Mήνυμα Αρχιεπισκόπου στον Ερντογάν: Η Ομοσπονδία που θέλουν οι Τούρκοι, το ενδεχόμενο επανένωσης των εκκλησιών και το μέλλον του Τυχικού

Με λόγο που ακουμπά τα «ιερά και όσια» του τόπου, σε συνέντευξη του στη «Σημερινή», ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος, μιλά ευθέως για το Κυπριακό και υπερασπίζεται το δικαίωμα της Εκκλησίας να παρεμβαίνει: «κράτησε το έθνος» στα χρόνια της δουλείας, άρα δεν μπορεί να σιωπά όταν κρίνεται η επιβίωση του λαού. Ορίζει τον ρόλο της ως συμβουλευτικό - επαινετικό όταν η Kυβέρνηση κινείται σωστά, επικριτικό όταν γίνονται «εκπτώσεις». Στο πεδίο της λύσης, απορρίπτει την ομοσπονδία «όπως την εννοεί η Τουρκία» ως διχοτομική και προτείνει πυξίδα τα ευρωπαϊκά ανθρώπινα δικαιώματα: ελεύθερη εγκατάσταση, περιουσία, διακίνηση. Στον Ερντογάν στέλνει μήνυμα «ίδιου μέτρου» - να μην απαιτεί δικαιώματα εδώ όταν καταδιώκει Κούρδους. Μιλά για χριστιανική ενότητα, θίγει την υπόθεση Τυχικού και κλείνει με το κοινωνικό μήνυμα των Χριστουγέννων. Στη συνέντευξη ξεδιπλώνει και την άποψή του για τον διάλογο με τους Ρωμαιοκαθολικούς, επιμένοντας στην επιστροφή στην κοινή πίστη της πρώτης Εκκλησίας, και εξηγεί γιατί τα Χριστούγεννα είναι γιορτή δικαιοσύνης, αυτοσυγκράτησης και έμπρακτης αδελφοσύνης.

«Γιατί η Εκκλησία μιλά για το Κυπριακό»

Πώς απαντάτε σε αυτούς που ισχυρίζονται πως η Εκκλησία δεν πρέπει να έχει λόγο στο Κυπριακό;

Πιστεύω πως η Εκκλησία έχει καθήκον να ενδιαφέρεται για το κυπριακό θέμα. Αν ο κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να εκφέρει γνώμη για όλα τα θέματα, η Εκκλησία δεν μπορεί, ιδίως για το θέμα αυτό που αφορά την επιβίωσή μας πάνω στην γη των πατέρων μας, να εκφέρει γνώμη; Να μην ξεχνούμε ότι είναι η Εκκλησία, η οποία στους αιώνες της δουλείας κράτησε το έθνος. Είναι η Εκκλησία η οποία κράτησε και τη γλώσσα μας και την εθνική αυτοσυνειδησία μας. Αν δεν ήταν η Εκκλησία, δεν θα μπορούσαμε να νιώθουμε Έλληνες, δεν θα μπορούσαμε να μιλούμε Ελληνικά.

«Συμβουλευτικός ρόλος, δημόσια κριτική»

Όταν για τόσους αιώνες η Εκκλησία είχε την κύρια ευθύνη για τη διατήρηση της εθνικής αυτοσυνειδησίας μας, είναι ανάγκη και τώρα να έχει την έγνοια να κρατηθούμε στον σωστό δρόμο ως προς τις εθνικές μας επιδιώξεις. Βέβαια εφόσον τώρα έχουμε την δική μας Κυβέρνηση η οποία ενδιαφέρεται για όλα τα θέματα και διαχειρίζεται υπεύθυνα το Κυπριακό, ο ρόλος μας ως Εκκλησίας παραμένει συμβουλευτικός. Αν όλα πηγαίνουν καλά ο λόγος μας είναι επαινετικός, ενώ σε αντίθετη περίπτωση γίνεται επικριτικός για το καλό του τόπου.

Να μην ξεχνούμε ότι η Εκκλησία αποδέχεται και ευλογεί την αγάπη προς την Πατρίδα. Ο Απ. Παύλος λέγει ότι ο Θεός ευλόγησε «τας οροθεσίας εκάστου έθνους». Ως εκ τούτου, ο καθένας οφείλει να προστατεύει την Πατρίδα και τα όριά της. Η δική μας μάλιστα Πατρίδα είναι και αποστολοβάδιστη. Κάθε γωνιά της είναι αγιασμένη με χτίσματα, μεγάλους ναούς και μικρά ναΐδρια. Είναι ποτισμένη και με αίματα μαρτύρων και ιδρώτες των οσίων μας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέγει «ουδέν πατρίδος γλυκύτερον». Κι ο Χριστός έκλαψε για την Ιερουσαλήμ, την πρωτεύουσα της επίγειας πατρίδας του, λόγω των δεινών της.

Επομένως, έχουμε την υποχρέωση να προστατεύουμε αυτήν την παράδοσή μας και να μεριμνούμε για τη διατήρηση του καθαρού εθνικού λόγου στον λαό μας. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι Πατρίδα και Θρησκεία συμβαδίζουν και να θυμόμαστε, πάντα, ότι όποιος χάσει την πίστη του χάνει και την εθνική του συνείδηση. Σκεφτείτε αυτούς που εξώμοσαν και έγιναν μουσουλμάνοι έχασαν και την εθνική τους συνείδηση, έγιναν Τούρκοι. Γι’ αυτό έχουμε υποχρέωση, ως Εκκλησία, να μιλούμε πάντα για το κυπριακό.

«Ομοσπονδία “όπως την εννοεί η Τουρκία”»

Είναι ευρέως γνωστό ότι θεωρείτε την ομοσπονδία λύση διχοτομική. Ποια είναι για σας η εναλλακτική επιλογή που έχουμε; Το έχετε συζητήσει με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και αν ναι, τι απαντά;

Μια ομοσπονδία που θα βασίζεται στην εθνική καταγωγή των ανθρώπων (κι αυτό εννοεί η Τουρκία), εφ’ όσον χωρίζει τον λαό είναι λύση διαιρετική, διχοτομική. Γνωρίζουμε πως ήταν κατανεμημένοι στην Κύπρο, Έλληνες και Τούρκοι, ήταν διάσπαρτοι παντού.

Μια Ομοσπονδία, όπως την εννοεί η Τουρκία, εφαρμοζόμενη στην Κύπρο, θα σήμαινε αναγνώριση τής δια των όπλων επιβληθείσας σημερινής κατάστασης, με μόνιμη εγκατάλειψη των εστιών τους, από Έλληνες και Τούρκους. Λαμβανομένης υπόψη και της γεωγραφικής εγγύτητας και της υπεροπλίας της Τουρκίας, η επέμβαση της Τουρκίας στο νέο Κράτος θα είναι καθημερινή. Το ίδιο ανεξέλεγκτη θα γίνει και η ροή Τούρκων από την Τουρκία προς την ομόσπονδη τουρκοκυπριακή πολιτεία, με ορατό τον κίνδυνο της μελλοντικής τουρκοποίησης ολόκληρης της Κύπρου.

