Η Μεσόγειος στο νέο δόγμα πίεσης της Μόσχας

Για να καταλάβει κανείς τι προετοιμάζει η Ρωσία, δεν αρκεί να κοιτάξει μόνο τα μέτωπα της Ουκρανίας. Παράλληλα με το πολεμικό μέτωπο «τρέχουν» τρεις εξελίξες: η επιτάχυνση της βιομηχανίας drones με φόντο τη Μεσόγειο, η περαιτέρω εδραίωση του ελέγχου του Κρεμλίνου στο εσωτερικό και οι αυξανόμενες ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για ρωσικές υβριδικές επιθέσεις. Την ίδια ώρα, οι διπλωματικές επαφές στη Νέα Υόρκη δείχνουν ότι η Μόσχα δεν εγκαταλείπει τον δίαυλο της διαπραγμάτευσης, αλλά τον κρατά στον αναπνευστήρα ενώ προετοιμάζεται για μια σύγκρουση μεγαλύτερης διάρκειας. Ο ίδιος ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, προειδοποίησε από το βήμα του ΟΗΕ ότι οι ρωσικές υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη εισέρχονται σε φάση «επικίνδυνης κλιμάκωσης».

Από την πλευρά του ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει λάβει «τελική απόφαση» να επιτρέψει στην Ουκρανία να αποκτήσει άδειες για την παραγωγή πυραύλων Patriot. Η εξέλιξη θεωρείται σημαντική για την ουκρανική αεράμυνα, καθώς το Κίεβο αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη αναχαιτιστικών Patriot, τα οποία παραμένουν βασικό μέσο αντιμετώπισης ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων. Ωστόσο, ακόμη και εάν δοθούν οι άδειες, η δημιουργία γραμμών παραγωγής στην Ουκρανία εκτιμάται ότι θα χρειαστεί περισσότερο από έναν χρόνο και επομένως δεν αντιμετωπίζει τις άμεσες ανάγκες ενόψει του χειμώνα.

Ο στόχος των εκλογών

Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την πλήρη εισβολή του 2022 ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την κυριαρχία της «Ενωμένης Ρωσίας» του Πούτιν στη Δούμα. Το πολιτικό μήνυμα που επιδίωξε να εκπέμψει το Κρεμλίνο ήταν σαφές: συνέχεια, εσωτερική συσπείρωση και δυνατότητα νομοθέτησης χωρίς ουσιαστικά κοινοβουλευτικά εμπόδια, με απώτερο στόχο τη μαζική επιστράτευση.

Οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένα επεισόδια. Από τη μαζική παραγωγή μη επανδρωμένων συστημάτων και την προσαρμογή της πολεμικής οικονομίας μέχρι την πολιτική εδραίωση στο εσωτερικό και τη διατήρηση διπλωματικών διαύλων στο εξωτερικό, διαγράφεται ένα ευρύτερο στρατηγικό μοτίβο. Η Ρωσία οργανώνεται όχι μόνο για τον επόμενο χειμώνα του πολέμου, αλλά για το ενδεχόμενο μιας μακράς αντιπαράθεσης με την Ουκρανία και τη Δύση.

Η «δοκιμή» αφορά τη συνοχή της Συμμαχίας

Στις 24 Σεπτεμβρίου, η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών FE της Δανίας αξιολόγησε ως χαμηλό αλλά αυξανόμενο τον κίνδυνο περιορισμένης ρωσικής επίθεσης κατά γειτονικού κράτους του NATO, ακόμη και όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία. Σκοπός φαίνεται να είναι η εκτροπή ευρωπαϊκών πόρων από το Κίεβο και διχασμός της Συμμαχίας ως προς την απάντηση. Αυτή είναι η ουσία της συζήτησης περί «δοκιμής» του Άρθρου 5.

Παράλληλα ο επικεφαλής της τσεχικής BIS, Μίχαλ Κουντέλκα, είχε επίσης προειδοποιήσει για πιθανές προκλήσεις μέσα στους επόμενους μήνες. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προειδοποίησε για τον κίνδυνο επέκτασης του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας σε χώρες του ΝΑΤΟ, καλώντας σε αυτοσυγκράτηση. Το ρωσικό κρατικό πρακτορείο RIA Novosti δημοσίευσε και στη συνέχεια απέσυρε άρθρο που παρουσίαζε σενάρια μιας «σύντομης» στρατιωτικής σύγκρουσης με τη Λιθουανία, ακόμη και με πιθανή χρήση πυρηνικών όπλων. Ο αρθρογράφος υποστήριζε ότι η γεωγραφία των Βαλτικών χωρών θα επέτρεπε μια ταχεία σύγκρουση, εξετάζοντας πυραυλικά πλήγματα αντί χερσαίας εισβολής. Το άρθρο διαγράφηκε λίγες ώρες αργότερα, με το RIA Novosti να διευκρινίζει ότι δεν εξέφραζε ούτε τη συντακτική του γραμμή ούτε την κρατική πολιτική της Ρωσίας.

