Μια ανατρεπτική προσέγγιση της γυναικείας υπόστασης

Η καλλιτέχνιδα-εικαστικός Μαρία Χριστοφόρου και ακαδημαϊκός στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, στο Τμήμα Σχεδιασμού και Πολυμέσων, προσεγγίζει ανατρεπτικά το θέμα της γυναικείας υπόστασης παρουσιάζοντάς την μέσα από αφηγήσεις γυναικών που ξεφεύγουν από τα στερεότυπα, όπως ίσως μια γυναίκα καλλιτέχνις, με πολυσύνθετη προσωπικότητα και πολύπλευρους ρόλους, προσεγγίζει το θέμα αυτό.

Απελευθερώνοντας η Μαρία τον εαυτό της από τα στερεότυπα, περνά τα δικά της μηνύματα με μια διάθεση εξερεύνησης στον εικονικό και υπαρκτό κόσμο, η οποία αποπνέει θεατρική ατμόσφαιρα και συνδυάζει, με έναν πειραματικό τρόπο, νέες μεθόδους εικαστικής έκφρασης και προσέγγισης μέσα από την ψηφιακή τέχνη, 3D, 360 immersive video, μαζί με μουσική, μεικτά υλικά, κατασκευές, γλυπτική και performance.

Πρόσφατα πραγματοποίησε την πέμπτη έκθεση της στο ΕΚΑΤΕ, που αποτελείτο από πολλά project μαζί που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη γυναικεία υπόσταση. Για το κάθε project λέγει λίγα λόγια:

Corona Haikus Project>

Το πρώτο project είναι το corona haikus και η ιδέα άρχισε από δύο γυναίκες ακαδημαϊκούς, την Δρα Sandra Gaudenzi και τη Sandra Tabares Duque, και εξελίχθηκε με 1000 και πλέον συμμετέχοντες από 30 χώρες. Καλλιτέχνες, ποιητές, ακαδημαϊκοί, συγγραφείς, άνθρωποι του πολιτισμού και των τεχνών απ’ όλον τον κόσμο αισθάνονται ενωμένοι γιατί αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα τον ίδιο εχθρό και μοιράζονται τα ίδια συναισθήματα, φόβους, προβλήματα, ενώ βρίσκονται όλοι «εγκλωβισμένοι» στα σπίτια τους. Ο κυβερνοχώρος γίνεται εργαλείο έκφρασης και τους οδηγεί σε ένα δημιουργικό ταξίδι εμπειρίας και αυτοεξέλιξης.

Η κύρια ιδέα ενός Visual Haiku (Εικονικό Χαϊκού) είναι να δημιουργήσει μιαν οπτικά ποιητική σύνθεση με την αποτύπωση της ουσίας των οικείων αντικειμένων, ιδιωτικών κήπων, εξωτερικών περιπάτων, διαθέσεων και συναισθημάτων της καθημερινής μας ζωής. Το έργο προτείνει τη δημιουργία μιας κοινότητας όπου εμπνέει ο ένας τον άλλο και αυτοεξελίσσεται. Αποτυπώνει ίσως τι θα θυμόμαστε μόλις τελειώσει η κρίση αυτή. Το έργο μάς καλεί να ξανακτίσουμε την πραγματικότητά μας και να αναθεωρήσουμε τον τρόπο ζωής μας. Μας καλεί να οραματιστούμε μια νέα πραγματικότητα μετά τη λήξη της πανδημίας.

Ο καθένας από τους συμμετέχοντες, κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού της πανδημίας covid-19, μοιράζεται μέσα από την καθημερινότητά του τρεις φωτογραφίες και μια ποιητική haiku σύνθεση. Οι συμμετέχοντες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, μοιράζονται εικόνες και σκέψεις πώς αλλάζει ο κόσμος, εκφράζουν τα συναισθήματά τους, τις ανησυχίες και τις ιδέες τους, εμπνέονται από τις εισηγήσεις και τις ανακαλύψεις άλλων ανθρώπων και εξελίσσονται μέσα από αυτήν την εμπειρία. Συνεργάζονται και αισθάνονται ενωμένοι. Ο στόχος του έργου είναι να ανακαλύψουμε εκ νέου τον ιδιωτικό μας βιότοπο, να καλλιεργήσουμε την ενσυναίσθησή μας και να μάθουμε να κοιτάμε εντός μας και όχι προς τα έξω.

Εργαλείο αυτής της επικοινωνίας είναι η τεχνολογία και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα κινητά μας τηλέφωνα. Μέσα από αυτήν τη δημιουργική διαδικασία στοχεύουμε να επανασυνδεθούμε με τους εαυτούς μας, τα πραγματικά μας «θέλω» και τις ανάγκες μας, αντί να αποσπάται η προσοχή από εξωτερικούς παράγοντες και στερεότυπα. Όλη αυτή η διαδικασία εξελίσσεται σε πρόσκληση και πρόκληση να είμαστε προσεκτικοί, να βρούμε τρόπους να επικοινωνούμε τα συναισθήματα και τα ευρήματα της ενδοσκόπησής μας κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού και να είμαστε δημιουργικοί με αυτό.

Τι ξεχωρίζω στο project αυτό:

«Ο ρόλος μου ως συμμετέχουσας αλλά και ως co-curator (συν-επιμελήτριας) κράτησε τη δημιουργικότητα, την αισιοδοξία αλλά και τη διάθεσή μου ζωντανή και σε εγρήγορση κατά τις δύσκολες μέρες της καραντίνας.

»Στις παράξενες, πρωτόγνωρες και δύσκολες στιγμές κατά τη διάρκεια της καραντίνας, το project Corona Haikus άνοιξε για μένα την πόρτα στη δημιουργικότητα και στη φαντασία. Ο κυβερνοχώρος έγινε εργαλείο έκφρασης και λειτουργούσε πολλές φορές σαν κάθαρση στα εύλογα, δυσάρεστα συναισθήματα, λόγω του εγκλεισμού.

»Αν και η κοινωνική αποστασιοποίηση έγινε κυρίαρχη τάση για την προστασία μας μέσα από το Corona Haikus, προσωπικά έχω βιώσει τη μαγεία να μοιράζομαι. Οι ιστορίες μου και οι ιστορίες άλλων ανθρώπων μοιράζονται κοινές ανησυχίες και συναισθήματα σε αυτές τις δύσκολες στιγμές.

»Ο εικονικός κόσμος συνδέει όλες τις ιστορίες των συμμετεχόντων. Όλες οι μεμονωμένες ιστορίες γίνονται μια συνέργεια εικόνων και ποιητικών κειμένων που εξελίσσονται σε μια παγκόσμια ιστορία, μια φωνή, ένα συναίσθημα, σε έναν στόχο! Το γεγονός ότι η ιδέα του project έγινε από γυναίκες κατά τη δική μου γνώμη σκιαγραφεί την ευαίσθητη πλευρά του αλλά ταυτόχρονα και τη δυναμική του παρουσία».

> Το δεύτερο project είναι το immersive storytelling «Women’s stories» (γυναικείες ιστορίες) όπου ο χρήστης με QR code θα συνδεθεί με το κινητό του και θα προηγηθεί στην ιστορία. Παράλληλα, εάν επιθυμεί, μπορεί να βιώσει την εμπειρία με τη χρήση VR helmet ή VR cardboard.

Το «Women's stories» είναι μια συναρπαστική αφήγηση που περιλαμβάνει βίντεο 360 μοιρών. Μέσα σε 8 λεπτά περίπου ο χρήσης μεταφέρεται από την Ελένη, στην Αντιγόνη, από την γυναίκα στην αρχαιότητα στη σύγχρονη γυναίκα, το τώρα συνδέεται με το παρελθόν και σκιαγραφεί το μέλλον μέσα από ένα μαγικό ψηφιακό ταξίδι σε ένα καθηλωτικό περιβάλλον όπου ο χώρος, ο χρόνος και οι ανθρώπινες αισθήσεις επαναπροσδιορίζονται, εξελίσσονται και αμφισβητούνται.

