«Antifragile» ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου Vs «Μαύρος Κύκνος» της

«Antifragile» ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου Vs «Μαύρος Κύκνος» της Μεσογείου
Ενόψει του πρώτου γύρου των Προεδρικών Εκλογών στην Κύπρο στις 28 Ιανουαρίου, στο παρόν άρθρο παρουσιάζεται μια εισήγηση - πρόταση προς τους υποψήφιους προέδρους για την επιστημονική τεκμηρίωση της: α) συνολικής βιωσιμότητας του σχεδίου λύσης του Κυπριακού και β) ανθεκτικότητας των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου.

Τα πάντα στο εύθραυστο γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό περιβάλλον της περιοχής μας -από τη θωράκιση των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου μέχρι τη βιωσιμότητα της λύσης του Κυπριακού και τις τουρκικές απειλές- μπορούν να αξιολογηθούν, με μαθηματική ακρίβεια, με τη βοήθεια του μοντέλου Antifragility και τη θεωρία του Μαύρου Κύκνου που ανέπτυξε ο Καθηγητής Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ, ο κορυφαίος παγκοσμίως ειδικός στο Risk Management.

Το στρατηγικό εργαλείο Antifragility:

1. Προσμετρά τη μεταβλητότητα, την αστάθεια, την αβεβαιότητα, τις αλληλεξαρτήσεις, την πιθανότητα λανθασμένων προβλέψεων, τους ασύμμετρους κινδύνους και τα εκρηκτικά ρίσκα που χαρακτηρίζουν τα πολύπλοκα αυτά γεωπολιτικά ζητήματα.

2. Παρέχει τη δυνατότητα επιστημονικής τεκμηρίωσης της ανθεκτικότητας και της συνολικής βιωσιμότητας των εναλλακτικών σεναρίων και των πιθανών λύσεων σε τέτοια εξαιρετικά απρόβλεπτα συστήματα (εντοπίζει τις ευθραυστότητες, ενισχύει την ανθεκτικότητα).

Ο Μαύρος Κύκνος συνιστά ένα απροσδόκητο γεγονός με τεράστιο αντίκτυπο, είτε αρνητικό είτε θετικό, που μπορεί να αλλάξει δραματικά τα δεδομένα. Υπάρχουν θετικοί Μαύροι Κύκνοι (ευκαιρίες) και αρνητικοί Μαύροι Κύκνοι (με καταστροφικές συνέπειες). Μια από τις ιδιότητες του Μαύρου Κύκνου είναι η ασυμμετρία στις συνέπειες - θετικές ή αρνητικές.

Όπως υποδεικνύει ο Ν. Ταλέμπ, μπορούμε να έχουμε μια γενική ιδέα για το ενδεχόμενο εμφάνισης ενός Μαύρου Κύκνου, να κατανοήσουμε τη «δυναμική» του φαινομένου και τις πιθανές συνέπειες και να είμαστε προετοιμασμένοι. Μπορούμε μετατρέψουμε έναν Μαύρο Κύκνο σε Γκρίζο Κύκνο.

Οι σχεδιασμοί και οι στοχευμένες πολιτικές της Τουρκίας για τη διεκδίκηση ενός χώρου γεωστρατηγικών συμφερόντων -του «στρατηγικού βάθους»- προαναγγέλλονται με τα θεωρητικά κείμενα και τις πολιτικές εξάρσεις/δηλώσεις του Ερντογάν. Οι στοχευμένοι χώροι είναι ταυτόχρονα και απειλούμενοι χώροι και οφείλουν οι λαοί τους να διαγιγνώσκουν αυτές τις επεκτατικές πολιτικές εγκαίρως και να προετοιμάζονται αποτρεπτικώς.

Η Τουρκία εκδηλώνει την επιθετικότητα της κατά του Ελληνισμού με αυξανόμενη ένταση στον πολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό τομέα. Επιδιώκει να συρρικνώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο, με την ανατροπή του status quo και να επιβάλει και προβάλει την κυριαρχία της στην ΑΟΖ της Κύπρου, την οποία ελέγχει στρατιωτικά.

Στην εποχή των ασυμμετριών, μια αλλαγή 1% στα συστήματα μπορεί να μειώσει την ευθραυστότητα «fragility» (ή να αυξήσει την ανθεκτικότητα «antifragility») κατά περίπου 99%. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται μόνο πολύ λίγα βήματα για να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα και πιο ασφαλή. Σχεδόν όλα σήμερα χαρακτηρίζονται από «winner-take-all effects» (ο νικητής τα παίρνει όλα) και περιλαμβάνουν πηγές που μπορεί να προκαλέσουν ζημιά ή να αποφέρουν οφέλη.

Ο Ν. Ταλέμπ θέτει τους κανόνες για τη μετάβαση από το εύθραυστο στο ανθεκτικό. Το μοντέλο Antifragility βοηθά τους οργανισμούς να τροποποιούν την έκθεσή τους (modify their exposure) ώστε να είναι: α) λιγότερο εκτεθειμένοι σε αρνητικά συμβάντα που μπορεί να προκύψουν (να ελαχιστοποιούν το ρίσκο και τη ζημιά από αρνητικές ασυμμετρίες) και β) περισσότερο ανοικτοί σε θετικά συμβάντα που μπορεί να προκύψουν (να μεγιστοποιούν το όφελος από θετικές ασυμμετρίες).

Η Τουρκία θέλει μια λύση την οποία θα χρησιμοποίει ως: α) άλλοθι για να αποκτήσει τον στρατηγικό έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου παράλληλα με τη συμμετοχή της στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου και β) μοχλό πίεσης, σαν όπλο προς την Ελλάδα αλλά και κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Άγκυρα επιδιώκει με τη λύση του Κυπριακού πρώτο να αποκόψει ένα κρίκο της αλυσίδας των ελληνικών νησιών, που περιβάλλουν την Τουρκία από Δυσμάς και Νότου και δεύτερο να ακυρώσει τη δυνατότητα της Ελλάδας να εκμεταλλευτεί τον υποθαλάσσιό της πλούτο που αρχίζει από την Κύπρο και φθάνει στο Αιγαίο.

Η εύρεση νέων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και η ενίσχυση της οικονομικής, διπλωματικής και στρατιωτικής αποτροπής μέσω νέων στρατηγικών συμμαχιών και συνεργασιών, θα ενδυναμώσουν την Κυπριακή Δημοκρατία για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων και θα την «θωρακίσουν» έναντι του ετεροβαρούς συσχετισμού δυνάμεων με την Άγκυρα.

Στην παρούσα μεταβατική περίοδο, εισηγούμαι τη λήψη γνωμάτευσης από τον Καθηγητή Ν. Ταλέμπ για την ανθεκτικότητα/βιωσιμότητα του πλαισίου Γκουτέρες για τη λύση του Κυπριακού. Τυχόν ευθραυστότητες και επικινδυνότητες στο σχέδιο λύσης πρέπει να αντιμετωπιστούν προληπτικά και πριν από την τελική συμφωνία και τα δημοψηφίσματα. Σε αντίθετη περίπτωση η πλευρά μας θα βρεθεί μεταξύ σφύρας και άκμονος: Απ’ τη μια οι παράλογες αξιώσεις της Τουρκίας εκμηδενίζουν τη βιωσιμότητα της λύσης. Απ’ την άλλη ένα νέο ναυάγιο θα δώσει στην Τουρκία την αφορμή για να προωθήσει τους στρατηγικούς της στόχους.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας