Ανδρέας Βασιλείου: Tην ευκαιρία που δεν του έδωσαν, την έκανε ευκαιρία για άλλους

Ο Ανδρέας Βασιλείου δεν ζητά ούτε τον θαυμασμό, ούτε τον οίκτο της κοινωνίας. Ζητά το αυτονόητο: ίσες ευκαιρίες. Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της AbleBook μιλά στη «Σημερινή» για τη διάγνωσή του με εγκεφαλική παράλυση, τον αγώνα της οικογένειάς του, τα εμπόδια στην εκπαίδευση και την εργασία, αλλά και την προσωπική εμπειρία αποκλεισμού που μετατράπηκε σε ένα όραμα για μια κοινωνία χωρίς εμπόδια και ταμπέλες.

Τι σου έχουν αφηγηθεί οι γονείς σου για τη γέννησή σου και τις πρώτες ιατρικές προβλέψεις; Ποια πλευρά του δικού τους αγώνα κατάλαβες μόνον όταν μεγάλωσες;

Η γέννησή μου ήταν η αρχή μιας πολύ δύσκολης διαδρομής, όχι μόνο για εμένα αλλά και για ολόκληρη την οικογένειά μου. Απ’ όσα μου έχουν αφηγηθεί οι γονείς μου, ο τοκετός καθυστέρησε περίπου οκτώ ώρες. Αντί να προχωρήσει η διαδικασία του τοκετού, στη μητέρα μου χορηγήθηκε αγωγή για να χαλαρώσει. Μέσα σε αυτές τις ώρες, ο ομφάλιος λώρος τυλίχθηκε γύρω από τον λαιμό μου, με αποτέλεσμα να στερηθώ οξυγόνο.

Εκείνη τη στιγμή δεν είχε γίνει αντιληπτή η έκταση του προβλήματος. Όταν ήμουν περίπου δύο μηνών διαγνώστηκα με εγκεφαλική παράλυση, τετραπληγία με σπαστικότητα και δυστονία. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε ένας πραγματικός Γολγοθάς, τόσο για εμένα όσο και για την οικογένειά μου.

Μεγαλώνοντας κατάλαβα κάτι που ως παιδί δεν μπορούσα να αντιληφθώ: ότι αυτή η μάχη δεν ήταν μόνο δική μου. Οι γονείς μου έπρεπε ξαφνικά να αντιμετωπίσουν μια πραγματικότητα για την οποία κανείς δεν τους είχε προετοιμάσει, να ψάξουν λύσεις και να βρίσκονται δίπλα μου σε κάθε δυσκολία. Ως παιδί θεωρούσα πολλά από αυτά δεδομένα. Σήμερα καταλαβαίνω πολύ περισσότερο το βάρος που κουβάλησαν και πόσο καθοριστικός ήταν ο δικός τους αγώνας για την πορεία μου.

Ποια είναι η πρώτη στιγμή που θυμάσαι ν’ αντιλαμβάνεσαι ότι οι γύρω σου έβλεπαν πρώτα την αναπηρία σου και μετά τον Ανδρέα;

Μια από τις πρώτες στιγμές που το ένιωσα πραγματικά ήταν στο Γυμνάσιο. Η τότε διευθύντρια ήθελε να με τοποθετήσει σε ειδική μονάδα, ουσιαστικά στερώντας μου το δικαίωμα να συμμετέχω ισότιμα στη μαθησιακή διαδικασία, όχι επειδή δεν μπορούσα να ανταποκριθώ, αλλά επειδή υπήρχε μια προκατάληψη για το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένα άτομο με αναπηρία.

Η μητέρα μου χρειάστηκε να δώσει έναν τεράστιο αγώνα και να φτάσει μέχρι τον ίδιο τον Υπουργό Παιδείας για να γίνει τελικά το αυτονόητο: να έχω ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση.