Τι ξεχωρίζω στο project αυτό:

H διαδικασία και η εμπειρία με τη συγκεκριμένη κάμερα ήταν μια τεράστια πρόκληση και πρόσκληση για εμένα. Προέκυπταν συνεχώς πολλές απρόβλεπτες δυσκολίες, όπως η κύρια δυσκολία της απομόνωσης του εαυτού μου από τα πλάνα! Τα πλάνα που έγιναν κάτω από το νερό σε σπηλιές ήταν κάτι που με φόβιζε λίγο, αλλά το αποτέλεσμα μού έδωσε απίστευτη χαρά και ικανοποίηση.

Η ομορφιά της φύσης πάντα μου δημιουργούσε την αίσθηση του υψηλού αλλά και του Θείου. Συνδύασα τα πλάνα αυτά με διαφορετικές γυναικείες ιστορίες που έγραψα, προσκαλώντας τον θεατή να γίνει συμμετέχων σε ένα ταξίδι αναθεώρησης όλων αυτών των στερεότυπων που ταλαντεύουν τη γυναικεία υπόσταση από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Στο project αυτό ξεχωρίζω την έντονη αίσθηση του εικονικού κόσμου που μοιάζει πολύ ρεαλιστική ειδικά με τη χρήση VRhelmet.

> To τρίτο project «Leave the hens alone» «άφησε τις κότες ήσυχες» είναι ένα τρισδιάστατο ψηφιακό έργο τέχνης με ήχο και transition. Το έργο στοχεύει να απεικονίσει τον αγώνα των γυναικών για την αντιμετώπιση των στερεοτύπων της κοινωνίας, όπως η γονιμότητα, το ζευγάρωμα…

Τι ξεχωρίζω στο project αυτό:

Η διαδικασία εκμάθησης τρισδιάστατης σχεδίασης και η αποτύπωση της καλλιτεχνικής ιδέας με αυτήν τη μεθοδολογία με ενθουσίασε γιατί μου έδωσε την ευκαιρία να προσεγγίσω πολλές φορές τα θέματά μου με έναν σουρεαλιστικό τρόπο, κάτι που μου αρέσει ιδιαίτερα. Μέσα από την εκτύπωση του έργου αλλά και μέσα από το βίντεο που συνδυάζει 3d, ήχο και αφήγηση εγώ αισθάνθηκα όλα τα στερεότυπα που αφορούν τη γυναικεία υπόσταση, και προσπάθησα με τον δικό μου, ίσως ιδιόρρυθμο, τρόπο να μεταφέρω τις δικές μου ανησυχίες και σκέψεις.

Σε όλα τα έργα η παρέμβαση από performers, η συνύπαρξη εικονικού και υπαρκτού κόσμου, ο ήχος, η μουσική, οι κατασκευές, τα γλυπτά, οι διάφοροι συμβολισμοί με πρωταγωνιστή το κόκκινο φόρεμα, συμπληρώνουν το ένα το άλλο και δημιουργούν ένα ομοιογενές μείγμα, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν την αυτονομία τους.

Δεν θα μπορούσα να παραλείψω να ευχαριστήσω τον Εθνικό Μηχανισμό για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, ο οποίος στήριξε την έκθεση αυτή, αλλά πάνω απ’ όλα, μου έδωσε την ευκαιρία να βάλω κι εγώ το δικό μου λιθαράκι να ξεφύγουμε, επιτέλους, οι γυναίκες από τα στερεότυπα που εδώ και χρόνια μάς βραχυκυκλώνουν και μας ταλαιπωρούν.

>Θερμές ευχαριστίες επίσης στο ΕΚΑΤΕ για την παραχώρηση του χώρου.