Στηρίξτε την ποιοτική δημοσιογραφία

H πορεία του δημόσιου χρέους και η έξοδος στις αγορές

Όλα δείχνουν πως οι συγκυρίες για την Κυπριακή Δημοκρατία και μια ενδεχόμενη έξοδο στις αγορές είναι ευνοϊκές. Με 15ετές ή 10ετές ομόλογο το Υπουργείο Οικονομικών θέλει να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή διασπορά στις λήξεις

Η πορεία του δημόσιου χρέους αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό δείκτη για την οικονομία, εφόσον καταδεικνύει τις «αντιστάσεις» που έχει σε περίπτωση αρνητικών εξελίξεων. Γίνεται κατανοητό ότι υψηλά ποσοστά δανεισμού/μόχλευσης (όπως και για τις επιχειρήσεις), επηρεάζουν τις δυνατότητες της Πολιτείας να εφαρμόσει τη δημοσιονομική της πολιτική αλλά και να παίρνει δραστικές αποφάσεις σε περιόδους ύφεσης.


Το δημόσιο χρέος της Κύπρου, παρά την πτωτική τάση που παρουσιάζει, αυξήθηκε ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2018, μετά τις εκδόσεις που έγιναν για διευκόλυνση της συγχώνευσης του «καλού» Συνεργατισμού με την Ελληνική Τράπεζα. Προς το τέλος της χρονιάς -και μετά την καταγραφή σημαντικών πλεονασμάτων στα κρατικά ταμεία- κυρίως λόγω αυξημένων εισπράξεων ΦΠΑ (ενδεχομένως και λόγω της σημαντικής αύξησης στις πωλήσεις ακινήτων μέσα από τα κίνητρα που δόθηκαν), το Υπουργείο Οικονομικών προχώρησε στην πρόωρη εξόφληση του εναπομείναντος χρέους προς την Κεντρική Τράπεζα ύψους €483 εκ., αλλά και του δανείου προς την πρώην Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα ύψους €324 εκ., το οποίο μεταφέρθηκε στην Ελληνική Τράπεζα.
Τα περιουσιακά στοιχεία του Συνεργατισμού


Η αύξηση του δημόσιου χρέους συνοδεύεται με την απόκτηση από την Κυπριακή Δημοκρατία περιουσιακών στοιχείων του Συνεργατισμού, που μέσω σωστής διαχείρισης θα οδηγήσει στη μείωση του δημόσιου χρέους. Γίνεται αντιληπτό ότι οποιαδήποτε κακή διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του Φορέα αναμένεται να οδηγήσει σε σοβαρό δημοσιονομικό εκτροχιασμό.


Σημαντικό μέρος του χρέους της Κυβέρνησης αφορά τον δανεισμό που λήφθηκε από τους διεθνείς πιστωτές κατά τη διάρκεια σύναψης του μνημονίου, ενώ μεγάλο μέρος πλέον αφορά τη συμφωνία με την Ελληνική Τράπεζα αλλά και το ρωσικό δάνειο που παραχωρήθηκε στην Κύπρο.
Στα €2 δις οι ανάγκες αναχρηματοδότησης


Η δυνατότητα πρόσβασης σε εύκολη και φθηνή χρηματοδότηση αποτελεί έναν από τους σημαντικούς παράγοντες ανάκαμψης μιας οικονομίας, ενώ δίνει τη δυνατότητα, όταν και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, να βελτιώνεται το πιστωτικό προφίλ της χώρας, με την αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανεισμού με χαμηλότερα επιτόκια ή «απλώνοντας» τις λήξεις των ομολόγων, ώστε να είναι πιο διαχειρίσιμες.


