Ο κολοσσός $144 δις παίρνει την έδρα του από την Κύπρο

Η απόφαση ενός από τους μεγαλύτερους ομίλους εμπορίας ενέργειας και πρώτων υλών στον κόσμο να μεταφέρει τη νομική του έδρα από την Κύπρο στη Σιγκαπούρη φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ανταγωνιστικότητα του κυπριακού επιχειρηματικού μοντέλου. Η Gunvor, που από τις 2 Οκτωβρίου περνά στη νέα εποχή με την επωνυμία Centalion, διατηρούσε τη μητρική της εταιρεία στην Κύπρο από το 2011. Το 2025 ο όμιλος κατέγραψε έσοδα $144 δισ., διακινώντας 253 εκατ. τόνους εμπορευμάτων. Τώρα δρομολογεί τη μεταφορά της ίδιας της μητρικής εταιρείας στη Σιγκαπούρη. Η κίνηση συμπίπτει χρονικά με τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του εταιρικού φόρου 15% στην Κύπρο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δημοσιοποιηθεί στοιχείο που να συνδέει ευθέως την απόφαση με τη φορολογική αλλαγή. Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο τι χάνει η Κύπρος και στο τι προσφέρει πλέον η Σιγκαπούρη σε έναν όμιλο τέτοιου μεγέθους.

Από τη Λευκωσία στη Σιγκαπούρη

Η Centalion δεν ανακοίνωσε αποχώρηση όλων των δραστηριοτήτων της από την Κύπρο. Η αλλαγή αφορά τη μητρική εταιρεία του ομίλου, την εταιρεία δηλαδή που βρίσκεται στην κορυφή της εταιρικής δομής.

Η Gunvor Group Ltd εγγράφηκε στην Κύπρο στις 3 Ιανουαρίου 2011, με αριθμό ΗΕ 279934. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η διοίκηση δρομολογεί τη συνέχιση της ίδιας εταιρείας υπό τη νομοθεσία της Σιγκαπούρης.

Η διαδικασία δεν προβλέπει διάλυση της κυπριακής εταιρείας και δημιουργία νέας από την αρχή. Η υφιστάμενη νομική οντότητα συνεχίζει τη λειτουργία της σε άλλη χώρα, μαζί με τα συμβόλαια, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της.

Με απλά λόγια, αλλάζει η χώρα στην οποία έχει τη νομική της βάση.

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η εταιρεία θα διαγραφεί από το κυπριακό μητρώο και θα συνεχίσει υπό το εταιρικό δίκαιο της Σιγκαπούρης.

Τι χάνει η Κύπρος

Η μεγαλύτερη απώλεια αφορά την ίδια τη θέση της Κύπρου στην κορυφή ενός διεθνούς ομίλου τέτοιου μεγέθους.

Το 2025 η Gunvor ανακοίνωσε έσοδα $144 δισ., όγκο συναλλαγών 253 εκατ. τόνων και ίδια κεφάλαια $6,1 δισ. Η μητρική αυτού του ομίλου είχε μέχρι σήμερα ως νομική βάση την Κύπρο.

Η μεταφορά αλλάζει το εταιρικό δίκαιο που διέπει τη μητρική, τη χώρα των βασικών εταιρικών καταχωρίσεων και ένα μέρος του πλέγματος επαγγελματικών υπηρεσιών που συνοδεύει τέτοιες δομές: νομικές, ελεγκτικές, φορολογικές και εταιρικές υπηρεσίες.

Το ακριβές οικονομικό κόστος για την Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι η παρουσία του ομίλου είχε φορολογικό αποτύπωμα. Στη δημοσιοποίηση πληρωμών της Gunvor για το 2023 καταγράφονται περίπου $10,14 εκατ. σε φόρο εισοδήματος στην Κύπρο. Το ποσό δεν μπορεί να ταυτιστεί με τη μητρική εταιρεία, ούτε να θεωρηθεί αυτομάτως ετήσια απώλεια μετά τη μεταφορά. Στην αντίστοιχη δημοσιοποίηση για το 2024 η Κύπρος δεν εμφανίζεται στον σχετικό πίνακα.

Παράλληλα, δεν έχει ανακοινωθεί κλείσιμο όλων των κυπριακών εταιρειών του ομίλου. Η Gunvor Services (Cyprus) Limited, για παράδειγμα, συστάθηκε μόλις τον Δεκέμβριο του 2025 και εξακολουθεί να εμφανίζεται ενεργή.

Άλλο, συνεπώς, η μεταφορά της μητρικής και άλλο η πλήρης αποχώρηση του ομίλου από την Κύπρο.

Γιατί τώρα

Η χρονική στιγμή συνδέεται κατ’ αρχάς με τις μεγάλες αλλαγές που προηγήθηκαν στο εσωτερικό του ομίλου.

Τον Δεκέμβριο του 2025 ολοκληρώθηκε η αποχώρηση του επί χρόνια συνιδρυτή και βασικού μετόχου Torbjörn Törnqvist, ο οποίος πώλησε τη συμμετοχή του. Η εταιρεία πέρασε σε νέο ιδιοκτησιακό σχήμα με συμμετοχή διοίκησης και εργαζομένων.

Το Reuters είχε καταγράψει τότε την προσπάθεια της νέας διοίκησης για συνολική επανεκκίνηση της Gunvor, μετά και τη δημόσια αντιπαράθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες γύρω από τους ιστορικούς δεσμούς της εταιρείας με τη Ρωσία. Η Gunvor είχε απορρίψει τις σχετικές αιτιάσεις.

Μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο ακολούθησαν νέα ηγεσία, νέα επωνυμία και απόφαση για αλλαγή χώρας έδρας.

