Η φυματίωση στην Κύπρο

Το μεταναστευτικό ρεύμα προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί κίνδυνο για νέα έξαρση
Στη διάρκεια του τρέχοντος έτους, έως τώρα τα δηλωθέντα κρούσματα υπερέβησαν τα 50 και λαμβανομένου υπ’ όψιν και του φαινομένου της υστέρησης δηλωθέντων κρουσμάτων προ της λήξης του ημερολογιακού έτους, αναμένεται σημαντική αύξηση
Σε προηγούμενη αρθρογραφία μου στον κυπριακό Τύπο, με τίτλο «Η Φυματίωση στην Κύπρο: Μια επαπειλούμενη δημογραφική επίθεση της νόσου», έγινε αναφορά στα ιστορικά, επιδημιολογικά και κλινικά χαρακτηριστικά της φυματίωσης, και επισημάνθηκε η αναγκαιότητα οχύρωσης της πατρίδας μας έναντι του κινδύνου μετάδοσης και εξάπλωσης της νόσου. Η ανατολική Ευρώπη, στην οποία περιλαμβάνεται και η Κύπρος, εμφανίζει σαφώς αυξημένα ποσοστά νοσηρότητας σε σύγκριση με τη δυτική Ευρώπη και συγκεκριμένα οκταπλάσια συχνότητα από αυτήν. Η Μονάδα Επιτήρησης του Υπουργείου Υγείας της Κύπρου κατέγραψε, σε σχέση με το 2007, μια πολύ σημαντική αύξηση των καταγεγραμμένων περιπτώσεων της φυματίωσης στην πατρίδα μας, κατά 36% το έτος 2012.

Επειδή όμως τα δηλωθέντα κρούσματα το 2013 και 2014 ήταν 41 και 41 περιπτώσεις αντίστοιχα, δημιουργήθηκε ένας τεχνητός εφησυχασμός, ο οποίος κρίνεται αδικαιολόγητος και από επιστημονική επιδημιολογική ανάλυση μεθοδολογικά εσφαλμένος και αδικαιολόγητος ως προς τη μη ανάληψη δράσης. Συγκεκριμένα, στη διάρκεια του τρέχοντος έτους 2015 έως τώρα τα δηλωθέντα κρούσματα υπερέβησαν τα πενήντα και λαμβανομένου υπ’ όψιν και τού φαινομένου της υστέρησης δηλωθέντων κρουσμάτων (lack of notification) προ της λήξης του ημερολογιακού έτους αναμένεται σημαντική αύξηση για το 2015, η οποία θα πρέπει να θέσει τις ΙΥ και ΥΔΥ σε επιφυλακή.
Νωθρή ανταπόκριση
Πριν από τρία χρόνια αναφέρθηκαν από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) 8.700.000 νέα κρούσματα και 1.400.000 θάνατοι από φυματίωση. Το πρόβλημα καθίσταται εντονότερο από την αύξηση των περιπτώσεων πολυανθεκτικής στα κύρια φάρμακα φυματίωσης (MDR - TB) αλλά και των περιπτώσεων εκτεταμένης ανθεκτικότητας φυματίωσης (XDR-TB). Η ίδια έκθεση της WHO επισημαίνει ότι η παγκόσμια ανταπόκριση στην αντιμετώπιση της ανθεκτικής φυματίωσης παραμένει νωθρή και η νόσος αναμένεται να αυξάνεται συνεχώς σε συχνότητα τα επόμενα χρόνια.
Υπολογίζεται ότι το ένα τρίτο του πληθυσμού της γης έχει εκτεθεί στον βάκιλο της φυματίωσης και έχει δυνητικά μολυνθεί από αυτόν. Εκτιμάται ακόμα ότι η νόσος έχει κύριο στόχο τον φτωχό και εξαθλιωμένο πληθυσμό, με αδυναμία πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική φροντίδα. Το γεγονός αυτό λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία στις μέρες μας, λόγω της οικονομικής κρίσης που πλήττει την Κύπρο και την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.
Απαιτείται οχύρωση
Με το ξέσπασμα της κρίσης στη Συρία από το τέλος του 2012 οι συνθήκες ανίχνευσης και πρόληψης της φυματίωσης στη Συρία έχουν αλλάξει. Το μεταναστευτικό ρεύμα προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω της έκρυθμης κατάστασης στην Μέση Ανατολή, αποτελεί κίνδυνο για νέα έξαρση της επιδημίας της φυματίωσης. Το γεγονός ότι η Κύπρος συνιστά ένα διαμετακομιστικό σταθμό μεταναστευτικών κυμάτων και προσφύγων προς τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, ο κίνδυνος δημιουργίας μιας δυνητικής δημογραφικής απειλής από τη φυματίωση απαιτεί άψογη οχύρωση της χώρας και πλήρη στελέχωση των Υγειονομικών Υπηρεσιών. Είναι με ιδιαίτερη χαρά που χαιρετίζω την εξαγγελία του Προέδρου της Δημοκρατίας για τη δημιουργία Νέας Φυματιολογικής Κλινικής, της οποίας η πλήρης στελέχωση σε ιατρούς και νοσηλευτές πρέπει να επισπευσθεί, ώστε να αποτελέσει το Κέντρο Αναφοράς και Συντονισμού για την πρόληψη, διαχείριση και θεραπευτική αντιμετώπιση της φυματίωσης στην πατρίδα μας.
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Α. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος MD DTM PhD FCCP, Διευθυντής Μονάδας Επαγγελματικών Νοσημάτων και Φυματίωσης στο Σισμανόγλειο-Αμαλία Φλέμινγκ Γενικό Νοσοκομείο Αθήνας, Επιστημονικός Υπεύθυνος και Συντονιστής Προγράμματος Κατ’ Οίκον Νοσηλείας Χρόνιων Παθήσεων