Καρκίνος του προστάτη: Ο συχνότερος ανδρικός καρκίνος στην Ευρώπη

Τον συχνότερο ανδρικό καρκίνο στην Ευρώπη αποτελεί ο καρκίνος του προστάτη, ο οποίος, όμως, αν ανιχνευθεί εγκαίρως, έχει πολύ καλές προοπτικές αποτελεσματικής θεραπείας. Σε συνέντευξή του στο ένθετο «Υγεία» της εφημερίδας «Σημερινή» της Κυριακής, ο Διευθυντής της Ουρολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας του ΟΚΥπΥ, Δρ Ζιάτ Μιλάτ, μας εξηγεί τι είναι ο καρκίνος του προστάτη, ποια είναι τα συμπτώματα και οι παράγοντες κινδύνου, πώς γίνεται η διάγνωση, αλλά και τι είδους θεραπεία ακολουθείτε μετά.

1. Τι είναι ο καρκίνος του προστάτη;

Ο καρκίνος του προστάτη συνήθως εξελίσσεται αργά και περιορίζεται αρχικώς στον προστάτη αδένα. Κάποιες μορφές καρκίνου προστάτη μπορεί να είναι πολύ επιθετικές και να κάνουν ραγδαία μετάσταση. Αν ανιχνευθεί εγκαίρως, έχει πολύ καλές προοπτικές αποτελεσματικής θεραπείας.

Σήμερα ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος ανδρικός καρκίνος στην Ευρώπη και ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη αυξάνεται με την ηλικία, με τη μέση ηλικία διάγνωσης να είναι τα 69 έτη.

Αξίζει να σημειωθεί πως το ποσοστό επιβίωσης σήμερα είναι πολύ υψηλό (>92%) και συνεχώς αυξάνεται.

1. Ποια είναι τα συμπτώματα;

Συνήθως ο καρκίνος του προστάτη δεν έχει πρώιμα συμπτώματα. Τις περισσότερες φορές τα όποια συμπτώματα οφείλονται στην καλοήθη υπερπλασία προστάτη που πιθανώς συνυπάρχει ή σε λοίμωξη.

Εάν ο καρκίνος του προστάτη δώσει συμπτώματα, συνήθως είναι ένδειξη προχωρημένης νόσου. Τέτοια συμπτώματα είναι:

– Συχνοουρία, ασθενής ροή, επιτακτικότητα, σταγονοειδής ούρηση

– Αίμα στα ούρα

– Ακράτεια ούρων

– Απώλεια ελέγχου του εντέρου

– Στυτική δυσλειτουργία

– Πόνος στη μέση, στη λεκάνη στον θώρακα ή στα πόδια

3. Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη είναι η ηλικία, η φυλή, το οικογενειακό ιστορικό και η παχυσαρκία.

Ειδικότερα, όσο η ηλικία αυξάνεται, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης του καρκίνου του προστάτη. Στο 85% των ασθενών η διάγνωση γίνεται μετά τα 65 έτη, ενώ μόλις το 0,1% των ασθενών είναι ηλικίας κάτω των 50 ετών.

Επίσης, άτομα που έχουν ιστορικό καρκίνο του προστάτη στην οικογένεια ή στενή συγγένεια με γυναίκα που ανέπτυξε καρκίνο του μαστού έχουν περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με καρκίνο του προστάτη.

Η παχυσαρκία, ακόμη, είναι ένας παράγοντας κινδύνου και η συχνή άσκηση σε συνδυασμό με σωστή διατροφή μειώνει τον κίνδυνο κατακόρυφα. Είναι σημαντικό να τονιστεί σε αυτό το σημείο πως διατροφή πλούσια σε ζωικά λίπη και φτωχή σε φυτικές ίνες ευνοεί την ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη, αφού ενδεχομένως αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της χοληστερόλης.

Σε ό,τι αφορά τη φυλή, αξίζει να σημειωθεί ότι ο καρκίνος του προστάτη είναι συνηθέστερος στους Αφροαμερικανούς (ετησίως 272 νέες διαγνώσεις / 100.000 πληθυσμού) και σπανιότερος στους Ασιάτες (1,9 / 100.000 πληθυσμού).

1. Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους:

– Έλεγχος PSA (αιματολογικός).

– Δακτυλική εξέταση του προστάτη: Ψηλάφηση του προστάτη από το ορθό, όπου ελέγχεται η σύσταση, το σχήμα και το μέγεθος του αδένα. Σημειώνεται ότι μόνο 21-28% των καρκινωμάτων έχουν θετική ΔΕΠ, ενώ θα πρέπει να διαφοροδιαγνωσθεί μια ψηλαφούμενη σκληρία μεταξύ καρκίνου, λιθίασης και κοκκιωματώδους φλεγμονής του προστάτη αδένα.

– Πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη: Ανεύρεση και βαθμολόγηση ύποπτων βλαβών στον προστάτη με σκοπό την πιθανή ανάγκη για βιοψία ( PIRADSgrading).

– Διορθικό υπερηχογράφημα και βιοψία προστάτη: Το εν λόγω υπερηχογράφημα στοχεύει στην αναγνώριση ύποπτων εστιών και στην αύξηση της ακρίβειας της βιοψίας. Εκτελείται επί υποψίας ύπαρξης καρκίνου του προστάτη και πραγματοποιείται για επιβεβαίωση ύπαρξης καρκίνου. Ιδανικά πριν από την διενέργειά του πρέπει να έχει προηγηθεί μαγνητική τομογραφία.

– Βιοψία προστάτη με σύντηξη εικόνων (Fusion Biopsy of the prostate): Σύντηξη εικόνων μαγνητικής τομογραφίας και πηγής υπερήχων που επιτρέπει τη στοχευμένη βιοψία ύποπτων εστιών στον αδένα. Αυτή η μέθοδος μειώνει τον αριθμό των ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων και των επαναληπτικών συνεδριών βιοψίας, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της μεθόδου.

1. Μετά τη διάγνωση, τι είδους θεραπεία ακολουθείται;

Μετά τη διάγνωση είναι απαραίτητη η σταδιοποίηση της νόσου.

Αρχική εκτίμηση της έκτασης της νόσου:

– PSA

– ΔΕΠ

– Ολόσωμο σπινθηρογράφημα οστών

– CT θώρακος / κοιλίας / πυέλου

– MRI προστάτη – τοπική επέκταση, σπερματοδόχοι, διάσπαση κάψας

Στάδια νόσου:

– Εντοπισμένος καρκίνος προστάτη

– Τοπικά προχωρημένος

– Μεταστατικός

– Ευνουχοάντοχος

Θεραπευτικές επιλογές εντοπισμένης νόσου:

– Ενεργός παρακολούθηση (active surveillance): Για αποφυγή αχρείαστης θεραπείας σε περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου καρκίνου υπό συνθήκες. Θα πρέπει να γίνονται τακτικοί έλεγχοι με PSA, MRI scans και βιοψίες και αλλαγή πλάνου σε θεραπεία επί επιδείνωσης.

– Ριζική προστατεκτομή:

--Βραχυπρόθεσμες επιπλοκές: πυρετός, μεγάλη αιμορραγία – μετάγγιση, δριμύς πόνος, δυσκολία ούρησης.

--Μακροπρόθεσμες επιπλοκές: Στυτική δυσλειτουργία, ακράτεια, υποτροπή 1 στους 3.

– Ακτινοθεραπεία: 20λεπτες συνεδρίες, 5 ημέρες την εβδομάδα για 8 εβδομάδες

--Βραχυπρόθεσμες επιπλοκές: διάρροιες, ακτινική κυστίτιδα, απώλεια υπερηβικής τριχοφυΐας, κόπωση, περιπρωκτική δυσφορία.

--Μακροπρόθεσμες επιπλοκές: στυτική δυσλειτουργία, υποτροπή 1 στους 3.

