Κυριακή της Τυρινής και προπατορικό αμάρτημα

Με την πτώση του ανθρώπου ο πόνος και η θλίψη έγιναν μέρος της ζωής μας
Μέσα από την άδολη αγάπη μας προς τους συνανθρώπους μας γινόμαστε άξιοι του μεγαλείου της αγάπης του Θεού, που εκφράζεται με την πραγματοποίηση της ελπίδας μας για σωτηρία, τη μετοχή μας δηλαδή στην ομορφιά του Παραδείσου
Η Κυριακή της Τυρινής είναι αφιερωμένη στην έξωση των Πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο, συνεπεία της ανυπακοής τους στο Θέλημα του Θεού. Η ανυπακοή αυτή των Πρωτοπλάστων είναι γνωστή ως προπατορικό αμάρτημα, με αποτέλεσμα να φέρουν στη ζωή των ανθρώπων το φαινόμενο του θανάτου. Αν, λοιπόν, οι κοινοί μακρινοί μας πρόγονοι, ο Αδάμ και η Εύα, έμεναν πιστοί στις εντολές του Θεού, δηλαδή στις οδηγίες του, ο κόσμος που ζούμε σήμερα θα ήταν Παράδεισος.
Ζούμε μία διαφορετική πραγματικότητα
Η πραγματικότητα, όμως, που ζούμε είναι διαφορετική. Ζούμε μέσα στην κόλαση των πολέμων και των κοινωνικών προβλημάτων. Ζούμε με την ασθένεια του aids και του εμπόλα, του τίκα και της μαλάριας και των πολλαπλών μορφών καρκίνου και της χολέρας, της πείνας και της φτώχιας, της έλλειψης ασφάλειας και γενικότερα της κοινωνικής αδικίας. Ζούμε με τα προβλήματα των φυλετικών διακρίσεων και της καταστροφής του περιβάλλοντος. Ζούμε με το πρόβλημα του μίσους και της κακίας, του φανατισμού και της αδιαφορίας στα προβλήματα των διπλανών μας.

Ζούμε με τα προβλήματα των πολεμικών συγκρούσεων και της τρομοκρατίας, των προβλημάτων των εκτοπισμένων και των προσφύγων και των μεταναστών, ζούμε με τα προβλήματα της οικονομικής κρίσης και της διαφθοράς. Ζούμε σε μια εποχή που ο υλισμός περιορίζει τις δυνατότητές μας για μια δημιουργική πνευματική πορεία. Έχουμε την εντύπωση ότι η αμαρτία κυριαρχεί παντού. Η μόνη μας ελπίδα είναι να ακολουθήσουμε το παράδειγμα των Αγίων μας, να ζήσουμε τη ζωή τους, να ξαναγεννηθούμε πνευματικά μέσα από τη μετάνοια, για να μπορέσουμε να γίνουμε το φως του κόσμου.
Οι συνέπειες
Με την πτώση του ανθρώπου, που είναι γνωστή ως προπατορικό αμάρτημα, ο πόνος και η θλίψη έγιναν μέρος της ζωής μας. Καθημερινά γευόμαστε την κόλαση. Για την κατάσταση αυτή ευθύνονται τόσο οι πρώτοι άνθρωποι με την παρακοή τους όσο κι η συνεργία του διαβόλου, καθώς επίσης κι όσοι από εμάς συνεχίζουμε τον δρόμο της ανυπακοής και της αμαρτίας αμετανόητοι.
Κάποτε ο Φιλάνθρωπος Θεός έγινε άνθρωπος, στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, για να μας οδηγήσει πάλι στον απολεσθέντα Παράδεισο. Έτσι, αν η ανυπακοή στον Θεό οδήγησε στην απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Παράδεισο, η υπακοή μας στις θείες εντολές θα μας οδηγήσει πάλι στον Παράδεισο. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των θείων εντολών του Ιησού Χριστού είναι η άδολη αγάπη και η καλή διάθεση να συγχωρούμε ο ένας τον άλλον.

