ART AERI: Δηνάριο
Το δηνάριο ήταν ένα σταθερό ρωμαϊκό αργυρό νόμισμα από την εισαγωγή του κατά τον Β΄ Εμφύλιο Πόλεμο περί το 211 π.Χ. ώς τη βασιλεία του Γορδιανού Γ΄, οπότε αντικαταστάθηκε βαθμιαία από τον Αντωνιανό. Συνέχισε να κόβεται σε πολύ μικρές ποσότητες, πιθανόν για χρήση σε τελετές, ως και κατά τη διάρκεια της Τετραρχίας. Η λέξη δηνάριο προέρχεται από τη λατινική λέξη dēnī, που σημαίνει "περιέχει δέκα", καθώς η αξία του ήταν 10 ασσάρια. To δηνάριο επιζεί στο νόμισμα dinar πολλών ισλαμικών χωρών.
Ένας πρόδρομος του δηναρίου κόπηκε πρώτα το 269/268 π.Χ., πέντε έτη πριν από τον Α΄ Εμφύλιο Πόλεμο, με βάρος κατά μέσο όρο 6,81 γραμ.. Η επαφή με τους Έλληνες της Κάτω Ιταλίας δημιούργησε την ανάγκη για αργυρό νόμισμα, εκτός από το ορειχάλκινο νόμισμα που οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν την εποχή αυτή. Αυτός ο πρόδρομος του δηναρίου ήταν ένα σε ελληνική τεχνοτροπία αργυρό νόμισμα, όπως αυτό που έκοβε η Νεάπολις και οι άλλες πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας. Τα πρώτα αυτά δηνάρια είχαν επιγραφές, που έδειχναν ότι είχαν κοπεί στη Ρώμη, αλλά η τεχνοτροπία τους έμοιαζε με τα ελληνικά αντίστοιχά τους. Σπάνια κυκλοφορούσαν στη Ρώμη και μάλλον χρησιμοποιήθηκαν για να αγοράζουν προμήθειες από τους Έλληνες ή για να πληρωθούν ξένοι μισθοφόροι.
Το πρώτο διακριτό ρωμαϊκό αργυρό νόμισμα εμφανίστηκε περί το 226 π.Χ. Οι κλασικοί ιστορικοί αποκαλούν μερικές φορές το νόμισμα αυτό ως βαρύ δηνάριο, αλλά οι νομισματολόγοι της εποχής μας το ταξινομούν ονομάζοντάς το με το τέθριππο, ένας όρος που διασώζεται σε ένα ή δύο αρχαία κείμενα και προέρχεται από την παράσταση ενός τεθρίππου στην οπίσθια όψη. Αυτό το θέμα, καθώς και το άρμα με δύο ίππους, που χρησιμοποιήθηκε στην οπίσθια όψη σε μερικά πρώιμα δηνάρια, ήταν το αρχέτυπο για τα πιο πολλά σχέδια, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στα ρωμαϊκά αργυρά νομίσματα για μία σειρά ετών.
Η Ρώμη αναθεώρησε τα νομίσματά της λίγο πριν το 211 π.Χ. και εισήγαγε το δηνάριο παράλληλα με μία βραχύβια υποδιαίρεση, που ονόμασε βικτοριάτο από τη Νίκη στην οπίσθια όψη. Τότε το δηνάριο περιείχε κατά μέσο όρο 4,5 γραμμ. άργυρο και αρχικά είχε την ισοτιμία 10 ασσαρίων, απ’ όπου και το όνομά του, που σημαίνει "δεκάρικο". Αποτελούσε τη ραχοκοκκαλιά του ρωμαϊκού νομίσματος σε όλη τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία και την πρώιμη Αυτοκρατορία.
Το δηνάριο άρχισε να υφίσταται μία αργή υποτίμηση προς το τέλος της περιόδου της Δημοκρατίας. Υπό την εξουσία του Αυγούστου (27 π.Χ.-14 μ.Χ.), το βάρος του έπεσε στα 3,9 γραμ.. Έμεινε σχεδόν σε αυτό το βάρος ώς την εποχή του Νέρωνα (37 μ.Χ.-68), οπότε μειώθηκε στο 1/96 της λίβρας. Η μείωση της περιεκτικότητας σε άργυρο συνεχίστηκε και μετά τον Νέρωνα. Μετέπειτα Ρωμαίοι Αυτοκράτορες επίσης ελάττωσαν το βάρος του αργύρου σε αυτό σε 3 γραμ. περί το τέλος του 3ου αιώνα. Το τελευταίο δηνάριο κυκλοφόρησε από τον Αυρηλιανό το 270-275 και κατά τα πρώτα έτη του Διοκλητιανού (βασ. 284-305) (A Dictionary of Ancient Roman Coins John R. Melville-Jones, 1990).
Για περισσότερες πληροφορίες αποταθείτε στο www.artaeri.com.
Μακαρίου 71, Λ/σία
