«Ελλιπής η κυπριακή λίστα Λαγκάρντ»

ΦΩΤΙΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ ΒΑΖΕΙ Ο ΕΡΒΕ ΦΑΛΤΣΙΑΝΙ
Σε αποκλειστική συνέντευξη στη «Σημερινή» ο τραπεζίτης, που έκλεψε το αρχείο της HSBC στην Ελβετία και βοήθησε στην ετοιμασία των λιστών Λαγκάρντ, αναφέρει ότι η λίστα που διερευνά ο Έφορος Φορολογίας είναι ατελής και επεξηγεί τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν, για να μην παραμείνουν στο απυρόβλητο φοροφυγάδες
«Τα 500 περίπου ονόματα για τα οποία αναφέρεσαι μπορεί να αντιπροσωπεύουν μόνο το 1/3 των ονομάτων που σχετίζονται με την Κύπρο. Αυτός είναι ο μέσος όρος»
Η ζωή του Ερβέ Φαλτσιανί είναι σαν να είναι βγαλμένη από κατασκοπευτική ταινία. Από ένας απλός τραπεζίτης και ειδικός υπολογιστών, ο 43χρονος Γαλλο-ιταλός έχει μετατραπεί σε έναν πληροφοριοδότη, που σκορπά τρόμο στις τράπεζες και τους φοροφυγάδες. Είναι αυτός που, πριν από λίγα χρόνια, διέλυσε το ελβετικό τραπεζικό απόρρητο και έκτοτε βρίσκεται στο στόχαστρο ενός διεθνούς ανθρωποκυνηγητού. Η δράση του προκάλεσε και προκαλεί ραγδαίες τραπεζοοικονομικές, φορολογικές και πολιτικές εξελίξεις ανά το παγκόσμιο, που σύντομα αναμένεται να αγγίξουν και την Κύπρο...
Και όλα αυτά, γιατί το 2008 ο Φαλτσιανί βγήκε από το κτίριο της HSBC, όπου εργαζόταν στη Γενεύη, με ένα ογκώδες αρχείο που περιείχε απόρρητα στοιχεία. Αφορούσε πάνω από 100 χιλιάδες πελάτες της τράπεζας απ' όλο τον κόσμο και καταθέσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η Αστυνομία της χώρας τον συνέλαβε ως ύποπτο για κλοπή και τον πέρασε από πολύωρη ανάκριση. Τον άφησε, όμως, ελεύθερο με την προϋπόθεση να ανακριθεί εκ νέου την επόμενη ημέρα. Εκείνος το έσκασε, μαζί με τη γυναίκα του και τις δύο θυγατέρες του, περνώντας με ενοικιασμένο αυτοκίνητο από τα σύνορα στη Γαλλία, αφήνοντας τους Ελβετούς ανακριτές στα κρύα του λουτρού...
Η Γαλλία αρνήθηκε να τον εκδώσει στην Ελβετία, γιατί ο Φαλτσιανί ήταν ο μόνος που θα μπορούσε να τη βοηθήσει να εξετάσει και να αναλύσει τα πολύπλοκα και ακατέργαστα δεδομένα της HSBC. Απώτερος στόχος ήταν να εντοπιστούν οι Γάλλοι φοροφυγάδες - πελάτες της ελβετικής τράπεζας.
Σύμφωνα με τον 43χρονο, τράπεζες όπως η HSBC έφτιαξαν ένα σύστημα για να πλουτίζουν σε βάρος των πολιτών, διευκολύνοντας τη φοροδιαφυγή και το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος. Χάρη στον Φαλτσιανί, δημιουργήθηκαν οι γνωστές λίστες Λαγκάρντ, που πήραν το όνομά τους από την τότε ο Υπουργό Οικονομικών της Γαλλίας και νυν Γενική Διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ. Ήταν αυτή που έδωσε τη λίστα σε άλλες κυβερνήσεις, όπως η Ελληνική και η Κυπριακή. Η τελευταία έλαβε τη λίστα μόλις τον περασμένο Αύγουστο και βρίσκεται ακόμη στο στάδιο διερεύνησης για περιπτώσεις φοροδιαφυγής.
Για τα κίνητρα του Φαλτσιανί έχουν γραφτεί πολλά και αφορούν κυρίως οικονομικά, όμως αυτός επιμένει ότι αποτελούσε μέρος ενός μεγάλου προβλήματος, το οποίο όφειλε να διορθώσει... Μέχρι σήμερα ο πρώην τραπεζίτης βρίσκεται σε πρόγραμμα προστασίας της Γαλλικής Αστυνομίας και βοηθάει άλλες χώρες να ανακτήσουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από φοροφυγάδες.