Γι’ αυτό με σαφήνεια στην Ευαγγελική Περικοπή αυτής της Κυριακής τονίζεται από τον Κύριον ημών Ιησού Χριστό ότι «εάν γαρ αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ο Πατήρ υμών ο Ουράνιος. Εάν δε μη αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, ουδέ ο Πατήρ υμών αφήσει τα παραπτώματα υμών» (Ματθαίου 6, 14 - 15).
Η αγάπη
Μέσα από την άδολη αγάπη μας προς τους συνανθρώπους μας γινόμαστε άξιοι του μεγαλείου της αγάπης του Θεού, που εκφράζεται με την πραγματοποίηση της ελπίδας μας για σωτηρία, τη μετοχή μας δηλαδή στην ομορφιά του Παραδείσου. Για να φτάσουμε, όμως, στη βίωση της καταστάσεως της αγάπης χρειαζόμαστε μια προετοιμασία μέσα από την προσευχή μας, τη νηστεία, την ελεημοσύνη, τη μετάνοια, την εξομολόγηση, τις ακολουθίες των Χαιρετισμών και των Προηγιασμένων, τις Ευαγγελικές και Αποστολικές Περικοπές και τους άλλους ύμνους της Εκκλησίας μας.

Μέσα, λοιπόν, σ’ αυτήν την προοπτική σκοπεύει κι η Εκκλησία μας να μας οδηγήσει με την εορτή της Τυρινής, που συνεχίζεται καθόλη τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και ολοκληρώνεται με τις Ιερές Ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας και της Αναστάσεως. Γι’ αυτό σε έναν από τους ύμνους της εορτής της Τυρινής ψάλλουμε:
«To στάδιον των αρετών ηνέωκται, οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε, αναζωσάμενοι τον καλόν της Νηστείας αγώνα, οι γαρ νομίμως αθλούντες, δικαίως στεφανούνται, και αναλαβόντες την πανοπλίαν του Σταυρού, τω εχθρώ αντιμαχησώμεθα, ως τείχος άρρηκτον κατέχοντες την πίστιν, και ως θώρακα την προσευχήν, και περικεφαλαίαν την ελεημοσύνην, αντί μάχαιρας την νηστείαν, ήτις εκτέμνει από καρδίας πάσαν κακίαν. Ο ποιών ταύτα, τον αληθινόν κομίζεται στέφανον, παρά του Παμβασιλέως Χριστού, εν τη ημέρα της Κρίσεως» (Ιδιόμελον στιχηρόν των Αίνων, Τριώδιο σελ. 70).
Τι να αποφεύγουμε
Μέσα στο ίδιο πνεύμα κινείται και η Αποστολική Περικοπή από την Επιστολή προς Ρωμαίους του Αποστόλου Παύλου όπου τονίζονται με σαφήνεια τι πρέπει να αποφεύγουμε στην καθημερινή μας ζωή, για να μπορέσουμε να γίνουμε πραγματικοί στρατιώτες του Χριστού: «αποθώμεθα ουν τα έργα του σκότους και ενδυσώμεθα τα όπλα του φωτός, ως εν ημέρα ευσχημόνως περιπατήσωμεν, μη κώμαις και μέθαις, μη κοίταις και ασελγείαις, μη έριδι και ζήλω, αλλ’ ενδύσασθε τον Κύριον Ιησούν Χριστόν» (Ρωμαίους 13, 12β - 14α).
Αναφερόμενοι συνοπτικά σε μερικές πτυχές της αγάπης, του φόβου, του πόνου και της θλίψης, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τη σημασία της πνευματικής μας προετοιμασίας, που η Εκκλησία θέλει να ακολουθήσουμε. Πηγή της αγάπης μας πρέπει να είναι η αγάπη του Θεού. Αυτό σημαίνει ότι η αγάπη είναι χάρισμα (χάρις) που δεν αναμένει ανταπόκριση ή αμοιβή. Είναι δηλαδή άδολη και ανιδιοτελής.