«Η εναλλακτική: λύση με ευρωπαϊκά δικαιώματα»

Πιστεύω ότι εκείνο το οποίο πρέπει να επιδιώξουμε είναι λύση σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα τα οποία υπερασπίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, της οποίας είμαστε μέλος. Όλοι οι Ευρωπαίοι έχουν το δικαίωμα ελεύθερης εγκατάστασης, ελεύθερης απόκτησης περιουσίας και ελεύθερης διακίνησης παντού, σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Γιατί όχι κι εμείς; Αν εκείνοι μπορούν να εγκατασταθούν σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρώπης, εμείς δεν μπορούμε ν’ απολαμβάνουμε τις περιουσίες μας και τα σπίτια μας στην ίδια την πατρίδα μας; Επομένως μια λύση σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα τα οποία απολαμβάνουν όλοι οι Ευρωπαίοι και όλοι οι ελεύθεροι άνθρωποι είναι εκείνο το οποίο προτείνουμε. Επιδιώκοντας αυτήν τη λύση νομίζω ότι θα είναι δύσκολο να συναντήσουμε αρνητική στάση από τους εταίρους μας, γιατί δεν μπορούν να πουν ότι αυτά ισχύουν για τους εαυτούς τους και όχι και για τους Κυπρίους. Όμως όταν εμείς δεχόμαστε να διαπραγματευόμαστε και να κάνουμε εκπτώσεις πάνω στα δικαιώματά μας, τους δίνουμε το τέλειο άλλοθι να μην ενδιαφέρονται. Λένε βρέστε τα εσείς και ό,τι βρείτε, εμείς θα τα αποδεχτούμε.

«Μήνυμα προς Ερντογάν: “ίδιο μέτρο”»

Μακαριότατε, ως πνευματικός άνθρωπος ποιο είναι το μήνυμά σας προς τον Ερντογάν;

Ο Ερντογάν, να ομολογήσουμε ότι ενδιαφέρεται για τον λαό του, για τη χώρα του. Όμως, κάποιος για να είναι σωστός άνθρωπος, πρέπει να ενδιαφέρεται με τον ίδιο τρόπο για όλον τον κόσμο. Γι’ αυτό ό,τι επιδιώκει για τον λαό του πρέπει να το αναγνωρίζει και για όλους τους ανθρώπους. Δεν ανέχεται να αδικείται ο λαός του; Nα μην αδικεί ούτε εκείνος άλλους. Δεν θέλει οι δικοί του άνθρωποι να διώκονται, ούτε εκείνος να διώκει άλλους. Επομένως εκείνο το οποίο θα μπορούσαμε να του πούμε είναι να εφαρμόσει τις ίδιες αρχές που εφαρμόζει για τον λαό του και για εμάς. Δεν είναι αντινομία να καταδιώκει μια μεγάλη μειονότητα, τους Κούρδους, στην πατρίδα του και να κόπτεται για τα δικαιώματα της μειονότητας των Τουρκοκυπρίων στην Κύπρο επιβάλλοντας όχι τη δικαιοσύνη, αλλά τον νόμο του ισχυρού; Επομένως ένας πνευματικός άνθρωπος πρέπει να εφαρμόζει εκείνο το οποίο λέει ο ένθετος εσωτερικός μας νόμος, που είναι κοινός σε όλους τους ανθρώπους, να αποφεύγει, δηλαδή, να κάνει για τους άλλους, εκείνα τα οποία δεν θέλει να κάνουν οι άλλοι γι’ αυτόν.

«Επανένωση Εκκλησιών: επιστροφή στην κοινή πίστη»

Λίαν προσφάτως ο Πάπας είχε συνάντηση με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Κάτω υπό ποίες συνθήκες θα μπορούσε να γίνει επανένωση των Εκκλησιών; Έχει η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου σκέψεις ή βλέψεις προς αυτήν την κατεύθυνση;

Η Εκκλησία της Κύπρου μετέχει όλων των διαλόγων που γίνονται υπό την ηγεσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου τόσο με τις άλλες Χριστιανικές Ομολογίες, όσο και με τις άλλες Θρησκείες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο συμμετέχει και στον διάλογο με τους Ρωμαιοκαθολικούς. Ασπαζόμαστε πλήρως και το όραμα του Οικουμενικού Πατριάρχη αλλά και των άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, ότι πρέπει οπωσδήποτε να βιώσουμε όλοι την κοινή πίστη την οποίαν είχαμε προτού χωριστούμε. Και οι συζητήσεις με αυτόν τον στόχο γίνονται.