Λόγω της επικίνδυνης αποστολής του, η οποία αναπόφευκτα επηρεάζει τα συμφέροντα πανίσχυρων προσώπων του παγκόσμιου επιχειρηματικού και πολιτικού στερεώματος, ο 43χρονος αποτελεί συχνά στόχο κατασκοπίας. Έτσι, αλλάζει συνεχώς τα στοιχεία και τους τρόπους επικοινωνίας του, δυσκολεύοντας σε μεγάλο βαθμό τον εντοπισμό του, για εκείνους που βρίσκονται εκτός του στενού κύκλου του.
Ωστόσο, μετά από δύο μήνες προσπαθειών και ανατροπών η «Σημερινή» ήρθε σε επικοινωνία με τον Ερβέ Φαλτσιανί στη Γαλλία. Αποδέχθηκε να μας παραχωρήσει αποκλειστική συνέντευξη διά μέσου του διαδικτυακού προγράμματος Skype. Η ενδιαφέρουσα συνομιλία βιντεογραφήθηκε και απόσπασμά της θα μεταδοθεί απόψε στις 20:20 στις «Τομές στα Γεγονότα» στο «Σίγμα». Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου, μια ήμερα προτού ο Φαλτσιανί καταδικαστεί ερήμην από ελβετικό δικαστήριο σε πέντε χρόνια φυλάκιση, για παραβίαση της νομοθεσίας περί τραπεζικού απορρήτου. Ο ίδιος θεωρεί τη δίκη ως «παρωδία» και δήλωσε πως θα παραμείνει στη Γαλλία, για να συνεχίσει την αποστολή του για καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.
«Λειψή η κυπριακή λίστα Λαγκάρντ!»
Στη συνέντευξη, ο Φαλτσιανί προβαίνει σε μια σημαντική αποκάλυψη σε σχέση με την κυπριακή λίστα Λαγκάρντ, η οποία ετοιμάστηκε με τη συμβολή του ιδίου, προτού την παραλάβει από τις γαλλικές Αρχές ο Έφορος Φορολογίας, τον περασμένο Αύγουστο. Δηλώνει ουσιαστικά ότι η κυπριακή λίστα Λαγκάρντ είναι ατελής!

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Υπουργός Οικονομικών ενημέρωσε την Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής ότι η κυπριακή λίστα, αντίγραφο της οποίας δόθηκε και στον Πρόεδρο της Βουλής για να αποφευχθεί τυχόν αλλοίωση ή αφαίρεση ονομάτων, αφορά 490 περιπτώσεις φυσικών ή νομικών προσώπων που έχουν δηλώσει διεύθυνση διαμονής στην Κύπρο. Πρόσφατα, ο Έφορος Φορολογίας δήλωσε πως η έρευνα είναι σε προχωρημένο στάδιο.
Στη συνέντευξη, όμως, ο Φαλτσιανί αναφέρει πως τα στοιχεία που έχει στην κατοχή του το Τμήμα Φορολογίας αποτελούν μόνο την «πρώτη δέσμη διαθέσιμων πληροφοριών», αφήνοντας να νοηθεί πως αν δεν γίνουν κάποιες συγκεκριμένες ενέργειες, τις οποίες επεξηγεί, κάποιοι Κύπριοι φοροφυγάδες πιθανόν να παραμείνουν στο απυρόβλητο.
Ειδικότερα, ο Φαλτσιανί υποστηρίζει ότι οι κυπριακές Αρχές έχουν αποκτήσει μόνο τις πληροφορίες που προκύπτουν μέσα από το δίκτυο των τμημάτων Φορολογίας και πως μπορούν να αποκτηθούν πολύ περισσότερα στοιχεία από το δίκτυο των Νομικών Υπηρεσιών των διαφόρων χωρών, που έχουν διερευνήσει ή διερευνούν την HSBC. «Τα 500 περίπου ονόματα για τα οποία αναφέρεσαι μπορεί να αντιπροσωπεύουν μόνο το 1/3 των ονομάτων που σχετίζονται με την Κύπρο. Αυτός είναι ο μέσος όρος», αποκαλύπτει στη εφημερίδα μας ο 43χρονος.