Όταν το σκέφτομαι σήμερα, αντιλαμβάνομαι πόσο καθοριστική ήταν εκείνη η στιγμή. Αν η μητέρα μου δεν είχε δώσει αυτήν τη μάχη, ίσως να μην είχα ολοκληρώσει το σχολείο με τις ίδιες ευκαιρίες, να μην είχα σπουδάσει και πιθανότατα να μην είχα δημιουργήσει σήμερα τη δική μου εταιρεία.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και σήμερα συναντάμε παρόμοια ζητήματα στην εκπαίδευση. Κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να χρειάζεται έναν γονιό που θα φτάσει μέχρι έναν Υπουργό για να αποκτήσει ένα δικαίωμα, το οποίο θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένο.

Ο κόσμος βλέπει σήμερα όσα κατάφερες. Ποια είναι, όμως, η στιγμή που δεν είδε κανείς - μια αποτυχία, ένας φόβος ή μια περίοδος κατά την οποία ένιωσες ότι λύγισες;

Δεν θα το χαρακτήριζα ως δική μου αποτυχία. Υπήρχαν όμως περίοδοι που ήταν δύσκολες. Ως έφηβος υπήρχαν στιγμές που ένιωθα διαφορετικός από τα υπόλοιπα παιδιά. Όχι επειδή εγώ επέλεγα να βλέπω τον εαυτό μου διαφορετικά, αλλά γιατί μεγαλώνουμε σε μια κοινωνία που πολλές φορές δημιουργεί στερεότυπα και βάζει εμπόδια στα άτομα με αναπηρία.

Μια ακόμη πιο δύσκολη στιγμή ήρθε όταν ολοκλήρωσα τις σπουδές μου. Είχα σπουδάσει Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και είχα ολοκληρώσει και το μεταπτυχιακό μου. Περίμενα ότι το επόμενο φυσιολογικό βήμα θα ήταν να μπω στην αγορά εργασίας. Παρά όμως τις σπουδές και τα προσόντα μου, δεν μπορούσα να βρω εργασία.

Εκεί αντιλαμβάνεσαι ότι μπορεί να έχεις κάνει όλα όσα σου είπε η κοινωνία ότι πρέπει να κάνεις -να μορφωθείς, να προσπαθήσεις, να αποκτήσεις προσόντα- και παρ' όλα αυτά να βρίσκεις μπροστά σου κλειστές πόρτες.

Μέσα όμως από αυτήν την εμπειρία γεννήθηκε η Ablebook. Ίσως τελικά μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ζωής μου να έγινε η αφετηρία για κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμένα.

Αν ένα από τα πρώτα βιογραφικά που έστειλες είχε λάβει θετική απάντηση, πιστεύεις ότι θα υπήρχε σήμερα η AbleBook; Γεννήθηκε περισσότερο από ένα όραμα ή από την ανάγκη να απαντήσεις στον αποκλεισμό;

Ίσως, αν ένα από τα πρώτα βιογραφικά που είχα στείλει είχε λάβει θετική απάντηση, να μην υπήρχε σήμερα η Ablebook. Αλλά τελικά ο Θεός ξέρει τι φέρνει στη ζωή μας και πολλές φορές μια δυσκολία μπορεί να μας οδηγήσει σε έναν δρόμο που δεν είχαμε ποτέ φανταστεί.

Όταν ξεκινήσαμε την Ablebook μαζί με τον Συμεών, φίλο και συνεργάτη μου, δεν γνωρίζαμε αν θα πετύχει, ούτε πού θα μπορούσε να φτάσει αυτή η ιδέα. Γνωρίζαμε όμως πολύ καλά γιατί θέλαμε να την κάνουμε πραγματικότητα: θέλαμε να συμβάλουμε στη δημιουργία μιας κοινωνίας πιο προσβάσιμης και συμπεριληπτικής.

