Γούρρι: Πάνω στις απότομες βουνοπλαγιές…

ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΑ ΧΩΡΙΑ, ΕΡΗΜΩΜΕΝΑ ΣΠΙΤΙΑ, ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΙ ΤΟΠΟΙ
Οδοιπορικό και περιδιάβαση στο Γούρρι. Επίσκεψη στο Μουσείο του χωριού, στο Μονοπάτι της Φύσης και γεύμα στην ταβέρνα «Το κουλτουριάρικο», με απολαυστικούς μεζέδες και παραδοσιακά κυπριακά φαγητά
Το Γούρρι είναι το τρίτο μεγαλύτερο χωριό της Κύπρου σε έκταση και βρίσκεται αμέσως μετά το Καλό Χωριό. Βρίσκεται πάνω σε διαβάσεις και λάβες με ορεινό διαμελισμένο ανάγλυφο, στα 900 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βαδίζοντας στους πλακόστρωτους δρόμους προς τα κάτω, κάθε βήμα σάς πάει και ένα χρόνο πίσω. Χωρίς να το καταλάβετε, θα βρεθείτε μεταξύ πλινθόκτιστων και πετρόκτιστων σπιτιών. Και θα αφεθείτε στην απόλυτη ηρεμία που αποπνέει το περιβάλλον, ενώ τα αρώματα από τις γλάστρες ή τον κήπο κάποιας οικίας θα σας συνεπάρουν!
Το χωριό σήμερα, επηρεασμένο από την αστυφιλία, αριθμεί γύρω στους 300 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι, με πολύ κόπο και μόχθο, καταφέρνουν να επιβιώνουν στις δύσκολες συνθήκες μιας ορεινής κοινότητας. Η αγάπη για τον τόπο τους είναι τόσο μεγάλη που τους κρατάει «ριζωμένους» στην περιοχή, ενώ το καλοκαίρι με την επάνοδο των αποδήμων πολλαπλασιάζονται. Στο Γούρρι υπάρχουν τρία εστιατόρια, τα «Μεζεδοκαμώματα», «Το Κουλτουριάρικο» και η «Ρεβέκκα». Υπάρχει επίσης μία τράπεζα, ένα μπακάλικο, το ιατρικό κέντρο το οποίο επισκέπτεται ένας γιατρός μία φορά την εβδομάδα, μία εκκλησία και τρία ξωκκλήσια και 48 κλίνες. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο χωριό παράγεται μέλι από τους ντόπιους μελισσοκόμους. Είχαμε την τιμή να γνωρίσουμε τον κύριο Αντώνη Γεωργίου, τον γνωστό σε όλους δάσκαλο του χωριού, και να ξεναγηθούμε στο μελισσοκομείο του.
Ιστορία του χωριού
Για την προέλευση της ονομασίας του Γουρρίου υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Σύμφωνα με την πρώτη, η κοινότητα οφείλει την ονομασία της στον φεουδάρχη Jacob de Gourri, ο οποίος κατοικούσε στην κοινότητα κατά τη Φραγκογρατία. Άλλη εκδοχή έλκει τις καταβολές της στον Μας Λατρί, ο οποίος περιλαμβάνει στον κατάλογο των λουζινιανο-βενετικών φεούδων το όνομα «Gourri». Σύμφωνα επίσης με τον ιστορικό συγγραφέα, πιθανόν το χωριό να οφείλει το όνομά του σε οικογένεια Σύρων που κατείχε την περιοχή του κατά τον Μεσαίωνα, γνωστή ως Gurri, Urri, Ourry. Ωστόσο, μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι η ονομασία της κοινότητας αποτελεί μετεξέλιξη του ονόματος του πρώτου κατοίκου της περιοχής, Κυριάκου Βούρριου.
Εκκλησίες και ξωκκλήσια
Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, που κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Το κτίσμα είναι ορθογώνιο στην κάτοψη με πεντάπλευρη προεξέχουσα αψίδα στο ανατολικό πέρας. Φέρει ξυλόστεγη οροφή, καλυμμένη εξωτερικά με αγκιστρωτά κεραμίδια. Στο Γούρρι υπάρχουν επίσης και τρία ξωκκλήσια, του Αγ. Μάμα, του Αγ. Δημητρίου και της Αγ. Μαρίνας.
Μουσείο Λαϊκής Τέχνης
Το Μουσείο του Γουρρίου στεγάζεται σε μία αποκατεστημένη κατοικία στο κέντρο του χωριού. Μέσα, μπορείτε να γνωρίσετε τους βασικούς χώρους της κυπριακής κατοικίας. Από τα έπιπλα, τα εργαλεία, τα σκεύη και τις ενδυμασίες θα διαπιστώσετε πώς ήταν η ζωή των πρώτων κατοίκων σε παλιότερες εποχές. Στο μουσείο κάθε Κυριακή μπορείτε να δείτε κάποιες από τις δραστηριότητες των προγόνων μας, όπως υφαντική με τους παραδοσιακούς αργαλειούς, αγγειοπλαστική, ψηφιδωτά, καθώς και το ζύμωμα και ψήσιμο του φρέσκου ψωμιού. Επιπλέον, στο κτίριο του παλιού δημοτικού σχολείου λειτουργεί ένα Εργαστήρι Υφαντικής, όπου φτιάχνονται διακοσμητικά κομμάτια, όπως πετσέτες, μαξιλαράκια, τραπεζομάντιλα κ.λπ. Η Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας συμβάλλει στην προσπάθεια της διατήρησης της παράδοσης, με την εκπαίδευση γυναικών της κοινότητας στην κατασκευή υφαντών με αργαλειό.
Μονοπάτι της Φύσης
Στο κάτω μέρος του χωριού θα βρείτε μια από τις παραδοσιακές βρύσες, που χρονολογείται από το 1916 μ.Χ. και παλιά τροφοδοτούσε με νερό τα σπίτια. Το σημείο αυτό είναι η αφετηρία του Μονοπατιού της Φύσης. Η διαδρομή είναι περίπου 2 χλμ. και συμπεριλαμβάνει ξύλινα γεφύρια και τον καταρράκτη «Μαυρίτσιο», που έχει ύψος 8 μέτρα και βρίσκεται στο τέλος της διαδρομής.
Αγροτουριστικές μονάδες
Στο Γούρρι λειτουργούν 48 αγροτουριστικά καταλύματα. Παλιά σπίτια αποκαταστάθηκαν από ιδιώτες και φιλοξενούν ντόπιους και ξένους επισκέπτες. Τα περισσότερα είναι πετρόκτιστα και έχουν παραδοσιακή διακόσμηση. Προσφέρουν επίσης γεύματα, ενώ παρέχουν και τζάκι για ζεστές και χαλαρωτικές βραδιές στο χωριό με θέα τα βουνά.
Εστιατόρια
Η ταβέρνα «Το Κουλτουριάρικο» βρίσκεται στο κέντρο του χωριού κοντά στην πλατεία. Είναι μία οικογενειακή επιχείρηση. Εκεί σερβίρονται παραδοσιακοί μεζέδες και κάθε Παρασκευή έχει λαϊκές μουσικές βραδιές. Οι μεζέδες περιλαμβάνουν 15 πιάτα. Τα πιο γνωστά από αυτά είναι τα ζεστά της ώρας, όπως τα μακαρόνια του φούρνου, οι κοκκινιστοί καράολοι, τα κρασάτα, οι κεφτέδες, τα κουπέπια, η «πομιλοροτηανιά». Στο μενού, φυσικά, υπάρχουν και νηστήσιμα, όπως οι κεφτέδες, το καθιστό καλαμάρι, το πουργούρι, τα βαζάνια (μελιτζάνες) στα κάρβουνα και οι οφτές πατάτες. Στο «Κουλτουριάρικο» μπορείτε να απολαύσετε το φαγητό σας σε μία ζεστή και φιλική ατμόσφαιρα.