Στη συνέντευξη ο Ερβέ Φαλτσιανί συμβουλεύει την κυπριακή κυβέρνηση για το ποιες πρέπει να είναι οι επόμενες ενέργειές της για πλήρη διερεύνηση της πολύπλοκης και δύσκολης αυτής υπόθεσης. Επιπρόσθετα, ο πρώην τραπεζίτης διηγείται με θάρρος την περιπέτειά του, από το χρονικό σημείο που έκλεψε το αρχείο της HSBC μέχρι σήμερα, που άθελά του έχει μετατραπεί σε έναν περιβόητο «τρομοκράτη» των τραπεζών και των φοροφυγάδων.
«Δεν ήταν επιλογή μου να γίνω πληροφοριοδότης»
Είσαστε ένας πρώην τραπεζικός της HSBC στην Ελβετία, υπεύθυνος για μιαν από τις μεγαλύτερες κλοπές τραπεζικού απορρήτου στην ιστορία. Εξηγήστε μας, πώς μετατραπήκατε σε πληροφοριοδότη εναντίον των φοροφυγάδων;
Δεν ήταν επιλογή μου... Η μετατροπή μου σε πληροφοριοδότη ήταν αναγκαία. Πολλές φορές δεν αποφασίζεις εσύ για τον εαυτό σου... Ό,τι έκανα δεν ήταν κατόπιν κάποιας επαγγελματικής απόφασης...
Για πρώτη φορά, όμως, είχα βρει τον τρόπο να αποδείξω το τι συνέβαινε μέσα σε αυτήν την τράπεζα (HSBC), αλλά έπρεπε να γίνουν και νομικές έρευνες. Χρειαζόμουν μια Νομική Υπηρεσία κάποιας χώρας να «σκαλίσει» όλες αυτές τις πληροφορίες που κατείχα. Αυτός ήταν ο λόγος που έφυγα από την Ελβετία για τη Γαλλία. Στην Ελβετία ήταν αδύνατο να γίνει ποινική έρευνα. Έτσι, πήγα στη Γαλλία και αργότερα σε πολλές άλλες χώρες, για να βοηθήσω τις ανακριτικές Αρχές να καταλάβουν τι συνέβαινε. Ήταν όλα μια έκπληξη γι' αυτούς, όπως καταλαβαίνεις...
Ποια ήταν η αξία των περιουσιακών στοιχείων της HSBC στην Ελβετία, όταν φύγατε με το αρχείο το 2008 και από πού προέρχονταν όλες αυτές οι καταθέσεις;
Από έρευνα που έγινε, αποκαλύφθηκε ότι η τράπεζα που εργαζόμουνα χειριζόταν ένα ποσό πέραν των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προερχόταν κυρίως από πελάτες στο εξωτερικό και συγκεκριμένα από χώρες όπως η Κύπρος, η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες χώρες.
Από τη Γαλλία ταξιδέψατε στην Ισπανία. Η Ελβετία, όμως, ζητούσε επίμονα την έκδοσή σας για την κλοπή του αρχείου, αλλά και οι ισπανικές Αρχές αρνήθηκαν να σας εκδώσουν, γιατί;
Οι ισπανικές Αρχές αμφισβήτησαν τη νομιμότητα της έκδοσής μου και όντως αυτό που έκανα θεωρήθηκε έγκλημα μόνο από τις ελβετικές Αρχές. Και αυτό για πολιτικούς κυρίως λόγους...
«Τεράστιο πρόβλημα η φοροδιαφυγή»
Είσαστε σε πρόγραμμα προστασίας των γαλλικών Αρχών και συνεχίζετε να βοηθάτε πολλές κυβερνήσεις να επανακτήσουν τα χρήματα που έχασαν από φοροδιαφυγή. Αληθεύει αυτό;
Ναι, αληθεύει. Αρχικά, για χρόνια, συνεργαζόμουν με διάφορες ανακριτικές Αρχές. Στη συνέχεια, άρχισα να κατασκευάζω συστήματα πληροφοριών και συστήματα αναλύσεων τραπεζικών δεδομένων για τους ανακριτές των Τμημάτων Φορολογίας.
Από την εμπειρία σας, πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα της φοροδιαφυγής;
Η φοροδιαφυγή είναι ένα τεράστιο πρόβλημα, κυρίως για βιομηχανικές χώρες. Οι πολίτες πρέπει να ενημερωθούν γι' αυτήν την κατάσταση και στη συνέχεια ο καθένας να αποφασίσει αν θέλει να ανέχεται τις οικονομικές επιπτώσεις που προκαλεί η φοροδιαφυγή. Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγεται η συγκάλυψη τέτοιων εγκλημάτων κατά τη διερεύνηση. Γι’ αυτό και προσπαθώ και συνεχίζω να προσπαθώ να συνεργάζομαι με πολύν κόσμο. Έτσι και σήμερα επικεντρωνόμαστε για την πτυχή του θέματος που αφορά την Κύπρο. Ο τελικός σκοπός είναι να αποκτηθούν οι μηχανισμοί στις επηρεαζόμενες χώρες για αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.
