ART AERI: Στατήρας
Ο στατήρας είναι αρχαίο νόμισμα, γνωστό διεθνώς κυρίως ως τέτοιο της βόρειας Ελλάδας και, συγκεκριμένα, της Μακεδονίας. Στατήρες όμως κόβονταν και κυκλοφορούσαν στην Ελλάδα από τον 8ον αιώνα π.Χ. σε πολλές περιοχές της, με ευρύτερα γνωστούς τον Αιγινητικό στατήρα, τον Αττικό, τον Ευβοϊκό, τον Κορινθιακό και πολύ αργότερα -επειδή η Μακεδονία δεν είχε αρχικά ιδιαίτερα αναπτυγμένο εμπόριο- τον Μακεδονικό. Η λέξη στατήρας είναι ομόρριζη των λέξεων σταθμίζω και σταθμά και αποτελεί μετάφραση της φοινικικής λέξης σέκελ, που σήμαινε σταθμισμένο ή ζυγισμένο και σταθερό βάρος. Το σέκελ ήταν νόμισμα των λαών της Μέσης Ανατολής.
Στατήρας της αρχαίας Κορίνθου με τον Πήγασο και από την άλλη πλευρά την Αθηνά να φέρει κορινθιακή περικεφαλαία. Το γράμμα Q που διακρίνεται κάτω από τα μπροστινά πόδια του Πήγασου, ήταν η δωρική προφορά και γραφή του γράμματος Κάππα και είναι το πρώτο γράμμα της λέξης ΚΟΡΙΝΘΙΩΝ.
Στατήρας της Ολυμπίας χρονολογούμενος μεταξύ της 126ης και 130ης Ολυμπιάδας. Απεικονίζει τον Δία και στην άλλη όψη αετό και κεραυνό.
Κάθε πόλη που εξέδιδε στατήρες έδινε σε αυτούς το όνομά της, αλλά συχνά στις συναλλαγές κυριαρχούσε ο όρος «Ευβοϊκός» ή «Αιγινητικός στατήρας», ακόμη και αν το νόμισμα ήταν άλλης πόλης, επειδή το βάρος του νομίσματος ήταν ίδιο με των «πρωτοτύπων» της Εύβοιας ή της Αίγινας και η λέξη «Ευβοϊκός» ή «Αιγινητικός» χρησίμευε ως σημείο αναφοράς και σύγκρισης στην αξία του νομίσματος.
Οι Αιγινητικοί στατήρες ήταν ουσιαστικά σαν τα αττικά δίδραχμα και ζύγιζαν 12,57 γραμμάρια. Από τη μία πλευρά το νόμισμα της Αίγινας έφερε μια χελώνα και από την άλλη ένα έγκοιλο τετράγωνο, στο οποίο ήταν έξεργα τα αρχικά ΑΙΓ[ΙΝΗΤΩΝ].
Οι Ιωνικοί στατήρες, οι Εφέσιοι στατήρες ήταν ανάλογοι των αττικών τετράδραχμων γιατί είχαν μεγαλύτερο βάρος. Στην Έφεσο ακολουθούσαν το σύστημα κοπής της Ρόδου. Οι Λαμψακηνοί στατήρες ήταν χρυσοί και ζύγιζαν 8,36 έως 8,49 γραμμάρια κατά το αττικό σύστημα. Έφεραν από τη μία πλευρά φτερωτό ιππόκαμπο και από την άλλη απεικόνιση του Ηρακλή ως παιδιού ή της Θέτιδας, που έφερε τα όπλα στον Αχιλλέα. Οι στατήρες της Φώκαιας ήταν από ήλεκτρο και πρωτοεκδόθηκαν γύρω στο 550 π.Χ. και κυκλοφορούσαν μέχρι την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ζύγιζαν 15,90 γραμμάρια.
Οι Κορινθιακοί στατήρες αναλογούσαν σε αργυρά δίδραχμα και είχαν βάρος περίπου 8,60 γραμμαρίων. Στη μία πλευρά είχαν πτερωτό ίππο (τον Πήγασο, που ίππευε ο βασιλιάς της Κορίνθου Βελλερεφόντης) και γι' αυτό ονομάζονταν «πώλοι».
Αττικοί στατήρες ονομάζονταν οι χρυσοί στατήρες των Αθηναίων, τους οποίους χρησιμοποίησε και ο Μέγας Αλέξανδρος. Αυτοί ήταν χρυσοί και είχαν βάρος από 8,60 έως 8,75 γραμμάρια. Επονομάστηκαν και «αλεξανδρινοί στατήρες» και χρησιμοποιήθηκαν και από τους διαδόχους του Αλέξανδρου, εκτός από τον Πτολεμαίο Α΄ της Αιγύπτου. Εκεί οι στατήρες κόπηκαν σε άλλα βάρη χρυσού και ονομάστηκαν «πτολεμαϊκοί στατήρες».
Για περισσότερες πληροφορίες αποταθείτε στο www.artaeri.com.
Μακαρίου 71, Λ/σία