Η ίδια η Centalion συνδέει τη νέα εταιρική ταυτότητα με το νέο ιδιοκτησιακό σχήμα και τη στρατηγική της επόμενης περιόδου. Για την επιλογή της Σιγκαπούρης παραπέμπει στο νομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον, στις χρηματοπιστωτικές και εμπορικές υποδομές και στη διεθνή επιχειρηματική κοινότητα της χώρας.

Η παρουσία του ομίλου στη Σιγκαπούρη χρονολογείται από το 2006. Η πόλη αποτελεί ήδη ένα από τα βασικά κέντρα εμπορικών δραστηριοτήτων της Centalion, μαζί με τη Γενεύη και το Χιούστον.

Οι Financial Times τοποθετούν παράλληλα την αλλαγή ονόματος μέσα στην προσπάθεια του ομίλου να αφήσει πίσω τις παλαιότερες αντιπαραθέσεις γύρω από τη Ρωσία, ενώ επισημαίνουν τη μετατόπιση μεγάλων εμπορικών οίκων προς την Ασία και ειδικά προς τη Σιγκαπούρη.

Το 15% και το ερώτημα της φορολογίας

Η μεταφορά ανακοινώνεται την ίδια χρονιά κατά την οποία η Κύπρος αύξησε τον βασικό εταιρικό φόρο από 12,5% σε 15%.

Η σύμπτωση δημιουργεί εύλογο ερώτημα, χωρίς μέχρι στιγμής να τεκμηριώνει σχέση αιτίου και αποτελέσματος.

Για ομίλους με ετήσια έσοδα άνω των €750 εκατ. ισχύει πλέον το διεθνές πλαίσιο ελάχιστης πραγματικής φορολόγησης 15%. Η Centalion, με έσοδα $144 δισ., βρίσκεται πολύ πάνω από το σχετικό όριο.

Ανάλογους κανόνες εφαρμόζει από το 2025 και η Σιγκαπούρη για τις μεγάλες πολυεθνικές.

Η ασιατική χώρα διαθέτει ταυτόχρονα ειδικά προγράμματα για διεθνείς εταιρείες εμπορίας, με ευνοϊκούς συντελεστές για συγκεκριμένες δραστηριότητες και υπό προϋποθέσεις ουσιαστικής παρουσίας, προσωπικού και επιχειρηματικών λειτουργιών.

Μέχρι σήμερα, ωστόσο, η Centalion δεν έχει ανακοινώσει ότι η μεταφορά συνδέεται με κάποιο συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς, ούτε ότι η αύξηση του κυπριακού συντελεστή επηρέασε την απόφαση.

Το φορολογικό σκέλος, επομένως, παραμένει ένα από τα ζητήματα προς διερεύνηση και όχι απάντηση στο «γιατί φεύγει».

Οι εταιρείες που προηγήθηκαν

Η μεταφορά της Centalion δεν αποτελεί την πρώτη περίπτωση μεγάλης εταιρείας που αλλάζει χώρα έδρας έχοντας προηγουμένως νομική βάση στην Κύπρο.

Η Atalaya Mining ολοκλήρωσε στις αρχές του 2025 τη μεταφορά της στην Ισπανία, όπου βρίσκεται και ο κύριος όγκος των δραστηριοτήτων της. Η εταιρεία είχε εξηγήσει ότι η κυπριακή εγγραφή δεν αντανακλούσε πλέον τη γεωγραφική και στρατηγική κατεύθυνσή της.

Η Fix Price μεταφέρθηκε το 2024 από την Κύπρο στο Διεθνές Χρηματοοικονομικό Κέντρο της Αστάνα στο Καζακστάν. Αντίστοιχες κινήσεις ακολούθησαν τα τελευταία χρόνια εταιρείες όπως η HeadHunter, η Ozon Holdings, η Cian και η Etalon Group.

Στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας τον Απρίλιο του 2026 καταγράφηκαν 35 εταιρείες που είχαν διαγραφεί από το κυπριακό μητρώο επειδή συνέχισαν τη λειτουργία τους σε άλλη χώρα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονταν οι BCS Global Markets Holding, Ozon Holdings και Cian.

Οι περιπτώσεις αυτές δεν έχουν κοινή αιτία. Για αρκετές εταιρείες με ρωσικό επιχειρηματικό υπόβαθρο, οι κυρώσεις, οι περιορισμοί στις κεφαλαιαγορές και η αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων μετά το 2022 διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Στην Atalaya η λογική συνδεόταν περισσότερο με την ευθυγράμμιση της εταιρικής έδρας με τη χώρα όπου αναπτύσσεται η βασική δραστηριότητα.

Η περίπτωση της Centalion διαφέρει. Ο όμιλος επιλέγει τη Σιγκαπούρη, ήδη καθιερωμένο διεθνές κέντρο εμπορίας ενέργειας και πρώτων υλών, στο οποίο διατηρεί παρουσία εδώ και δύο δεκαετίες.

Η εξέλιξη προσθέτει ακόμη μία περίπτωση στον κατάλογο μεγάλων εταιρειών που τα τελευταία χρόνια μετακίνησαν τη νομική τους βάση από την Κύπρο και επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα της θέσης της χώρας στον διεθνή ανταγωνισμό για εταιρικές έδρες.

Τι ακριβώς φεύγει

Η Centalion δεν κλείνει τις δραστηριότητές της στην Κύπρο. Μεταφέρει τη μητρική εταιρεία, δηλαδή την εταιρεία που βρίσκεται στην κορυφή του ομίλου. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία, θα διαγραφεί από το κυπριακό μητρώο και θα συνεχίσει υπό τη νομοθεσία της Σιγκαπούρης. Οι υπόλοιπες κυπριακές εταιρείες του ομίλου δεν έχει ανακοινωθεί ότι αποχωρούν.