Αναταραχή στην Ευρώπη και η αναδυόμενη νέα παγκόσμια τάξη

PROF. FARID MIRBAGHERI

Η διαφαινόμενη αποσταθεροποίηση, που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε πολλούς όσον αφορά την κατάσταση στη Γαλλία, είναι αποτέλεσμα δεκαετιών ανοχής απέναντι σε ριζοσπαστικές ομάδες, οι οποίες έχουν διεισδύσει και εδραιώσει την παρουσία τους στην καρδιά των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, ιδιαίτερα στο Λονδίνο και το Παρίσι. Οι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής έχουν διαμορφώσει εσωτερικές πολιτικές που ευνοούν την ανοχή και την προσαρμογή απέναντι στον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και τη ριζοσπαστική Αριστερά. Οι ταραχές στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται, από μόνες τους, να μην έχουν τόσο μεγάλη σημασία. Αποκτούν, ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα όταν εξετάζονται στο ευρύτερο πλαίσιο της διεθνούς ασφάλειας.

Ορισμένοι, όπως ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού του Ηνωμένου Βασιλείου, Σερ Ρόναλντ Γουόκερ, έχουν φτάσει ακόμη και στο σημείο να προειδοποιήσουν για τον κίνδυνο ξεσπάσματος ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου. Στις σημαντικότερες σημερινές εστίες έντασης σε παγκόσμιο επίπεδο συγκαταλέγονται η Ουκρανία και το Ιράν, δύο χώρες που συνδέονται στενά με τα παραδοσιακά συμφέροντα της Ευρώπης. Η Ρωσία, η οποία αναδείχθηκε σε αντίπαλο μετά την Κομμουνιστική Επανάσταση του 1917, διεξάγει έναν πόλεμο στην Ουκρανία, ικανό να μεταβάλει την ισορροπία ασφαλείας μεταξύ Ευρώπης και Μόσχας προς όφελος της τελευταίας. Η ανεξάρτητη πολιτική που ακολουθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκοντας να λάβουν υπόψη ορισμένα από τα στρατηγικά συμφέροντα της Ρωσίας στον συγκεκριμένο πόλεμο, έχει προκαλέσει σοβαρή ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες.

Στο Ιράν, η σκληρή και κατασταλτική, αλλά ταυτόχρονα επισφαλής, κυριαρχία του ισλαμικού καθεστώτος ενδέχεται να πλησιάζει στο τέλος της, εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ υλοποιήσουν την απειλή τους να ανατρέψουν τη θεοκρατική εξουσία της Τεχεράνης. Επί σχεδόν μισό αιώνα, το καθεστώς των κληρικών, μέσω των οργανώσεων και δυνάμεων που λειτουργούν ως εντολοδόχοι του, αντιμάχεται τα αμερικανικά συμφέροντα και το Ισραήλ στην ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, έχει προκαλέσει τεράστια καταστροφή στο εσωτερικό του Ιράν, βυθίζοντας μια πλούσια, σύγχρονη και αναπτυσσόμενη χώρα στην άβυσσο της πολιτικής αστάθειας και της οικονομικής καταστροφής. Το ιρανικό νόμισμα έχει υποτιμηθεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, που θυμίζουν την κατάρρευση της αξίας του γερμανικού μάρκου στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η πιθανή κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η ενδεχόμενη αντικατάστασή της από ένα φιλοαμερικανικό και φιλοϊσραηλινό σύστημα διακυβέρνησης θα μπορούσαν να αποτελέσουν πλήγμα για ορισμένες ανταγωνιστικές δυνάμεις, οι οποίες έχουν επωφεληθεί, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, από την ανατροπή του Σάχη του Ιράν το 1979. Ως εκ τούτου, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, θεωρώντας ότι ένα μετριοπαθέστερο ισλαμικό καθεστώς θα εξακολουθούσε να εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντά τους από οποιαδήποτε διαθέσιμη εναλλακτική λύση.

Και άλλες χώρες, όπως η Κίνα και το Κατάρ, αποκομίζουν οφέλη από τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης στο Ιράν. Η Κίνα αγοράζει τα τελευταία χρόνια ιρανικό πετρέλαιο σε χαμηλές τιμές και το επανεξάγει στην τιμή της αγοράς. Το Κατάρ, από την πλευρά του, ως παράκτιο κράτος του Περσικού Κόλπου, εκμεταλλεύεται το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars, το οποίο μοιράζεται με το Ιράν, σε δυσανάλογο βαθμό, με αναλογία δεκατρία προς ένα. Είναι, επομένως, αυτονόητο ότι ούτε το Κατάρ επιθυμεί οποιαδήποτε αλλαγή στην υφιστάμενη δομή εξουσίας στο Ιράν.

Υπάρχει, λοιπόν, κίνδυνος για την παγκόσμια ειρήνη εξαιτίας αυτών των δύο συγκεκριμένων εστιών έντασης; Ενδεχομένως. Εάν οι ευρωπαϊκές χώρες αισθανθούν ότι παραγκωνίζονται από τη νέα δομή ισχύος που διαμορφώνεται στις διεθνείς σχέσεις, όπου η Ουάσιγκτον, η Μόσχα και το Πεκίνο θα λαμβάνουν τις καθοριστικές αποφάσεις, ενδέχεται να θεωρήσουν δικαιολογημένη την προσπάθεια υπονόμευσης του συνόλου των νέων διευθετήσεων ασφαλείας.

Με τη ρωσική αρκούδα, πρόθυμη και αδηφάγα, στο ανατολικό τους μέτωπο και τον αμερικανικό αετό στη Δύση να εμφανίζεται απρόθυμος να συνεχίσει να παρέχει επ’ αόριστον και άνευ όρων προστασία, το κόστος της ευρωπαϊκής ασφάλειας έχει ξαφνικά τετραπλασιαστεί. Και αυτό το κόστος θα κληθεί να το επωμιστεί ο Ευρωπαίος φορολογούμενος.

Επιπλέον, ο ανερχόμενος κινεζικός δράκος δεν έχει κανέναν λόγο να απορρίψει ένα νέο τριπολικό σύστημα ασφαλείας, με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας, το οποίο θα οδηγούσε σε περαιτέρω περιθωριοποίηση των ευρωπαϊκών χωρών.

Η κοινωνική αναταραχή στη Γηραιά Ήπειρο, με επίκεντρο το μεταναστευτικό, το υψηλό κόστος ζωής και τη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, δεν μπορεί παρά να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις προοπτικές της Ευρώπης να διατηρήσει την παραδοσιακή της θέση και επιρροή στις παγκόσμιες υποθέσεις, μέσα στη νέα παγκόσμια τάξη που αναδύεται.