Η Ablebook μπορεί να γεννήθηκε μέσα από μια προσωπική εμπειρία αποκλεισμού, αλλά πολύ γρήγορα έγινε κάτι μεγαλύτερο. Έγινε ένα κοινό όραμα για τη δημιουργία πρακτικών λύσεων που μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητα και την αυτονομία των ατόμων με αναπηρία.

Κοιτάζοντας πίσω, μια κλειστή πόρτα στην επαγγελματική μου ζωή ίσως ήταν αυτή που μας ώθησε να προσπαθήσουμε να ανοίξουμε πολύ περισσότερες πόρτες για άλλους ανθρώπους.

Τον Μάιο του 2026 μίλησες ενώπιον εκπροσώπων ευρωπαϊκών οργανισμών στο European Disability Forum. Τι ένιωσες εκεί, σκεπτόμενος το παιδί για το οποίο κάποτε έθεταν όρια, και ποιο μήνυμα ήθελες να μεταφέρεις από την Κύπρο;

Εκείνη τη στιγμή ένιωσα πραγματικά τη βαρύτητα και την αξία του έργου που κάνουμε. Το να βρίσκομαι μπροστά σε εκπροσώπους ευρωπαϊκών Οργανισμών και να έχω τη δυνατότητα να μεταφέρω τη δική μου εμπειρία αλλά και τη φωνή των ατόμων με αναπηρία από την Κύπρο ήταν για μένα μια πολύ σημαντική στιγμή.

Αναπόφευκτα σκέφτεσαι και τη διαδρομή. Από ένα παιδί για το οποίο κάποιοι έθεταν όρια και αμφισβητούσαν τι μπορεί να καταφέρει, έφτασα να βρίσκομαι σε ένα ευρωπαϊκό βήμα και να μιλώ για την προσβασιμότητα, τη συμπερίληψη και όσα ακόμη πρέπει να αλλάξουν.

Εκεί κατάλαβα ακόμη περισσότερο ότι αυτό που κάνουμε μέσα από την Ablebook δεν αφορά απλώς μια εφαρμογή ή μια επιχείρηση. Αφορά την καθημερινότητα, την αυτονομία και τα δικαιώματα ανθρώπων. Και αυτό φέρνει μαζί του μεγάλη ευθύνη.

Το μήνυμα που θέλω να μεταφέρω είναι ότι τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται να τους θέτουμε όρια. Χρειάζονται μια κοινωνία που αφαιρεί τα εμπόδια και τους δίνει ίσες ευκαιρίες να σπουδάσουν, να εργαστούν, να δημιουργήσουν και να ζήσουν με αυτονομία και αξιοπρέπεια.

Μπορείς να μας περιγράψεις ένα πρόσφατο περιστατικό στην Κύπρο, κατά το οποίο η έλλειψη προσβασιμότητας σού στέρησε χρόνο, αυτονομία ή μια ευκαιρία;

Η έλλειψη προσβασιμότητας δεν αφορά μόνο το αν υπάρχει μια ράμπα για να μπορέσεις να μπεις σε ένα κτήριο. Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν στην Κύπρο είναι η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην εργασία.

Το έζησα προσωπικά όταν, παρά τις σπουδές και τα προσόντα μου, δυσκολεύτηκα να βρω εργασία και βλέπω ότι το ίδιο πρόβλημα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σήμερα πολλά άτομα με αναπηρία.

Ακριβώς αυτήν την ανάγκη προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε μέσα από το νέο χαρακτηριστικό της Ablebook, το AbleJobs. Οι επιχειρήσεις μπορούν να αναρτούν θέσεις εργασίας καταγράφοντας τα χαρακτηριστικά προσβασιμότητας που διαθέτουν. Παράλληλα, τα άτομα με αναπηρία δημιουργούν το επαγγελματικό τους προφίλ, δηλώνοντας και τις ανάγκες προσβασιμότητάς τους. Το σύστημα κάνει την αντιστοίχιση, ώστε να παρουσιάζει θέσεις που ανταποκρίνονται στα επαγγελματικά χαρακτηριστικά και στις ανάγκες του κάθε υποψηφίου.

