές εκδηλώσεις αποτελούν απλούς αλλά σημαντικούς τρόπους ενίσχυσης της κοινωνικής σύνδεσης.

3) Τακτική σωματική άσκηση

Συστήνονται τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα, για την ενδυνάμωση της καρδιαγγειακής λειτουργίας και την ενίσχυση της αιμάτωσης του εγκεφάλου, όπως γρήγορο περπάτημα, κολύμπι, χορός ή ποδηλασία. Βοηθούν επίσης η συμπερίληψη ασκήσεων ενδυνάμωσης και ισορροπίας, καθώς και ο περιορισμός των μεγάλων διαστημάτων καθιστικής ζωής.

4) Περιορισμός του αλκοόλ και διακοπή του καπνίσματος

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με πολλούς κινδύνους για την υγεία, λόγω των ψυχοδραστικών και τοξικών ιδιοτήτων του, καθώς και της ικανότητάς του να προκαλεί εξάρτηση. Παράλληλα, επιταχύνει την κυτταρική γήρανση και τη νοητική έκπτωση. Το κάπνισμα μπορεί επίσης να προκαλέσει αγγειοεγκεφαλική βλάβη, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε άνοια. Ο περιορισμός του αλκοόλ και η διακοπή του καπνίσματος μειώνουν δραστικά τον κίνδυνο εμφάνισης αγγειακής άνοιας και συμβάλλουν στην προστασία της εγκεφαλικής υγείας.

5) Υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή

Συστήνεται η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής και η μείωση των επεξεργασμένων τροφών, με έμφαση στα φρέσκα λαχανικά, τα φρούτα, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα όσπρια, τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους, το ελαιόλαδο και τα ψάρια. Η μείωση των κορεσμένων λιπαρών, του κόκκινου κρέατος και της υπερβολικής ποσότητας ζάχαρης και αλατιού προστατεύει τα εγκεφαλικά αγγεία από φλεγμονές.

6) Έλεγχος καρδιαγγειακών παραγόντων

Η στενή συνεργασία με τον γιατρό σας για την τακτική παρακολούθηση και την αποτελεσματική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου, της χοληστερόλης και του σωματικού βάρους συμβάλλει στη φροντίδα της καρδιαγγειακής υγείας και αποτελεί ταυτόχρονα σημαντικό βήμα για την προστασία και τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου. Η πρόληψη ενός δεύτερου εγκεφαλικού επεισοδίου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα επαναλαμβανόμενα εγκεφαλικά επεισόδια συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο άνοιας.

7) Φροντίδα και προστασία της ακοής και της όρασης

Η απώλεια ακοής στη μέση ηλικία και η απώλεια όρασης που παραμένει χωρίς θεραπεία αποτελούν βασικούς τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση άνοιας. Η έγκαιρη χρήση ακουστικών βαρηκοΐας αποτρέπει τη νοητική απομόνωση και προστατεύει τον εγκέφαλο από την πρόωρη ατροφία λόγω έλλειψης ακουστικών ερεθισμάτων. Παράλληλα, οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι βοηθούν στη μείωση του γνωστικού φορτίου από θολές ή ελλιπείς οπτικές πληροφορίες και στη διατήρηση της νοητικής διέγερσης.

8) Αντιμετώπιση της κατάθλιψης

Η φροντίδα της ψυχικής υγείας αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής υγείας του εγκεφάλου. Η έγκαιρη αναγνώριση και η κατάλληλη αντιμετώπιση της κατάθλιψης, σε συνεργασία με επαγγελματίες υγείας, μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της καλής ψυχικής και γνωστικής υγείας.

9) Καλός ύπνος

Ο καλός ύπνος ενισχύει τη μνήμη και την υγεία του εγκεφάλου. Η διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου και η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας σε περιπτώσεις αϋπνίας ή υπνικής άπνοιας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της καλής εγκεφαλικής λειτουργίας και της συνολικής ευεξίας.

10) Προστασία από τραυματισμούς στο κεφάλι

Τα μέτρα για την πρόληψη των τραυματισμών στο κεφάλι και των τραυματικών εγκεφαλικών βλαβών θα πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια, καθώς τα εγκεφαλικά τραύματα αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας. Τέτοια μέτρα είναι, για παράδειγμα, η χρήση κράνους κατά την ποδηλασία, την οδήγηση μοτοσικλέτας ή την άθληση και η χρήση ζώνης ασφαλείας κατά την οδήγηση.

11) Μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση

Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι τοξική και συμβάλλει σημαντικά στο παγκόσμιο βάρος των μεταδοτικών και μη μεταδοτικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας. Αποφεύγετε, όταν είναι δυνατόν, την έντονη ρύπανση από την κυκλοφορία και διατηρείτε τον αέρα στους εσωτερικούς χώρους καθαρό, με καλό αερισμό.

Στο πλαίσιο αυτό, το ΙΝΓΚ υπενθυμίζει τη συμμετοχή του στο πανευρωπαϊκό δίκτυο COMFORTage (#COMFORTage, Συμμετοχή ΙΝΓΚ), μέσω του Κέντρου Άνοιας και του Τμήματος Βιοπληροφορικής. Μαζί με άλλα 37 κέντρα, διερευνά στοχευμένες λύσεις για την πρόληψη, την παρακολούθηση και τη διαχείριση της εξέλιξης της άνοιας και της ευθραυστότητας. Άτομα άνω των 60 ετών, τα οποία έχουν διαγνωστεί με ήπια απώλεια μνήμης, μπορούν να συμμετάσχουν στη μελέτη, σκοπός της οποίας είναι η σύγκριση ατόμων που παρουσιάζουν συμπτώματα απώλειας μνήμης με άτομα που δεν παρουσιάζουν τέτοια συμπτώματα. Οι συμμετέχοντες θα εξεταστούν κλινικά ως προς τη λειτουργία της κατάποσης και της κίνησης και θα υποβληθούν σε συγκεκριμένες εξετάσεις (νευρολογική εξέταση, MRI, εγκεφαλογράφημα, γνωστικά τεστ και ανάλυση αίματος). Τα δεδομένα από το ΙΝΓΚ θα αναλυθούν σε συνδυασμό με τα δεδομένα των υπόλοιπων χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Για περισσότερες πληροφορίες και εγγραφή στη μελέτη, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο τηλέφωνο 22392847 ή στο email [email protected].