Όταν δίνεις αγάπη, κι η αγάπη σου δεν είναι άδολη και ανιδιοτελής, και περιμένεις να πάρεις κάτι πίσω, όταν δηλαδή περιμένεις να ωφεληθείς εσύ ο ίδιος από την αγάπη που δίνεις, να κερδίσεις δηλαδή κάτι όπως κάνουν οι έμποροι που διαφημίζουν και πωλούν τα προϊόντα τους, όταν δηλαδή η αγάπη σου κατά κάποιο τρόπο είναι «εμπορική», τότε πληγώνεσαι και απογοητεύεσαι. Γι’ αυτό η αγάπη, όπως τονίζεται στην Αγία Γραφή, «η αγάπη έξω βάλλει τον φόβον».
Να θυμόμαστε τις ευεργεσίες της ζωής
Τον φόβο πρέπει να τον αντιμετωπίσεις εκεί που φοβάσαι. Σε ένα γεγονός στενοχώριας πρέπει να βρεις κάποιο άλλο νόημα να σε συναρπάσει, διαφορετικά η θλίψη θα σε συντρίψει. Χρειάζεται, δηλαδή, από τον θλιβόμενον μια άλλη ενασχόληση που θα νοηματοδοτήσει τη ζωή του. Η σκέψη της αδιαφορίας της ζωής και τελικά της τάσεως για αυτοκτονία του απογοητευμένου και του πικραμένου από τη ζωή ξεπερνιέται, όταν η ζωή του αρχίζει να έχει νόημα για κάτι.

Ακόμη, αν θέλεις να λυτρωθείς από τη θλίψη, πρέπει να θυμάσαι ότι μπορούν να έρθουν χειρότερα πράγματα στη ζωή σου. Μόνο εκτιμώντας αυτά που έχεις, μπορείς να έχεις ευγνωμοσύνη για τη ζωή και να ευχαριστείς τον Θεόν. Τελικά για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τη θλίψη μας, πρέπει να θυμούμαστε τις ευεργεσίες της ζωής και το έλεος της φιλανθρωπίας του Θεού.
Διαλεκτική και διπλή διάσταση
Πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο πόνος έχει διαλεκτική και διπλή διάσταση. Ανάλογα, δηλαδή, με το πόσο κοντά βρισκόμαστε στον Θεό, θα λειτουργήσει κι η κατάσταση του πόνου στη ζωή μας, αρνητικά όταν βρισκόμαστε μακριά από τον Θεό και θετικά όσο περισσότερο βρισκόμαστε κοντά στον Θεό. Ο πόνος μπορεί να σε συντρίψει, μπορεί όμως και να σε ενδυναμώσει. Ακόμη, η θλίψη μπορεί να μαλακώσει την ψυχή σου. Σε μαθαίνει να συγχωρείς και να κατανοείς τον εαυτό σου και τους άλλους καλύτερα.

Κάποτε ένας πόνος, μια δοκιμασία μπορεί να αποδειχθεί ευεργεσία τόσο για την προσωπική μας ζωή όσο και για το κοινωνικό σύνολο, μέσα στο οποίο ανήκουμε. Με τις εμπειρίες του πόνου γινόμαστε μάρτυρες της αλήθειας. Μέσα στον πόνο μας και στη στενοχώρια μας πρέπει να βρίσκουμε θετικά στοιχεία. Για να ξεπερασθεί η στενοχώρια χρειάζεται υπομονή. Η μαρτυρία του Ιησού Χριστού είναι σαφής: «ο υπομένων εις το τέλος σωθήσεται».
Ο εγωισμός
Το «εγώ» μας όταν βρίσκεται μακριά από τον Θεόν έχει την τάση να λειτουργεί ως εχθρός του ανθρώπου που εκφράζεται ως «εγωϊσμός», τρέποντας τον άνθρωπο προς ότιδήποτε είναι αρνητικό, και τελικά οδηγεί σε απόγνωση, απογοήτευση και καταστροφή. Η άλλη δύναμη που έχει μέσα του ο άνθρωπος είναι η χάρις του Θεού που σε οδηγεί στην προστασία της ζωής και στη δημιουργική πρόοδο.

