Σεβασμός στη διαφορετικότητα

Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων η σημερινή
Τα δικά τους μηνύματα στέλνουν με αφορμή την ημέρα οι Επίτροποι Διοικήσεως, Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και Εθελοντισμού
Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων η σημερινή, η οποία καθιερώθηκε το 1966 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών σε ανάμνηση ενός τραγικού συμβάντος, που συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη. Στις 21 Μαρτίου του 1960 η αστυνομία της ρατσιστικής Νοτίου Αφρικής πυροβόλησε εν ψυχρώ κατά μιας διαδήλωσης φοιτητών στην πόλη Σάρπβιλ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 70 άνθρωποι. Οι νεαροί διαδηλωτές διαμαρτύρονταν ειρηνικά κατά των νόμων του Απαρτχάιντ, που είχε επιβάλει το καθεστώς της λευκής μειοψηφίας στη χώρα, εφαρμόζοντας τη θεωρία της ανισότητας ανάμεσα στις φυλές. Ο ΟΗΕ μάς καλεί αυτή τη μέρα να ενώσουμε τις φωνές μας για τα θύματα του ρατσισμού, των φυλετικών διακρίσεων, της ξενοφοβίας και της μισαλλοδοξίας. Με αφορμή τη σημερινή μέρα οι Επίτροποι Διοικήσεως, Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και Εθελοντισμού στέλνουν τα δικά τους μηνύματα.
Τα μηνύματα
Η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ως Αρχής κατά των Διακρίσεων, Ελίζα Σαββίδου σε μήνυμά της αναφέρει πως «η οικονομική κρίση και η περιστολή του κοινωνικού κράτους, η αδυναμία των υφιστάμενων πολιτικών και δομών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαχειριστούν τις προσφυγικές ροές, εξασφαλίζοντας ένα μίνιμουμ ανθρωπιάς στους πρόσφυγες και η αύξηση της συχνότητας ρατσιστικών εγκλημάτων μίσους και μισαλλόδοξης ρητορικής, καθιστούν τη σημερινή επετειακή ημέρα ιδιαίτερα σημαντική. Σήμερα, πρέπει όλοι μας να αναλογιστούμε και να εστιάσουμε στην πεμπτουσία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που συνίσταται στη βασική αρχή ότι "όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα". Στους ομολογουμένως δύσκολους καιρούς που διανύουμε, η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων, η απώλεια της νηφαλιότητας και η υποκατάσταση του ορθολογισμού από την πολιτική του φόβου στη δημόσια συζήτηση εκτρέφουν και αναπαράγουν την ξενοφοβία, τη μισαλλοδοξία και τον ρατσισμό», σημειώνει.
Μας βρήκε απροετοίμαστους η προσφυγική κρίση
Σε ό,τι αφορά το προσφυγικό, η κ. Σαββίδου επισημαίνει πως «αυτόν τον μήνα συμπληρώνονται πέντε χρόνια από την έναρξη των συρράξεων στη Συρία. Η ανείπωτη ανθρωπιστική καταστροφή που συντελείται στη γειτονική μας χώρα έχει πυροδοτήσει τη μεγαλύτερη προσφυγική και ανθρωπιστική κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Οι μεγάλες προσφυγικές ροές βρήκαν απροετοίμαστη, όχι μόνο την Κύπρο, αλλά και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αντιμετωπίζει την κατάσταση με αμηχανία, αποσπασματικότητα και χωρίς ουσιαστική αλληλεγγύη», υπογραμμίζει, αναφέροντας πως «σε γενικές γραμμές, η χώρα μας έχει ανταποκριθεί ικανοποιητικά σε σχέση με τη διάσωση προσφύγων στη θάλασσα, καθώς και στην κάλυψη των πρώτων αναγκών τους, κυρίως μέσω της αξιοθαύμαστης συμβολής εθελοντών». Ωστόσο, υποδεικνύει, ο δρόμος για την πλήρη εκπλήρωση της προσφυγικής προστασίας είναι ακόμα μακρύς.
Εγκλήματα μίσους...