Πηγαίνουμε να δούμε στον πρώτον αιώνα, που ήμασταν ακόμα μια Εκκλησία, τι πρεσβεύαμε και τι πιστεύαμε. Εκεί θα πρέπει να επιστρέψουμε όλοι. Ως Ορθόδοξη Εκκλησία έχουμε την αυτοσυνειδησία ότι δεν αλλάξαμε καθόλου την πίστη μας. Θα πρέπει να υποδείξουμε και στους άλλους κάποιες αλλοιώσεις που παρατηρήθηκαν είτε από αδυναμία των τοπικών εθνικών τους γλωσσών, αφού τα δόγματα εκφράστηκαν στην ελληνική γλώσσα, να εκφράσουν το δόγμα, είτε εξωεκκλησιαστικές ή εθιμικές παρεμβάσεις ποια είναι η θέση μας.

Νομίζω πως είναι περιττό να τονίσουμε ότι είναι ανάγκη επείγουσα σήμερα όλοι οι Χριστιανοί να ενωθούμε. Όταν ο μουσουλμανικός φονταμελισμός είτε άλλες ιδεολογίες και ο αθεϊσμός θέλουν να κυριαρχήσουν στον κόσμο, εμείς οι Χριστιανοί δεν πρέπει να είμαστε διασπασμένοι.

«Τυχικός: η Σύνοδος και τα επόμενα βήματα»

Ποια είναι πλέον η τύχη του Τυχικού και πώς αντιμετωπίζεται;

Η Ιερά Σύνοδος είχε προτείνει στον Επίσκοπο Τυχικό κάποια πράγματα και του έθεσε κάποιες προϋποθέσεις. Να υπογράψει μια συγκεκριμένη ομολογία πίστεως, την οποίαν του υποδείξαμε, για να παραμείνει ως Επίσκοπος, ερχόμενος στην Αρχιεπισκοπή με ευθύνες που θα του αναθέταμε. Αυτός παραβλέπει αυτήν την απόφαση της Ιεράς Συνόδου. Και νομίζω ότι η Ιερά Σύνοδος θα πρέπει να άρει αυτήν την εισήγηση και να προχωρήσει σε κάποια συγκεκριμένα μέτρα. Τον καλούμε και πάλι να μη διασπά το ποίμνιο και να μη γίνεται όργανο κάποιων, οι οποίοι θέλουν να περάσουν δικά τους μηνύματα και όχι τα μηνύματα της Εκκλησίας.

«Χριστούγεννα: σώμα, αδελφοσύνη, ειρήνη»

Ως πνευματικός ηγέτης της Κύπρου και του Ελληνισμού, ποιο θεωρείται ότι είναι στην πράξη το πραγματικό μήνυμα των Χριστουγέννων για τους πιστούς; Πώς η Εκκλησία μελετά να στηρίξει την κοινωνία, σε κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο; Έχετε συγκεκριμένες τακτικές προς υλοποίηση;

Το πραγματικό μήνυμα των Χριστουγέννων είναι πολλαπλό και πολυεπίπεδο.

α) Πρώτα είναι μήνυμα κατάφασης του ανθρώπινου σώματος. Το ανθρώπινο σώμα καταδέχτηκε να το πάρει ο ίδιος ο Χριστός. Και επομένως μας λέει ότι δεν είναι το από απόψεως ποιότητας κατώτερο υλικό από το οποίο αποτελείται ο άνθρωπος. Είναι «το τη ψυχή δοθέν όχημα προς τον βίον», όπως λέμε. Είναι το όχημα που μεταφέρει την ψυχή σε όλον τον βίο. Χωρίς το σώμα δεν θα υπήρχε άνθρωπος. Επομένως, οι παλιές αντιλήψεις ότι το σώμα είναι κατοικητήριο δαιμόνων ή ότι είναι φυλακή της ψυχής, όπως έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, καταρρίπτεται.