Σε τίποτα δεν ωφελεί ως τρόπος ζωής η επιστροφή και η εμμονή σε μια θλίψη του παρελθόντος, σε ένα δηλαδή θλιβερό γεγονός. Για να ξεπεράσεις την στενοχώρια σου, πρέπει να έχεις εσωτερικά πνευματικά στηρίγματα, όπως είναι η πίστη, η υπομονή και η αγάπη. Για να έχεις αυτά τα στηρίγματα, πρέπει να βρίσκεσαι κοντά στον Θεό. Και βρίσκεσαι κοντά στον Θεό, όταν ζεις σύμφωνα με τις θείες εντολές του.
Αυτοί που στηρίζονται στους άλλους είναι συνήθως τα παιδιά. Οι ενήλικες που θέλουν να στηρίζονται σε άλλους είναι ως να παραμένουν ακόμη ανώριμα παιδιά που η επιστήμη της Ψυχολογίας τους χαρακτηρίζει ψυχοπαθείς.
Μέσα από τη συμμετοχή μας στην αγιαστική ζωή της Εκκλησίας μας έχουμε ελπίδα για τον απολεσθέντα Παράδεισο. Η συμμετοχή μας αυτή εκφράζεται με τον χριστοκεντρικό μας προσανατολισμό που μας καλεί η Εκκλησία μας να ακολουθήσουμε, διότι όπως τονίζεται στην Ευαγγελική Περικοπή «όπου γαρ εστίν ο θησαυρός υμών, εκεί έσται και η καρδία υμών» (Ματθαίου 6, 21).
Έτσι κατά την Κυριακή της Τυρινής η Εκκλησία μας μάς θυμίζει την έξωση των Πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο, μας θυμίζει τα δάκρυα των Πρωτοπλάστων και μας καλεί σε εγρήγορση και αγώνα, γιατί κινδυνεύουμε και εμείς να κλεισθούμε έξω από τον Παράδεισο.
Η σημασία της Νηστείας
Ένα από τα μέσα που μας τονίζει η Ευαγγελική Περικοπή, για να αποφύγουμε τον κίνδυνο της απώλειας του Παραδείσου είναι και η Νηστεία που αρχίζει την Καθαρή Δευτέρα με την είσοδό μας στο στάδιο της Μεγάλης Σαρακοστής. Η Νηστεία δεν είναι ποτέ σκοπός, αλλά μέσον. Έχει, όμως, πάντοτε σκοπούς υψηλούς, τη μεταμόρφωση και τη θέωση του ανθρώπου. Νηστεία είναι η προσπάθειά μας να κρατήσουμε τους εαυτούς μας μακριά από την πηγή της κακίας.

Έτσι, εφαρμόζουμε την αληθινή Νηστεία, όταν αποφεύγουμε την κακοπροαίρετη κατάκριση και όχι την καλοπροαίρετη κριτική που βασίζεται στα γεγονότα, όταν απέχουμε από τον θυμό και την ψευτιά και όχι από την επιμονή μας στην αλήθεια. Η αληθινή έννοια της Νηστείας δεν αναφέρεται απλώς στην αποχή από μερικά φαγητά. Είναι φορές που νηστεύουμε λίγες ημέρες και νομίζουμε ότι είμαστε έτοιμοι να κοινωνήσουμε.

Η Νηστεία όμως, μόνη της χωρίς εξομολόγηση δεν έχει καμιά αξία. Μπορεί να μην τρώμε κρέας, αλλά να γινόμαστε με τη συμπεριφορά μας οι αίτιοι για το φάγωμα πολλών συνανθρώπων μας. Είναι φορές που νηστεύουμε από μερικές τροφές και μέσα μας αφήνουμε να φωλιάζουν το μίσος και η εκδίκηση. Γι’ αυτό στην Παλαιά Διαθήκη τονίζεται επίμονα ότι δεν μπορούμε να νηστεύουμε και παράλληλα να τρώμε τις σάρκες των συνανθρώπων μας με το μίσος μας εναντίον τους.

Αυτές οι μορφές της νηστείας συνθέτουν την υποκριτική νηστεία που αναφέρει η Ευαγγελική Περικοπή, είναι η νηστεία που δεν ωφελεί σε τίποτα. Είναι μια νηστεία που είναι ξεκομμένη από δύο μεγάλες αρετές, που μαζί με τη νηστεία τονίζονται στην Ευαγγελική Περικοπή. Η μια αρετή που συνδέεται με την αληθινή Νηστεία είναι η συγχώρηση, να συγχωρούμε εκείνους που μας φταίνε.

Η άλλη αρετή είναι η ελεημοσύνη, να βοηθούμε τους συνανθρώπους μας, όταν μπορούμε και να μη θησαυρίζουμε με θησαυρούς υλικούς, αλλά με θησαυρούς πνευματικούς, όπως είναι η ελεημοσύνη. Άλλωστε κάθε παράνομος και άδικος πλουτισμός είναι φωτιά που καίει και θηρίο που καταβροχθίζει.
Η συγχώρεση
Επομένως η πραγματική έννοια της Νηστείας προϋποθέτει τη συγχώρηση των άλλων και την ελεημοσύνη και γενικά τη συμπαράστασή μας προς όλους τους συνανθρώπους μας, Έλληνες και μη, λευκούς και μαύρους, μικρούς και μεγάλους. Γι’ αυτόν τον λόγο νηστεία στα φαγητά και μίσος στην καρδιά είναι πράγματα ασυμβίβαστα που δημιουργούν την υποκρισία. Η υποκρισία μπορεί να οδηγεί στην εκμετάλλευση και στο εύκολο κέρδος, οδηγεί όμως σίγουρα και στην απώλεια του Παραδείσου. Η συγχωρητικότητα είναι το κλειδί που μας ανοίγει την πόρτα που οδηγεί στη Βασιλεία του Θεού.

Ο λόγος του Ιησού Χριστού είναι συγκεκριμένος. Αν συγχωρείτε, μας λέει, τα αμαρτήματα των ανθρώπων, θα συγχωρέσει και σε σας ο Ουράνιος Πατέρας τα δικά σας αμαρτήματα. Αν, όμως, δεν συγχωρήσετε τα σφάλματα των ανθρώπων, ούτε ο Ουράνιος Πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας σφάλματα. Με αυτόν τον τρόπο ανοίγεται ο δρόμος για την αρμονική συνεργασία των ανθρώπων μέσα στην κοινωνία. Καλές σχέσεις με τους άλλους σημαίνει περιορισμός του εγωϊσμού μας. Αυτός, όμως, είναι και ο μόνος τρόπος για να γίνουμε άξιοι του Παραδείσου.
ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΥΚΚΩΤΗΣ
Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε
_____________________

Η νηστεία κι η πορεία προς την Ανάσταση
Η ΜΕΓΑΛΗ Σαρακοστή είναι μια χριστιανική περίοδος νηστείας και έχει διάρκεια συνολικά σαράντα ημέρες. Αποτελεί την αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας και καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχική ονομασία της Μεγάλης Σαρακοστής ήταν Τεσσαρακοστή, όπου σήμαινε την τεσσαρακοστή ημέρα πριν από το Πάσχα. Αργότερα όμως δόθηκε το όνομά της σε όλη την διάρκεια της νηστείας των σαράντα ημερών πριν από το Πάσχα.
Η Σαρακοστή αποτελεί την περίοδο προετοιμασίας των χριστιανών για τη γιορτή της Ανάστασης του Κυρίου, γράφει το ekriti.gr. Καθ’ όλην τη διάρκεια της Σαρακοστής, κάθε Τετάρτη και Παρασκευή τελείται από την Ορθόδοξη Εκκλησία η «Προηγιασμένη Ακολουθία». Σ’ αυτήν οι πιστοί λαμβάνουν θεία κοινωνία, η οποία και έχει προαγιασθεί την προηγούμενη Κυριακή. Τελευταία Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής είναι η Κυριακή των Βαΐων.

Αυτή η μέρα είναι αφιερωμένη στη θριαμβευτική είσοδο του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα. Κατά την είσοδό του, οι πιστοί τον υποδέχτηκαν με επευφημίες και βάγια φοινίκων. Η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής γίνεται σε ανάμνηση της σαρανταήμερης νηστείας του Χριστού στην έρημο, λίγο πριν οδηγηθεί στον Σταυρό του Μαρτυρίου.

