Ο Θεός, η γη κι εσύ ολομόναχη στη μέση

Για τον θάνατο της 85χρονης θείας μου Χρυστάλλας, μετανάστριας στο Λονδίνο από το 1952, με ενημέρωσε προχθές τηλεφωνικά ο κοινός μας φίλος Ανδρέας Ευαγγέλου, 76 χρονών, από την Αγία Τριάδα Γιαλούσας, μετανάστης κι αυτός στη βρετανική πρωτεύουσα, από το 1960. Μου είπε ότι η κηδεία θα γίνει σε λίγες μέρες και ήρθε στο μυαλό μου εκείνο το κάπως... μεταφυσικό ρεπορτάζ που έκανα πριν από οκτώ χρόνια στην πολυεθνική μητρόπολη, για τη συνήθεια πολλών συμπατριωτών μας να αγοράζουν τους τάφους τους, στο παλιό κοιμητήριο του New Southgate στην καρδιά του Βόρειου Λονδίνου, όπου βρίσκονται θαμμένοι χιλιάδες Ελληνοκύπριοι.
Η Χρυστάλλα Γιάννη, από τον Άγιο Γεώργιο Σπαθαρικού, πρώτη ξαδέλφη του πατέρα μου, μου είχε πει ότι είχε αγοράσει για τον εαυτό της, δύο (!) τάφους: έναν στον χώρο αυτό και έναν σε μοναστήρι λίγο έξω από το Λονδίνο. «Με πίεζαν οι φίλες μου να αγοράσω εδώ στο New Southgate, που έχει πολλούς Κύπριους», με πληροφόρησε γελώντας...
Εκείνα τα δύο χρόνια, την επισκέφθηκα συχνά στο μικρό, αλλά βολικό, διαμέρισμα που της παραχώρησε ο Δήμος στο Bounds Green και είχαμε μακρές συζητήσεις για τη δύσκολη ζωή της στη μεγάλη πόλη - έμεινε ανύπαντρη, δεν έχει παιδιά και από τα 22 της χρόνια που μετανάστευσε στο Λονδίνο, μέχρι τα 65 της, δούλεψε σκληρά ως οικιακή εργαζόμενη, υπάλληλος σε εστιατόρια και τελικά εργάτρια σε εργοστάσια ένδυσης.
Πολύ νωρίς μετά την άφιξή της, πήγε στον μοναδικό τότε ελληνορθόδοξο ναό των Αγίων Πάντων στο Camden Town και από τότε αφιέρωσε τον εαυτό της σε εθελοντικές δράσεις της Εκκλησίας.
«Μέχρι σήμερα στον ελεύθερο χρόνο μου σκουπίζω και καθαρίζω εθελοντικά», μου είπε. «Για πολλά χρόνια βοηθούσα κάθε Κυριακή στις βαπτίσεις παιδιών. Ήμουν μόνη μου και είπα στον εαυτό μου ότι αν είμαι κοντά στην Εκκλησία δεν θα πάθω κανένα κακό, ούτε θα παραστρατήσω. Μη ξεχνάτε ότι δεν είχα κανένα να με υπερασπίσει... Ήταν μόνο ο Θεός, η γη κι εγώ ολομόναχη στη μέση. Δεν μετάνιωσα που δεν έκανα οικογένεια και παιδιά. Μεγάλωσα πολλά άλλα παιδιά. Μου αρέσει η ελευθερία μου. Δεν έχω κανένα να μου λέει τι να κάνω, ή τι να μην κάνω. Για 8 χρόνια, πρόσεχα αφιλοκερδώς μωρά δασκάλων που έρχονταν από την Κύπρο. Αν είχα άντρα, θα μπορούσε να μουρμουρά, γιατί δουλεύω χωρίς να πληρώνομαι... Έχω ταξιδέψει πολύ, πήγα στους Αγίους Τόπους δέκα φορές, στην Κωνσταντινούπολη, στην Ελλάδα και πάω και στην Κύπρο κάθε χρόνο μετά την εισβολή. Αλλά η πατρίδα μου είναι το Λονδίνο»...
Ο Ανδρέας μού είπε ότι η Χρυστάλλα επέλεξε τελικά να ξεκουραστεί στο κοιμητήριο έξω από την πόλη και όχι στο New Southgate, ανάμεσα στους Κύπριους.
Θα σκέφτηκε ότι όπου και να πάει, πάλι θα είναι ο Θεός, η γη κι αυτή ολομόναχη στη μέση.