Γιατί πραγματική προσβασιμότητα δεν είναι μόνο να μπορείς να μπεις σε έναν χώρο. Είναι να μπορείς να συμμετέχεις ισότιμα στην κοινωνία, να εργαστείς και να χτίσεις τη δική σου ζωή.

Στις σπουδές και αργότερα στην αναζήτηση εργασίας, ποια «κλειστή πόρτα» σε πλήγωσε περισσότερο; Σε πείσμωσε ή υπήρξαν στιγμές που σε έκανε να αμφισβητήσεις τον εαυτό σου;

Μια φράση που μου έχει μείνει από τα χρόνια των σπουδών μου, ήταν όταν κάποιος μού είπε: «Δεν θα σου χαρίσουμε το πτυχίο».

Αυτή η φράση με πείραξε, γιατί ένιωσα ότι πριν ακόμη κριθώ για τις γνώσεις, την προσπάθεια και τις ικανότητές μου, έπρεπε να αποδείξω ότι δεν βρισκόμουν εκεί λόγω της αναπηρίας μου και ότι δεν ζητούσα από κανέναν να μου χαρίσει τίποτα.

Και τελικά, για δες… έφτασα. Πήρα το πτυχίο μου ως Ηλεκτρολόγος Μηχανικός από το Πανεπιστήμιο Κύπρου και συνέχισα ολοκληρώνοντας και το μεταπτυχιακό μου.

Τέτοιες συμπεριφορές σε επηρεάζουν και μπορεί στιγμιαία να σε κάνουν να αμφισβητήσεις τον εαυτό σου. Στη δική μου περίπτωση, όμως, το πείσμα ήταν μεγαλύτερο. Ήθελα να αποδείξω ότι αξίζω να κρίνομαι με βάση τις ικανότητες και την προσπάθειά μου, όπως κάθε άλλος άνθρωπος.

Δεν ήθελα ποτέ να μου χαριστεί κάτι. Ήθελα απλώς να μου δοθεί η ίδια ευκαιρία.

Ποια θεωρείς ότι είναι σήμερα η μεγαλύτερη θεσμική «παγίδα» για ένα άτομο με αναπηρία που θέλει να εργαστεί και να είναι οικονομικά ανεξάρτητο; Έχει αλλάξει ουσιαστικά κάτι τα τελευταία χρόνια;

Για πολλά χρόνια, μια από τις μεγαλύτερες θεσμικές παγίδες ήταν ότι ένα άτομο με αναπηρία που επέλεγε να εργαστεί και να αυξήσει το εισόδημά του κινδύνευε να χάσει επιδόματα που συνδέονταν με οικονομικά κριτήρια. Αυτό δημιουργούσε ένα παράδοξο: από τη μία ζητούσαμε από τα άτομα με αναπηρία να ενταχθούν στην αγορά εργασίας και να γίνουν οικονομικά ανεξάρτητα και από την άλλη το ίδιο το σύστημα μπορούσε να λειτουργεί αποτρεπτικά.

Είναι σημαντικό όμως να αναγνωρίζουμε και τα θετικά βήματα. Πλέον έχει γίνει τροποποίηση της νομοθεσίας, ώστε να μην υπάρχουν οικονομικά κριτήρια για τα συγκεκριμένα επιδόματα αναπηρίας. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική εξέλιξη, για την οποία αξίζουν συγχαρητήρια τόσο στις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία που διεκδίκησαν αυτήν την αλλαγή όσο και στο κράτος που προχώρησε στην τροποποίηση.

Αυτή είναι η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσουμε: να δημιουργούμε κίνητρα και ευκαιρίες για εργασία και οικονομική ανεξαρτησία, χωρίς ένα άτομο να φοβάται ότι επειδή επέλεξε να εργαστεί θα χάσει τη στήριξη που σχετίζεται με την αναπηρία του.