Όλη την περίοδο από την Καθαρή Δευτέρα μέχρι και το μεγάλο Σάββατο, δεν επιτρέπεται η κατανάλωση κανενός ζωικού προϊόντος. Εξαίρεση αποτελούν η ημέρα του Ευαγγελισμού στις 25 Μαρτίου και η Κυριακή των Βαΐων, όπου επιτρέπεται η βρώση ψαριών. Κάθε Τετάρτη και Παρασκευή νηστεύουν και το λάδι.
Γιατί νηστεύουμε
Ο λόγος για τον οποίον νηστεύουμε, σύμφωνα με το Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο 4:1-4: «Και ο Ιησούς, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη· και φερόταν από το Πνεύμα στην έρημο, πειραζόμενος από τον διάβολο 40 ημέρες· και δεν έφαγε τίποτε εκείνες τις ημέρες· και αφού αυτές τελείωσαν, ύστερα πείνασε. Και ο διάβολος είπε σ’ αυτόν: Αν είσαι Υιός τού Θεού, πες σε τούτη την πέτρα να γίνει ψωμί. Και ο Ιησούς απάντησε σ’ αυτόν, λέγοντας: Είναι γραμμένο, ότι: ‘Μονάχα με ψωμί δεν θα ζήσει ο άνθρωπος, αλλά με κάθε λόγο τού Θεού’».
Οι σημαντικότερες εορτές της Μεγάλης Σαρακοστής είναι:
*Το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας εορτάζουμε τη μνήμη των Αγίων Θεοδώρων (Θεοδώρου του Τήρωνος και Θεοδώρου του Στρατηλάτου). Κατά το Σάββατο αυτό συνηθίζεται να φτιάχνουν κόλλυβα σε ανάμνηση του θαύματος των κολλύβων του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεόδωρος ο Τήρων, που ονομάστηκε έτσι επειδή ήταν στρατιώτης επί Διοκλητιανού στο τάγμα των Τηρώνων (νεοσυλλέκτων), κατά τη διάρκεια λιμού στην περιοχή των Ευχαΐτων της Γαλατίας, έθρεψε τον πληθυσμό μιας πόλης με κόλλυβα.
*Η Α' Κυριακή των νηστειών είναι η Κυριακή της Ορθοδοξίας. Εορτάζουμε την αναστήλωση των Εικόνων (843 μ.Χ.) από την Αυτοκράτειρα Θεοδώρα και τον Πατριάρχη Μεθόδιο κατά των Εικονομάχων, εκείνων δηλαδή που δεν δεχόντουσαν να τιμούν τις Εικόνες.
*Η Β' Κυριακή των νηστειών είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. Υπήρξε κορυφαίος διδάσκαλος των ορθοδόξων δογμάτων και πολέμιος των αιρέσεων.
*Η Γ' Κυριακή των νηστειών, Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Η Εκκλησία την ημέρα αυτή προβάλλει την προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού προς ενδυνάμωση της σωματικής και ψυχικής αδυναμίας των χριστιανών.
*Η Δ' Κυριακή των νηστειών είναι ημέρα που τιμάται η μνήμη του Αγίου Ιωάννη, κήρυκα της μετανοίας και της νηστείας, συγγραφέα της «Κλίμακος». Η κλίμακα είναι βιβλίο με ομιλίες του Αγίου Ιωάννη, αφιερωμένο στις αρετές, πνευματικό βοήθημα των χριστιανών στην πορεία τους προς τον Ουρανό, μέσα από την πνευματική άσκηση.
*Η Ε' Κυριακή των νηστειών είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, η οποία μέχρι τα 30 χρόνια της ακολούθησε έκλυτο βίο. Στη συνέχεια όμως γνώρισε τον Χριστιανισμό και ασκήτεψε μακριά από την κοσμική ζωή.
*Η εβδομάδα που ακολουθεί δεν έχει πολλές ακολουθίες, γι’ αυτό και αποκαλείται «κουφή εβδομάδα». Το Σάββατο πριν από την Μεγάλη Εβδομάδα είναι του Λαζάρου. Ανάμνηση του θαύματος της Ανάστασης του Λαζάρου από τον Χριστό. Τελευταία Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής είναι η Κυριακή των Βαΐων. Ημέρα αφιερωμένη στη θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα και της θριαμβευτικής υποδοχής που του επεφύλαξε ο λαός ραίνοντάς τον με βάγια.
Οι κατανυκτικοί εσπερινοί
Τα απογεύματα των Κυριακών της Σαρακοστής (από την Κυριακή της Τυρινής μέχρι και την Ε' Κυριακή των Νηστειών), τελείται ο «Κατανυκτικός Εσπερινός». Λέγεται Κατανυκτικός επειδή ψάλλονται κατανυκτικά τροπάρια του Τριωδίου. Τροπάρια όπου δεσπόζει η μετάνοια και η συγγνώμη. Επίσης, κάθε απόγευμα από Δευτέρα μέχρι και Πέμπτη τελείται το Μεγάλο Απόδειπνο.
Λέγεται Απόδειπνο, διότι είναι ακολουθία που γίνεται κανονικά μετά το δείπνο, είναι δηλαδή η βραδινή προσευχή του χριστιανού. Διακρίνεται από το Μικρό Απόδειπνο από την έκτασή του. Το Μικρό Απόδειπνο τελείται τις υπόλοιπες μέρες της εβδομάδος. Σε πολλά μέρη το Μεγάλο Απόδειπνο το ψάλλουν χορωδίες παιδιών, ανδρών και γυναικών. Και στην περιοχή μας παλιά το Μεγάλο Απόδειπνο ψαλλόταν από χορωδίες παιδικές ανδρών και γυναικών. Δεξιά τα κορίτσια, αριστερά τα αγόρια.