Αυτήν τη χρονιά η Κύπρος έχει ανάγκες χρηματοδότησης ή αναχρηματοδότησης δανεισμού κοντά στα €2 δις, συμπεριλαμβανομένων και των δύο δόσεων που πρέπει να πληρωθούν έναντι του δανείου που το κράτος έλαβε από τη Ρωσία. Τα διαθέσιμα ρευστά του κράτους ξεπερνούν το €1,3 δις, ενώ ο προϋπολογισμός όπως ψηφίστηκε από τη Βουλή είναι πλεονασματικός.
Το αγκάθι των ΜΕΔ


Το πιστωτικό προφίλ ενός κράτους εξαρτάται από τη δυνατότητά του να ικανοποιεί τις υποχρεώσεις του, την πορεία των δημόσιων οικονομικών και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η χώρα βρίσκεται πλέον στην επενδυτική βαθμίδα, μετά την αποξένωση σημαντικού μέρους των μη εξυπηρετούμενων δανείων από το τραπεζικό σύστημα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί. Υπενθυμίζεται ότι μόλις πρόσφατα ο οίκος Fitch τόνισε ότι ο τραπεζικός τομέας στην Κύπρο παραμένει αδύναμος. Λίγες μέρες μετά την έκθεση του οίκου Fitch, τα στατιστικά στοιχεία που ανακοίνωσε η Κεντρική Τράπεζα κατεδείκνυαν αύξηση €87 εκ. στις Μη Εξυπηρετούμενες Χορηγήσεις τον Οκτώβριο του 2018 σε σχέση με τον Σεπτέμβριο 2018, παρά το γεγονός ότι το συνολικό ποσοστό τους παρέμεινε αμετάβλητο σε σχέση με το σύνολο των δανείων.
Διασπορά λήξεων


Η διαχείριση του δημόσιου χρέους είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας μιας χώρας. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει συγκεκριμένος σχεδιασμός, ώστε οι πληρωμές τόκων και κεφαλαίων να συμβαδίζουν με τις εισροές εσόδων από την κυβέρνηση, αν και πολλές αυτό δεν είναι εύκολο εγχείρημα. Είναι σημαντικό επίσης να υπάρχει διασπορά των λήξεων των κρατικών ομολόγων μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων λήξεων, ώστε να είναι ευκολότερη η εξυπηρέτησή τους. Υπενθυμίζεται ότι για την περίοδο 2019-2020 έχουν συγκεντρωθεί πολλές λήξεις ομολόγων, κάτι που θα οδηγήσει τη χώρα σε έξοδο στις αγορές.


Όλα δείχνουν πως οι συγκυρίες για την Κυπριακή Δημοκρατία και μια ενδεχόμενη έξοδο στις αγορές είναι ευνοϊκές. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, η χώρα επέστρεψε στην επενδυτική βαθμίδα, η οικονομία παρουσίασε θετικό ρυθμό ανάπτυξης (το 2019 εκτιμάται ότι θα υπάρξει επιβράδυνση αυτού του ρυθμού), η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεχίζει τις αγορές κυπριακών ομολόγων μέσα από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, την ίδια στιγμή που προλαβαίνει οποιουσδήποτε τριγμούς στις αγορές και την ευρωπαϊκή οικονομία, από ένα ενδεχόμενο άτακτο Brexit.
Ενδιαφέρον επενδυτών για κρατικά ομόλογα


Επιπλέον, οι επενδυτές δείχνουν τη διάθεσή τους για αγορά κρατικών ομολόγων, και αυτό διεφάνη από τις εκδόσεις στις οποίες προχώρησαν άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Επιτυχημένη ήταν, πρόσφατα, η έξοδος της Ελλάδας στις αγορές, με την έκδοση 5ετούς ομολόγου, όπως και της Ιταλίας, που προχώρησε με ιδιαίτερη επιτυχία στην έκδοση κοινοπρακτικού 30ετούς ομολόγου. Το ενδιαφέρον για τις συγκεκριμένες εκδόσεις ήταν πολλαπλάσιο από το ποσό που αναζητούσαν οι δύο χώρες, αντίστοιχο με το τι συνέβη κατά την έξοδο της Ισπανίας στις αγορές τέλος Ιανουαρίου του 2019.


