Πού είναι οι γυναίκες;

Δύο ιστορίες των τελευταίων εβδομάδων μού έμειναν, κυρίως επειδή συνέβησαν και οι δύο σε μεγάλες δυτικές πόλεις. Στο Λονδίνο, μια βουλεύτρια των Εργατικών που πίεσε τη λέσχη Garrick να δεχτεί γυναίκες, χειροκρότησε μια μουσουλμανική πομπή στον δρόμο που κρατούσε άντρες και γυναίκες χωριστά. Στο Παρίσι, οι γυναίκες που εργάζονται στον Πύργο του Άιφελ έλαβαν εντολή να μείνουν εκτός οπτικού πεδίου μιας επίσημης αντιπροσωπίας που είχε έρθει σε επίσκεψη. Οι νόμοι στη Βρετανία και τη Γαλλία προστατεύουν την ισότητα των γυναικών. Ολοένα, όμως, η υποχωρητικότητα απέναντι στις πολυπολιτισμικές ευλάβειες διαβρώνει τους κοινωνικούς κανόνες που κάποτε την στήριζαν.

Στις 6 Σεπτεμβρίου, η βουλεύτρια των Εργατικών Στέλλα Κρίζι γιόρτασε την 46η πορεία Μιλάντ αλ-Νάμπι, που τιμά τα γενέθλια του Προφήτη Μωάμεθ, μέσα από την εκλογική της περιφέρεια, το Γουόλθαμστοου. Το βίντεο που μοιράστηκε, έδειχνε άντρες. Όταν η αρθρογράφος των Times, Τζένι Ράσελ, έθεσε το προφανές ερώτημα, «Πού είναι οι γυναίκες, Στέλλα; Γιατί αποκλείονται;», η Κρίζι απάντησε ότι οι γυναίκες γιορτάζουν χωριστά, και ότι «πολλές θρησκείες έχουν όντως ξεχωριστές εκδηλώσεις και δομές». Ως ζήτημα γεγονότων, δεν έχει άδικο. Είναι όμως η ίδια Στέλλα Κρίζι που στήριξε την εκστρατεία για να ανοίξει η Garrick, μια ιστορική αντρική λέσχη του Λονδίνου, στις γυναίκες. Οι αποκλειστικά αντρικοί χώροι, για την Κρίζι και για τόσες άλλες φιλελεύθερες ελίτ, είναι ταμπού στη Δύση. Εκτός αν τους απαιτούν οι μη Δυτικοί.

Εδώ αξίζει να θυμηθούμε από πού ξεκίνησε ο φεμινισμός. Το πρώτο κύμα ζητούσε ισότητα ευκαιριών: το δικαίωμα ψήφου, την περιουσία, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και στα επαγγέλματα, την ίδια θέση απέναντι στον νόμο. Ήταν ένα αίτημα καθαρό και δίκαιο, και σε γενικές γραμμές κερδήθηκε. Ο σύγχρονος φεμινισμός όμως μετατόπισε το κέντρο βάρους από την ισότητα των ευκαιριών στην ισότητα των αποτελεσμάτων, και μαζί υιοθέτησε μια περίεργη συμμαχία. Στο όνομα της αντιπάθειας προς τη Δυτική παράδοση, ένα μεγάλο κομμάτι του σημερινού φεμινισμού στάθηκε αλληλέγγυο σε πρακτικές που, αν προέρχονταν από τη δική μας κουλτούρα, θα τις καταδίκαζε αμέσως ως καταπίεση. Ο διαχωρισμός των φύλων, η κάλυψη, η υποταγή, όλα γίνονται ανεκτά, αρκεί να φέρουν την ταμπέλα τής πολυπολιτισμικότητας.

Πουθενά δεν φάνηκε αυτό πιο καθαρά απ’ ό,τι μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Την ημέρα εκείνη, γυναίκες στο Ισραήλ βιάστηκαν, ακρωτηριάστηκαν και δολοφονήθηκαν από τη Χαμάς. Και ο φεμινιστικός βραχίονας των Ηνωμένων Εθνών, η UN Women, ο Οργανισμός που έχει ως αποστολή του ακριβώς την προστασία των γυναικών, σώπασε. Χρειάστηκαν περίπου οκτώ εβδομάδες, μέχρι την 1η Δεκεμβρίου, για να καταδικάσει απερίφραστα τη Χαμάς, και ακόμη και τότε ξεκίνησε τη δήλωσή του εκφράζοντας πρώτα «λύπη» για την επανέναρξη των επιχειρήσεων στη Γάζα. Για σχεδόν δύο μήνες, τα θύματα βιασμού δεν άξιζαν ούτε μια καθαρή πρόταση. Ο κανόνας «πιστέψτε τις γυναίκες» ίσχυε για όλες, εκτός, καθώς φάνηκε, από τις Εβραίες.

Αυτό δεν είναι απλώς μια υποκρισία που μπορούμε να προσπεράσουμε. Είναι μια θανάσιμη αντίφαση. Όταν το κίνημα που γεννήθηκε για να υπερασπίζεται τις γυναίκες αρχίζει να δικαιολογεί, ή έστω να αγνοεί, τη βία και τον διαχωρισμό εις βάρος τους, τότε υπονομεύει ταυτόχρονα δύο πράγματα. Υπονομεύει την ασφάλεια των ίδιων των γυναικών, γιατί τους στερεί την προστασία που υποτίθεται ότι εγγυάται. Και υπονομεύει τη Δύση, γιατί καθιστά τις πιο βασικές μας αξίες, την ισότητα ενώπιον του νόμου, την ελευθερία, την αξιοπρέπεια του ατόμου, διαπραγματεύσιμες, ανάλογα με το ποιος τις προκαλεί. Μια αρχή που ισχύει μόνο για τους δικούς σου δεν είναι αρχή. Είναι προτίμηση.

Ο φεμινισμός έγινε το φίδι που τρώει την ουρά του. Ξεκίνησε ζητώντας να κρίνεται η γυναίκα με το ίδιο μέτρο όπως ο άντρας, και κατέληξε να εφαρμόζει διαφορετικά μέτρα ανάλογα με την κουλτούρα του θύτη. Αν οι φιλελεύθερες ελίτ μπορούν να καταδικάζουν τον αντρικό διαχωρισμό σε μια λέσχη του Λονδίνου και να τον χειροκροτούν σε έναν δρόμο του Γουόλθαμστοου, τότε το πρόβλημα δεν είναι πια η ασυνέπεια. Είναι η απώλεια της ίδιας της πυξίδας. Και όταν ένα κίνημα χάνει την πυξίδα του, δεν σταματά απλώς να προστατεύει. Αρχίζει, χωρίς να το καταλαβαίνει, να βλάπτει ακριβώς εκείνους που ορκίστηκε να υπερασπιστεί.

*Επίκουρος Καθηγητής Νομικής στο Λονδίνο με εξειδίκευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο και Φιλοσοφία Δικαίου