– Βραχυθεραπεία: Low dose rate (seeds) – High dose rate (needles)

– HIFU (High Intensity Focal Ultrasound)

– Κρυοθεραπεία

1. Ποιος ο ρόλος του PSA;

Το PSA είναι ένας μη ειδικός δείκτης, αφού ενδεχομένως να παρουσιάσει ψευδώς θετικές ή ψευδώς αρνητικές τιμές. Παρόλ’ αυτά, εάν τα επίπεδα του PSA είναι υψηλά σημαίνει ότι προστατικά κύτταρα συμπεριφέρονται ασυνήθιστα. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε εξαιτίας καρκίνου προστάτη είτε λόγω άλλων ερεθιστικών αιτιών όπως λοιμώξεις, καλοήθης υπερπλασία, επεμβατικοί χειρισμοί (κυστεοσκόπηση, βιοψία, προστατεκτομή, ουροκαθετήρες), πρόσφατη σεξουαλική επαφή, αθλήματα (ποδηλάτες, επαγγελματίες οδηγοί), μεγάλη ηλικία.

Η εκτίμηση της τιμής του PSA γίνεται από τον Ουρολόγο, λαμβάνοντας υπόψη κι άλλες παραμέτρους (PSA ratio, μέγεθος προστάτη, ηλικία ασθενούς, ετήσιο ρυθμό αύξησης του PSA).

1. Πώς μπορεί να προληφθεί ο καρκίνος του προστάτη;

Ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να προληφθεί μέσω της σωστής ενημέρωσης, της προληπτικής εξέτασης του PSA και με τη δακτυλική εξέταση προστάτη, καθώς και με την υγιεινή διατροφή και την συχνή άσκηση για μείωση του κινδύνου παχυσαρκίας.

Σε ό,τι αφορά τη διατροφή, προστατευτικοί διατροφικοί παράγοντες είναι:

– Λυκοπένιο (ωμές και βρασμένες ντομάτες, προϊόντα ντομάτας, γκρέιπφρουτ και καρπούζι)

– Ανθοκραμβοειδή (μπρόκολο, κουνουπίδι)

– Πράσινο τσάι

– Ιχθυέλαια

– Βιταμίνη Ε

– Σελήνιο

– Βιταμίνη D

Στην αντίπερα όχθη, επιβαρυντικοί διατροφικοί παράγοντες είναι:

– Παχυσαρκία

– Κρέας (υψηλές θερμοκρασίες μαγειρέματος)

– Γαλακτοκομικά (λακτόζη, λιπαρά ασβέστιο)

1. Ποια η συμβολή του ΟΚΥπΥ και των νοσηλευτηρίων του στην προσπάθεια πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας της ασθένειας;

Ο ΟΚΥπΥ, μέσω των νοσηλευτηρίων του, παρέχει την κατάλληλη ενημέρωση στους ασθενείς, τόσο σε επίπεδο εξωτερικών ιατρείων, όσο και με την ενεργό συμμετοχή των ιατρών του σε ενημερωτικές ημερίδες, εκδηλώσεις και εκπομπές ιατρικής θεματολογίας.

Επίσης, συμβάλλει σημαντικά στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου μέσω της τακτικής παρακολούθησης των ασθενών, της απεικονιστικής μελέτης, της διενέργειας διορθικών βιοψιών προστάτη και κατόπιν της σταδιοποίησης και λήψης τελικής απόφασης για το θεραπευτικό πλάνο, μέσα από συζήτηση των περιστατικών σε πολυθεματικές ομάδες για τον Ουρολογικό καρκίνο (MDT).

Πέραν των πιο πάνω, ο ΟΚΥπΥ προσφέρει την επιλογή της ενεργού παρακολούθησης επί ενδείξεων και μεριμνά για την παραπομπή των ασθενών στην καταλληλότερη, κατά περίπτωση, θεραπευτική λύση για λήψη ριζικής θεραπείας για τον εντοπισμένο και τοπικά προχωρημένο καρκίνο του προστάτη, δηλαδή είτε τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή, είτε τη ριζική εξωτερική ακτινοθεραπεία ή βραχυθεραπεία.

Αναλαμβάνει τέλος την αντιμετώπιση των μεταστατικών περιστατικών στα κατάλληλα κατά περίπτωση τμήματα, είτε το Ουρολογικό είτε το Ογκολογικό.

*** Περισσότερες πληροφορίες για την Ουρολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και για διευθέτηση ραντεβού με τους ιατρούς στον σύνδεσμο: https://shso.org.cy/clinic/ourologiki/

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 22-603775.