«Υπάρχουν και άλλα ονόματα»
Ας μιλήσουμε λοιπόν για την Κύπρο. Πριν από μερικούς μήνες οι κυπριακές Αρχές παρέλαβαν από τις γαλλικές Αρχές τη λίστα Λαγκάρντ που περιέχει ονόματα προσώπων και εταιρειών που συνδέονται με την Κύπρο. Δημιουργήθηκε από το δικό σας αρχείο. Τι γνωρίζετε γι' αυτό το θέμα;
Έχω βρεθεί αρκετές φορές αντιμέτωπος με το συγκεκριμένο θέμα. Το πρώτο στάδιο για την κάθε χώρα είναι να πάρει την πρώτη δέσμη πληροφοριών, τη γνωστή ως λίστα Λαγκάρντ. Στη συνέχεια, οι Αρχές θα πρέπει να προσπαθήσουν να μάθουν τους διάφορους μηχανισμούς ανάλυσης και είναι εδώ που μπορώ να συμβάλω και εγώ. Εσείς μόλις έχετε αρχίσει και στις πλείστες περιπτώσεις είναι πολύ δύσκολο να ολοκληρωθεί αυτή η διερεύνηση, κυρίως για πολιτικούς λόγους. Για την Κύπρο είναι κατανοητό να αρχίσει έρευνα...
Αναφερθήκατε σε «πρώτη δέσμη πληροφοριών». O Κύπριος Υπουργός Οικονομικών ανέφερε τον περασμένο Σεπτέμβριο ότι η κυπριακή λίστα Λαγκάρντ περιείχε 490 ονόματα προσώπων και εταιρειών με διεύθυνση την Κύπρο. Υπάρχουν περισσότερα ονόματα στο αρχείο;
Έχετε αποκτήσει μόνο ό,τι προκύπτει από δίκτυο των Τμημάτων Φορολογίας. Ωστόσο υπάρχουν και άλλες πηγές πληροφόρησης, στις οποίες δεν έχετε απευθυνθεί. Οπόταν, πέραν του δικτύου των Τμημάτων Φορολογίας, θα πρέπει να συνεργαστείτε και με το δίκτυο των Νομικών Υπηρεσιών των άλλων χωρών που διερευνούν την HSBC.
«Έχετε μόνο το 1/3...»
Μπορείτε να υπολογίσετε πόσα ακόμη ονόματα υπάρχουν;
Τα 500 περίπου ονόματα για τα οποία αναφέρεσαι μπορεί να αντιπροσωπεύουν μόνο το 1/3 των ατόμων που σχετίζονται με την Κύπρο. Αυτός είναι ο μέσος όρος το 1/3. Δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι αυτή η λίστα είναι μόνο η αρχή για μια κυβέρνηση που θέλει να πολεμήσει τη φοροδιαφυγή. Ο κατάλληλος τρόπος για να συνεχιστεί η έρευνα είναι να υπάρξει και μια συνεργασία μαζί μου και με άλλους ειδικούς, που έχουν ασχοληθεί με τέτοιου είδους ζητήματα.
Έχουν ζητήσει τη βοήθειά σας οι κυπριακές Αρχές;
Όχι, καθόλου, δεν έχω έρθει σε επαφή ακόμη, άμεσα ή έμμεσα, με τις κυπριακές Αρχές.
Από τη δική σας εμπειρία, τι είδους πρόσωπα φοροδιάφευγαν μέσω της HSBC στην Ελβετία;
Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, από τη μελέτη του αρχείου, είναι πως υπάρχουν περιπτώσεις ατόμων που κρύβονται πίσω από άλλα ονόματα... Για παράδειγμα βρίσκεις (στο αρχείο) έναν απλό μάγειρα ως πελάτη της τράπεζας, αλλά στην ουσία ο πραγματικός πελάτης είναι άλλος που χρησιμοποίησε το όνομά του, χωρίς μάλιστα εκείνος (ο μάγειρας) να το γνωρίζει. Γι' αυτό και οι έρευνες μερικές φορές κρύβουν παγίδες...