Χρόνια ανέμελα που συναγωνιζόμασταν ποιος θα πει το «Άσπιλε» και το «Και δος ημίν σήμερον» και όλοι μαζί ψάλλαμε το «Κύριε των Δυνάμεων, μεθ’ ημών γενού...» και τους άλλους ύμνους. Τα αναγνώσματα τα είχαμε μάθει απ’ έξω και ήμασταν εκεί κάθε βράδυ για να ψάλλουμε όλοι μαζί τους κατανυκτικούς ύμνους. Κάθε Τετάρτη και Παρασκευή της Μεγάλης Σαρακοστής, τελείται η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων, λειτουργία κατανυκτική. Τις άλλες μέρες της εβδομάδος τελείται μόνο Όρθρος.

Τα Σάββατα τελείται η Λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, ενώ τις Κυριακές της Μεγάλης Σαρακοστής η Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου. Εξάλλου, κατά τις τέσσερεις πρώτες εβδομάδες, κάθε Παρασκευή βράδυ, ψάλλονται τμηματικά οι Χαιρετισμοί της Παναγίας. Την Παρασκευή το βράδυ 5ης εβδομάδος ψάλλεται ολόκληρος ο Ακάθιστος Ύμνος. Ανάμνηση της προστασίας που παρείχε η Παναγία στην Κωνσταντινούπολη κατά των επιδρομών των βαρβάρων. Οι Χαιρετισμοί συνδέθηκαν με τη Μεγάλη Σαρακοστή λόγω της μεγάλης Θεομητορικής Εορτής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.
Ο Μέγας Κανών
Την Τετάρτη της 5ης εβδομάδος ψάλλεται η ακολουθία του Μεγάλου Κανόνα του Αγίου Ανδρέα, Αρχιεπισκόπου Κρήτης. Απαρτίζεται από 250 τροπάρια που εξιστορούν τα γεγονότα από την εποχή του Αδάμ μέχρι και την Ανάληψη του Χριστού. Έθιμο των ημερών αυτών είναι η «Κυρά Σαρακοστή».

Έχει τις ρίζες του από τα πολύ παλιά ακόμα χρόνια και διατηρείται έως και τις μέρες μας. Την Κυρά Σαρακοστή τη συναντάμε συνήθως σε χάρτινες ζωγραφιές, ενώ άλλες φορές είναι κατασκευασμένη από ζυμάρι. Είναι μια γυναίκα με σταυρωμένα τα χέρια και αυτό γιατί προσεύχεται και με κλειστό ή καθόλου στόμα και αυτό γιατί νηστεύει. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι τα επτά της πόδια. Τα πόδια της είναι επτά γιατί συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της Σαρακοστής.

Το έθιμο λέει ότι κόβουμε και από ένα πόδι κάθε Σάββατο, αρχίζοντας από το Σάββατο της Καθαρής Δευτέρας, έτσι ώστε το τελευταίο Σάββατο, που είναι το Μεγάλο Σάββατο, θα έχουμε φτάσει στο Άγιο Πάσχα. Οι παλιοί συνηθίζουν να κρύβουν το τελευταίο πόδι μέσα σε ένα ξερό σύκο. Εκείνος λοιπόν που στο γιορτινό τραπέζι θα εύρισκε το «τυχερό σύκο» θα είχε και τύχη την υπόλοιπη χρονιά!
Πηγή: tilegrafima.gr