Πέρα από τον επιχειρηματία και τον άνθρωπο που μιλά δημόσια για την αναπηρία, ποιος είναι ο Ανδρέας στην προσωπική του ζωή; Ποια ζωή θέλεις να δημιουργήσεις για τον εαυτό σου τα επόμενα χρόνια;

Αν και δεν μου αρέσει ιδιαίτερα να μιλώ για τον εαυτό μου, ο Ανδρέας Βασιλείου είναι ένας άνθρωπος γεμάτος ζωή και ενέργεια. Μου αρέσουν οι έξοδοι, η διασκέδαση, τα ταξίδια, οι φίλοι μου και φυσικά το ποδόσφαιρο και η μεγάλη μου αγάπη, η Ομόνοια.

Πλέον στη ζωή μου έχει μπει ακόμη πιο δυναμικά και ο αθλητισμός. Στον φετινό Μαραθώνιο της Λάρνακας έχω θέσει έναν πολύ μεγάλο προσωπικό στόχο: να συμμετάσχω στα 42 χιλιόμετρα με χειρήλατο αμαξίδιο, μαζί με τον φίλο μου Χρύση Νικολάου και το «Υπάρχω».

Θέλω να απολαμβάνω τη ζωή, να δημιουργώ εμπειρίες, να ταξιδεύω, να βρίσκομαι με τους ανθρώπους που αγαπώ και παράλληλα να συνεχίζω να βάζω καινούργιους στόχους.

Μέσα από αυτήν την προσπάθεια θέλουμε να στείλουμε και ένα μήνυμα που εκφράζει τον τρόπο με τον οποίο προσπαθώ να ζω: ότι η θέληση μπορεί να σπάσει πολλά από τα «δεν μπορώ» που βάζουμε εμείς ή οι άλλοι μπροστά μας.

Συχνά σε παρουσιάζουν ως «παράδειγμα δύναμης» ή «πηγή έμπνευσης». Σε τιμά αυτό ή μερικές φορές σε βαραίνει; Τι θα ήθελες πραγματικά να καταλάβει ο αναγνώστης για εσένα και για τα άτομα με αναπηρία;

Εδώ πολλές φορές συναντάμε ένα κλασικό παράδειγμα αυτού που διεθνώς ονομάζεται «inspiration porn»: την τάση να παρουσιάζεται ένα άτομο με αναπηρία ως ήρωας ή ως πηγή έμπνευσης απλώς και μόνο επειδή ζει τη ζωή του.

Δεν θεωρώ τον εαυτό μου ήρωα. Είμαι ένας άνθρωπος που ζει τη ζωή του, όπως όλοι μας, με τον δικό του τρόπο, τις δυσκολίες του, τις επιτυχίες του, τις αποτυχίες του και τα όνειρά του.

Φυσικά με τιμά όταν κάποιος μού λέει ότι η πορεία μου τον ενέπνευσε να προσπαθήσει περισσότερο ή να κυνηγήσει έναν στόχο. Αυτό όμως που θα ήθελα πραγματικά να μείνει στον αναγνώστη είναι κάτι διαφορετικό: τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται τον θαυμασμό ή τον οίκτο της κοινωνίας. Χρειάζονται ίσες ευκαιρίες.

Γιατί όταν δημιουργούμε ίσες ευκαιρίες και αφαιρούμε τα εμπόδια, οι ανισότητες μειώνονται και ο καθένας μπορεί να δείξει τις πραγματικές του δυνατότητες.

Αυτό είναι, τελικά, το είδος της κοινωνίας που θέλω να δω: μια κοινωνία στην οποία μπορούμε όλοι να υπάρχουμε, να δημιουργούμε και να εξελισσόμαστε χωρίς εμπόδια και χωρίς ταμπέλες.