Αντιθέτως, ο Νόρμουντς Μέζβιετς, επικεφαλής της λετονικής VDD, τόνισε ότι δεν βλέπει ενδείξεις άμεσης επίθεσης. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας, Μάργκους Τσάχκνα, δηλώνει ότι οι εσθονικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν βλέπουν ενδείξεις ότι η Ρωσία προετοιμάζει αυτήν τη στιγμή μεγάλης κλίμακας εισβολή σε χώρα του ΝΑΤΟ. Όπως ανέφερε, η ρωσική πλευρά των συνόρων με την Εσθονία είναι σήμερα «σχεδόν άδεια», σε αντίθεση με προηγούμενα χρόνια, όταν σημαντικές ρωσικές δυνάμεις βρίσκονταν στην περιοχή.

Κατά τον Τσάχκνα, η πιο άμεση απειλή είναι ο υβριδικός πόλεμος μέσω σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεων, παρεμβολών GPS, παραπληροφόρησης, drones και άλλες προκλήσεις που παραμένουν κάτω από το όριο ενεργοποίησης του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ. Υποστήριξε ότι στόχος της Μόσχας είναι να δοκιμάζει σταδιακά τις αντιδράσεις τής Συμμαχίας και να προκαλεί φόβο και διχασμό στη Δύση.

Σουηδία και Φινλανδία μαζί απέναντι σε ρωσικά αεροσκάφη

Για πρώτη φορά, μαχητικά της Φινλανδίας και της Σουηδίας απογειώθηκαν από κοινού για να αναχαιτίσουν ρωσικά στρατιωτικά αεροσκάφη πάνω από τον Κόλπο της Φινλανδίας. Φινλανδικά F/A-18 Hornet και σουηδικά JAS 39 Gripen προσέγγισαν ρωσικά μεταγωγικά και μαχητικά που πετούσαν σε διεθνή εναέριο χώρο. Η επιχείρηση εντάσσεται στη στενότερη στρατιωτική συνεργασία των δύο νεότερων μελών του ΝΑΤΟ και πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας στην Ευρώπη για ρωσικές παραβιάσεις και υβριδικές ενέργειες.

Σε επιφυλακή η Μεσόγειος από επιθέσεις Drones

Η Ρωσία επενδύει στην αύξηση και την προστασία της παραγωγής drones. Στην Alabuga σχεδιάζεται πρόσθετη παραγωγή 500 τόνων ανθρακονημάτων ετησίως έως το 2029, ποσότητα που θα μπορούσε να υποστηρίξει την κατασκευή έως και 28.000 επιπλέον drones τύπου Shahed τον χρόνο.

Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των εγκαταστάσεων, ενώ οι ευρύτεροι ρωσικοί στόχοι προβλέπουν παραγωγή 130.000 μη επανδρωμένων αεροσκαφών το 2030 και 350.000 το 2035.

Την ίδια ώρα, η CIA φέρεται να έχει προειδοποιήσει Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία για πιθανές ρωσικές επιθέσεις με drones που θα εκτοξεύονται από εμπορικά πλοία στη Μεσόγειο. Συγκεκριμένα, οι ιταλικές υπηρεσίες πληροφοριών εξετάζουν το ενδεχόμενο ο πόλεμος της Ρωσίας να επεκταθεί στη Μεσόγειο όχι μέσω μιας άμεσης στρατιωτικής επίθεσης, αλλά με μέσα υβριδικού πολέμου. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιρροή μέσω των social media, κυρίως σε νεαρά άτομα, με το δημοσίευμα να αναφέρεται σε influencers και λογαριασμούς που προωθούν φιλορωσικό και ακροδεξιό περιεχόμενο. Παράλληλα, οι ιταλικές υπηρεσίες παρακολουθούν κυβερνοεπιθέσεις εναντίον κυβερνητικών στόχων και τη δυνατότητα αξιοποίησης των μεταναστευτικών ροών ως μέσου πίεσης, επικαλούμενες το παράδειγμα της Θέουτα.

Τα πιο πάνω δείχνουν προετοιμασία της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας για μια σύγκρουση μεγάλης διάρκειας, χωρίς αυτό να αποδεικνύει σχέδιο πολέμου με τη Δύση.

Ενεργειακή εκεχειρία με αντάλλαγμα το ρωσικό αέριο

Ένα νέο σενάριο θέλει τη Μόσχα να συνδέει μια πιθανή ενεργειακή εκεχειρία με την Ουκρανία με την επανέναρξη των ρωσικών εξαγωγών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Μια τέτοια συμφωνία θα προέβλεπε παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές, με αντάλλαγμα την επαναφορά ρωσικών ροών μέσω αγωγών, ενδεχομένως και του Nord Stream. Η Ουκρανία θα εξασφάλιζε προσωρινή προστασία των ενεργειακών της υποδομών, η Ευρώπη πρόσθετες ποσότητες ενέργειας για τον χειμώνα και η Ρωσία νέα έσοδα. Προς το παρόν, πάντως, πρόκειται για σενάριο και όχι για επιβεβαιωμένη πρόταση του Κρεμλίνου.