Αν οι συνθήκες το ευνοήσουν και το αποτέλεσμα των επαφών του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης το καταδείξουν εφικτό, η έκδοση, πιθανότατα, θα είναι για 15ετές ομόλογο, ώστε να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή διασπορά στις λήξεις ομολόγων. Στην περίπτωση που αυτό δεν καταστεί δυνατό, το Υπουργείο Οικονομικών θα προχωρήσει στην έκδοση 10ετούς ομολόγου.
«Ασκήσεις ευαισθησίας»


Πρέπει να σημειωθεί ότι οποιαδήποτε αρνητική εξέλιξη επηρεάζει τη δυνατότητα του δανειολήπτη να αποπληρώσει τις δόσεις, ενισχύει την πιθανότητα πιστωτικού γεγονότος. Για ένα κράτος αρνητικές εξελίξεις αποτελούν η σημαντική συρρίκνωση του ΑΕΠ της χώρας και η μείωση των εσόδων από τις φορολογίες. Για τις επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα αρνητική εξέλιξη αποτελεί η συρρίκνωση των εισοδημάτων, η οποία μπορεί να προέλθει από τη μείωση του κύκλου εργασιών, από αυξημένες φορολογίες ή την απώλεια της θέσης εργασίας. Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που πρέπει να γίνονται «ασκήσεις ευαισθησίας» σε ό,τι αφορά τα δημόσια οικονομικά, ώστε η χώρα να είναι έτοιμη για τυχόν αρνητικές εξελίξεις.
Οι κρατικές εγγυήσεις


Σημειώνεται ότι το πιστωτικό προφίλ του δανειολήπτη επηρεάζεται σημαντικά και από τις εγγυήσεις που έχει παραχωρήσει, πρακτική που εφαρμόστηκε εκτεταμένα τόσο από το κράτος όσο και τους ιδιώτες. Η κυβέρνηση έχει παραχωρήσει σε πολλές περιπτώσεις εγγυήσεις σε διάφορους οργανισμούς, ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν στη λήψη πιστωτικών διευκολύνσεων. Σε περίπτωση αδυναμίας του πρωτοφειλέτη να αποπληρώσει τις δόσεις του, ο δανειστής θα κινηθεί προς τον εγγυητή.


Τελευταίο παράδειγμα είναι οι εγγυήσεις που παραχωρήθηκαν σε τραπεζικό ίδρυμα, σε σχέση με ενδεχόμενες ζημιές από δανειακά χαρτοφυλάκια. Πριν προχωρήσουν στην ολοκλήρωση της έκθεσής τους, οι οίκοι αξιολόγησης αναμένεται να εκτιμήσουν τις πιθανές απώλειες από τα συγκεκριμένα δάνεια.
Αποπληρωμή του χρέους


Η σωστή διαχείριση του δημόσιου χρέους αποτελεί προτεραιότητα τόσο για τη δημοσιονομική όσο και για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας, εφόσον μεγάλο μέρος του δημόσιου χρέους βρίσκεται πλέον στα χέρια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων του τόπου. Η συνέχιση των θετικών ρυθμών ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας και η δημιουργία πλεονασμάτων αναμένεται να ενισχύσουν την προσπάθεια αποπληρωμής του δημόσιου χρέους.


Η οικονομία της Κύπρου ως εξωγενής επηρεάζεται σημαντικά από την κατάσταση στην ευρωπαϊκή και γενικότερα στην παγκόσμια οικονομία. Απαιτείται συνετή διαχείριση απ' όλους, μακριά από αλόγιστη αύξηση των δαπανών και έχοντας στα υπόψη ότι ισχυρή οικονομία είναι αυτή που μπορεί να παραμένει ανθεκτική στις κρίσεις.


Υποστηρίξτε τη