Σύμφωνα με την Επίτροπο Διοικήσεως, στη χώρα μας, πέραν των ξενοφοβικών και ρατσιστικών δηλώσεων μίσους, υπαρκτά είναι και τα περιστατικά ρατσιστικής βίας και διακριτικής μεταχείρισης. Τέτοια περιστατικά, αναφέρει, συνιστούν εγκλήματα μίσους. «Αποτελούν τυφλά κι απρόκλητα κτυπήματα, συχνά οργανωμένα και διασυνδεδεμένα με τη δράση ακραίων ομάδων, που στοχοποιούν κατά κανόνα τη διαφορετικότητα», τονίζει και σημειώνει ότι στις μέρες μας, ο ρατσισμός, η μισαλλοδοξία και οι διακρίσεις πλήττουν όχι μόνο τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, αλλά και άλλες ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, καθώς και οποιεσδήποτε εκφάνσεις ετερότητας.

«Άτομα με αναπηρίες, ΛΟΑΤΙ άτομα, ηλικιωμένοι/ες, μονογονιοί, βιώνουν σε καθημερινή σχεδόν βάση παραβιάσεις των θεμελιωδών τους δικαιωμάτων, καθίστανται υποκείμενα οίκτου και φιλανθρωπίας ή τοποθετούνται σε μια γκρίζα ζώνη αφάνειας εκτός δικαιοκρατικών εγγυήσεων. Περαιτέρω, στη δική μας κοινωνία η προβληματική του ρατσισμού και των διακρίσεων αποκτά ειδικό βάρος, αφού παραπέμπει νομοτελειακά στην προοπτική επανένωσης του τόπου και της ειρηνικής συμβίωσης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων», προσθέτει και υποδεικνύει πως «εγκλήματα μίσους, τα οποία στρέφονται εναντίον συμπατριωτών μας Τουρκοκυπρίων, δυναμιτίζουν τις προσπάθειες επίτευξης λύσης για ειρηνική συμβίωση».
Απαιτείται διαρκής προσωπική δέσμευση
Σε δικό της μήνυμα η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά τονίζει πως η καταπολέμηση του ρατσισμού και του φασισμού προϋποθέτει διαρκή προσωπική δέσμευση. «Ο σεβασμός της διαφορετικότητας και η προστασία από κάθε μορφής διάκριση είναι ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο κατοχυρώνουν αριθμός Διεθνών Πράξεων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, περιλαμβανομένης και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού», προσθέτει και υπογραμμίζει: «Στη φετινή επέτειο, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τον θρίαμβο του μισαλλόδοξου και ρατσιστικού λόγου, καθώς αυτός απροκάλυπτα αρθρώνεται στις ομιλίες και τις δημόσιες τοποθετήσεις ενός από τα φαβορί για να λάβει το χρίσμα του υποψηφίου για την Προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Την ίδια στιγμή, στην Ευρώπη, παρακολουθούμε, τα τελευταία χρόνια, μια αναδίπλωση των φασιστικών και ξενοφοβικών ακροδεξιών κινημάτων και πολιτικών σχηματισμών. Η αποδυνάμωση και, εν πολλοίς, η εξαθλίωση των χαμηλότερων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων, λόγω της οικονομικής κρίσης, και η εντατικοποίηση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών, φέρνουν στην επιφάνεια την αποτυχία της σύγχρονης Ευρώπης να οικοδομήσει ανθρωποκεντρικές κοινωνίες, θεμελιωμένες στα ανθρώπινα δικαιώματα και την αλληλεγγύη. Καθώς οι ευρωπαϊκές κοινωνίες και η ίδια η ΕΕ αποστρέφουν με φοβία το πρόσωπό τους από τους εξαθλιωμένους πρόσφυγες των πολέμων στη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, η ισλαμοφοβία και η ξενοφοβία εδραιώνονται, ανοίγοντας διάπλατα τον δρόμο σε νεοφασιστικά κινήματα», συμπληρώνει. Αναφέρει δε πως στη βάση των πιο πάνω, «έχουμε ευθύνη, ως πολιτεία, να αντισταθούμε στη διείσδυση ανάλογων καταστάσεων στην κυπριακή κοινωνία. Μια από τις προτεραιότητές μας προς την κατεύθυνση αυτή πρέπει να είναι τα παιδιά».
Διαρκής πρόκληση η οικοδόμηση κουλτούρας ειρήνης
Την ίδια στιγμή, η κ. Κουρσουμπά σημειώνει ότι η οικοδόμηση στον χώρο του σχολείου, και στην κοινωνία ευρύτερα, κουλτούρας ειρήνης και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι μια διαρκής πρόκληση. «Μεμονωμένα γεγονότα, όπως ο πετροβολισμός από μαθητές οχημάτων Τουρκοκυπρίων, κατά τις εκδηλώσεις καταδίκης του ψευδοκράτους, αλλά και ο αποκλεισμός, πρόσφατα, από σχολική εκδήλωση της Δικοινοτικής Χορωδίας, υπό την επίκληση ανησυχίας για την πρόκληση επεισοδίων, τα οποία έχω καταδικάσει με δημόσιες παρεμβάσεις μου, αναδεικνύουν την ανάγκη να παραμείνουμε σε εγρήγορση. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να στήσουμε ανάχωμα στον ρατσισμό και τον φασισμό», καταλήγει.
Εγρήγορση και κινητοποίηση
Ο Επίτροπος Εθελοντισμού και ΜΚΟ Γιαννάκης Γιαννάκη στο δικό του μήνυμα τονίζει πως «ο ρατσισμός αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του θεμελιώδους δικαιώματος του ανθρώπου στην ισότητα στους τομείς της εργασίας, της πολιτικής, της θρησκείας και της οικονομίας. Οποιαδήποτε μορφή ρατσισμού προκαλεί ανθρώπινο πόνο, περιθωριοποίηση του ατόμου, μόνιμη ένταση και κρίση, φανατισμό και εκδηλώσεις βίας. Κυρίως, όμως, ο ρατσισμός αποτελεί απειλή για τις δημοκρατικές κοινωνίες και τις πανανθρώπινες αξίες που τις διέπουν.

Η ρατσιστική βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατική κοινωνία, για αυτό πολιτεία, Εκκλησία, παιδεία, εθελοντικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις και κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να είναι σε εγρήγορση και κινητοποίηση, ειδικά την περίοδο αυτή, ώστε να ενισχύσουν τις δράσεις τους για την προάσπιση των δικαιωμάτων όλων, την αποτροπή φαινομένων ρατσισμού και διακρίσεων και τη διαμόρφωση συνθηκών που να προάγουν τις αξίες της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της ειρήνης και της ελευθερίας», προσθέτει. Σύμφωνα με τον κ. Γιαννάκη, η UNISEF σε έκθεσή της διαπιστώνει πως εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, ανάμεσά τους και εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά, συνεχίζουν να βιώνουν φαινόμενα ρατσισμού και να πέφτουν θύματα διακρίσεων, λόγω του φύλου, της εθνικότητας, του χρώματός τους, της θρησκείας τους.
Η κατάσταση στην Κύπρο
Όσον αφορά την Κύπρο, ο Επίτροπος Εθελοντισμού σημειώνει πως, σύμφωνα με στοιχεία της Αρχής Κατά των Διακρίσεων, οι ρατσιστικές τάσεις φαίνεται να χαρακτηρίζουν την κυπριακή κοινωνία. «Δυστυχώς, η οικονομική κρίση οδήγησε σε αύξηση των κρουσμάτων ξενοφοβίας, τα οποία σχετίζονται κυρίως με την εθνική καταγωγή ενός προσώπου ή ομάδας προσώπων. Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού ας αποτελέσει τη μέρα επαγρύπνησης για κοινωνική αλληλεγγύη και τη μέρα πρόσκλησης για κοινωνική δράση, με στόχο να γίνει καθημερινή συνείδηση πως μπορεί να είμαστε όλοι διαφορετικοί, αλλά την ίδια ώρα πρέπει και μπορούμε να είμαστε ίσοι», καταλήγει ο κ. Γιαννάκη.
Μ.ΑΔ.