Στο Γούρρι υπάρχει ακόμα μία ταβέρνα για παραδοσιακούς αλλά και αλλιώτικους μεζέδες, κοντά στην πλατεία. Στα «Μεζεδοκαμώματα» σερβίρουν φαγητό της ημέρας και οφτό κλέφτικο τις Κυριακές. Επίσης, φτιάχνουν σπιτικούς και νόστιμους «λοκμάδες», καθώς και γλυκά του κουταλιού από κόκκινο μανιτάρι. Αξίζει να πάτε για καφέ και γλυκό αν επισκεφτείτε το χωριό. Αντίστοιχα γεύματα σερβίρονται και στο τρίτο εστιατόριο, τη «Ρεβέκκα».
Πέρα από τις ομορφιές του τοπίου και την ενδιαφέρουσα παραδοσιακή αρχιτεκτονική, είναι αξέχαστη η φιλοξενία των χωριανών και η αγάπη που τρέφουν για τον τόπο τους, αλλά και η έγνοια τους για την πρόοδο του χωριού. Αν αποφασίσετε να περάσετε λίγες μέρες στο Γούρρι, θα ενθουσιαστείτε με τους ξενώνες που υπάρχουν. Είτε διανυκτερεύσετε είτε κάνετε βόλτα ως απλός επισκέπτης, εύκολα θα διακρίνετε πόσο αρμονικά δένουν τα παραθεριστικά κτίσματα με τα παραδοσιακά.
Συνταγή: Μελιτζάνες με φέτα και γιαούρτι στον φούρνο
Υλικά:
1 κιλό μελιτζάνες
1 γιαούρτι
φρέσκες ντομάτες τριμμένες
λάδι για τηγάνισμα
αλάτι
φέτα
Μέθοδος: Πλένουμε τις μελιτζάνες, τις κόβουμε σε φέτες, τις αλατίζουμε και τις αφήνουμε για περίπου μισή ώρα, μέχρι να βγει το υγρό. Έπειτα τις ξαναπλένουμε και τις στραγγίζουμε σε απορροφητικό χαρτί. Βάζουμε λίγο λάδι στο τηγάνι και τις τηγανίζουμε μέχρι να πάρουν χρώμα, ενώ στη συνέχεια τις επανατοποθετούμε σε απορροφητικό χαρτί. Μετά παίρνουμε το πήλινο δοχείο και τοποθετούμε μια στρώση μελιτζάνες μαζί με μία κουταλιά ντοματοχυμό και μία κουταλιά γιαούρτι και τα ανακατεύουμε όλα μαζί. Έπειτα τοποθετούμε μία νέα σειρά με μελιτζάνες και ξανά όλα τα υπόλοιπα υλικά και ανακατεύουμε.

Τέλος, τοποθετούμε την τελευταία σειρά μελιτζάνες μαζί με ντομάτα και τριμμένη φέτα. Σκεπάζουμε το δοχείο και τοποθετούμε το πήλινο στον φούρνο για περίπου μισή ώρα στους 180-200 βαθμούς. Τα τελευταία δέκα λεπτά αφαιρούμε το κάλυμμα για να κοκκινίσουν οι μελιτζάνες. Αυτή η συνταγή μπορεί να γίνει και νηστήσιμη, άμα αφαιρεθεί η φέτα και το γιαούρτι και βάλουμε τυρί νηστήσιμο.