Το ανθρώπινο σώμα είναι αγιασμένο γιατί το καταδέχτηκε ο ίδιος ο Θεός και το αγιάζει και με τα Μυστήρια της Εκκλησίας. Επομένως πρέπει να το θεωρούμε ότι είναι ναός του Αγίου Πνεύματος και να έχουμε ιδιαίτερη προσοχή σ' αυτό. Είναι, επομένως, τα Χριστούγεννα μήνυμα αποφυγής κάθε είδους ασωτίας, μέθης, ναρκωτικών που καταστρέφουν και υποτιμούν το ανθρώπινο σώμα.

β) Άλλο μήνυμα είναι η αδελφοσύνη όλων των ανθρώπων. Ο Χριστός προσέλαβε στην θεία του φύσιν την κοινή σε όλους ανθρώπινη φύση. Εκείνην τη φύση που είναι κοινή και για άνδρες, γυναίκες, για μαύρους, λευκούς και εσκιμώους, την έκανε δική του. Επομένως όλοι οι άνθρωποι νιώθουν αδελφοί μπροστά στον Χριστό. Έτσι, είναι μήνυμα ενάντια στον κάθε ρατσισμό και μήνυμα συμφιλίωσης όλων των ανθρώπων.

γ) Άλλο μήνυμα μάς λέει για τη δυνατότητα του ανθρώπου. Όταν μια γυναίκα, η Παναγία, γέννησε τον Χριστό, υποδεικνύει και τις δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης να περιχωρήσει μέσα της τον ίδιον τον Θεόν. Αν μιμηθούμε την Παναγία στην αγιότητα, στην αρετή, μπορούμε κι εμείς να γίνουμε κατοικητήριο του Θεού. Μπορεί να γίνουμε χώρα του αχωρήτου. Είναι επομένως τα Χριστούγεννα μήνυμα επιδίωξης της αρετής και της αγιότητας.

δ) Είναι, ακόμη, μήνυμα ειρήνης, πραγματικής ειρήνης. Η πραγματική ειρήνη είναι αυτή που έφερε ο Χριστός στη Γη και είναι καταλλαγή μεταξύ Θεού και ανθρώπων αλλά και των ανθρώπων μεταξύ τους. Όταν δεχτούμε αυτήν την ειρήνη σημαίνει ότι δεν έχουμε τη συνείδησή μας να μας τύπτει για κάτι εναντίον του Θεού ή εναντίον των συνανθρώπων μας. Αυτή η ήσυχη συνείδηση είναι η ειρήνη που έφερε στον κόσμο. Αυτή η ειρήνη εδράζεται και σε σωστή υποδομή. Εδράζεται στη δικαιοσύνη. Επομένως, μήνυμα των Χριστουγέννων είναι να μην αδικούμε κανένα τόσο ως έθνος όσο και ως άτομα, αλλά να απονέμουμε παντού την ειρήνη του Θεού.

Για εφαρμογή και αξιοποίηση αυτών των μηνυμάτων, η Εκκλησία δεν σταμάτησε καμιά φορά να νουθετεί τους πιστούς και να εφαρμόζει έμπρακτα τη διδασκαλία της. Αυτή η εφαρμογή εκφράζεται με τη βοήθεια προς τους έχοντες ανάγκη, τη στήριξη ασθενών, τη νουθεσία προς τους εκτρεπομένους.

Αν εγκύψουμε σε αυτά τα μηνύματα, τότε το Φως του Χριστού δεν θα σβήσει μέσα μας, όταν σβήσουν τα εξωτερικά φώτα των στολισμένων δρόμων και σπιτιών μας, αλλά θα μας ακολουθεί ολόχρονα και σ’ όλη τη ζωή μας. Αυτό εύχομαι σε όλους.