«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα...»
Πέρασαν κιόλας 68 χρόνια από τον ηρωικό θάνατό σου Κυριάκο Μάτση για το όραμα της ελευθερίας και τον πόθο σου για ένωση με τη μητέρα Ελλάδα. Μην στεναχωριέσαι, όμως, αν τίποτε δεν επιτεύχθηκε. Μαζεύτηκαν όλοι πάνω από το μνήμα σου, κοστουμαρισμένοι και να σου πετάνε στεφάνια με λουλούδια. Πάραυτα, μην τους παρεξηγείς για την κατάντια τους, είναι μικροί και ασήμαντοι ανθρωπάκοι μπροστά στο μπόι του ηρωισμού σου. Σύνηθες φαινόμενο στις μέρες μας, για καλύτερη θέα και προβολή από τους τηλεοπτικούς δέκτες. Πού να ξέρεις από δαύτα, σαν πως είχε και στις μέρες σας;
Η δική σας γενιά ήταν άνθρωποι απλοί και καθημερινοί που μετουσιώθηκαν σε ήρωες γιατί πίστεψαν στο δίκαιο του αγώνα τους. Ήταν άνθρωποι βιοπαλαιστές, επιστήμονες, αγρότες, εργάτες, δάσκαλοι και μαθητές. Μαθητές που ωρίμασαν πρόωρα, αγωνίστηκαν με όλο το θάρρος της νιότης και με όπλο την ψυχή, σήκωσαν στους ώμους τους το φορτίο μιας μεγάλης ιστορικής ευθύνης, ανταποκρινόμενοι στο εθνικό όραμα. Πρωτίστως, όμως, όλοι αυτοί ήσαν άνθρωποι αγνοί και ανιδιοτελείς, προσηλωμένοι σε αγνά ιδανικά και αξίες που έθεσαν πάνω από το «εγώ» το «εμείς» και πιο πάνω ακόμα την πατρίδα και την ελευθερία. Και πλάι τους το σύνολο του λαού, καθώς στο μεγάλο προσκλητήριο της ιστορίας δήλωσαν σχεδόν άπαντες παρόντες. Λίγοι εναντίον πολλών, όρθωσαν το ανάστημά τους ενάντια σε μια πανίσχυρη Αυτοκρατορία, προτάσσοντας απέναντι στο μέγεθος και τη στρατιωτική υπεροχή του κατακτητή, το δίκαιο, το υψηλό φρόνημα και την ομοψυχία. Έθεσαν πάνω από τον εαυτό τους την πατρίδα και θεώρησαν πως είναι προτιμότερη η θυσία και ένας έντιμος θάνατος από μια ζωή που δεν ανασαίνει τον αέρα της ελευθερίας.
Η δική μας γενιά λοιπόν, κι αυτό είναι που πρέπει να σε στεναχωρεί ιδιαίτερα, στη συντριπτική της πλειοψηφία τουλάχιστον σχεδόν τίποτα από τα παραπάνω δεν έχει κληροδοτήσει. Είναι λόγια, λόγια, μόνο λόγια. Εδώ, να φανταστείς, 52 χρόνια τώρα, από τότε που οι Τούρκοι ξανάρθαν και από ό,τι φαίνεται ριζώνουν για τα καλά, δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Ο καθένας το μακρύ και το κοντό του. Εν ολίγοις, από ενότητα και ομοψυχία σκίζουμε! Δυστυχώς δεν έχουμε Κυριάκο, Γρηγόρη, Μάρκο, Φώτη, Μιχαλάκη, Στυλιανό, Ευαγόρα κ.λπ.
Άκουσες πολλά, είναι τα 68χρονά σου βλέπεις και θα μαζεύτηκαν όλοι για να καπηλευτούν το όνομα και τη θυσία σου. Χρειάζεται υπομονή. Το βέβαιο είναι πως τίποτα καινούργιο δεν άκουσες από ό,τι και τα προηγούμενα χρόνια. Είπαν για το ιστορικό δίδαγμα, την απόδοση τιμής στους ήρωες και ότι θα πρέπει να συναισθανθούμε και το δικό μας χρέος και τις δικές μας ευθύνες απέναντι στην ιστορία και μπλα-μπλα. Άλλωστε τα ξέρεις καλύτερα από τον καθένα. Για 74 τώρα χρόνια ακούς τα ίδια και τα ίδια. Τα πρόσωπα αλλάζουν, οι ομιλίες όμως στερεότυπες.
Το άλλο σημείο που προφανώς θα έχεις προσέξει Κυριάκο, η δική μας γενιά αγαπάει πολύ το χρήμα. Μα πολύ, πιο πολύ δεν έχει. Ξέρω, και στη δική σας γενιά είχε από δαύτους, πίστεψέ με, κανένα μέτρο σύγκρισης. Οι δικοί σας ήταν η εξαίρεση του κανόνα κι εσείς αποτελείται την εξαίρεση του κανόνα στη δική μας κοινωνία.
Ο Βρετανός κυβερνήτης Τζον Χάρντινγκ σού πρόσφερε 500.000 (€850.000!) κυπριακές λίρες για να του αποκαλύψεις το σημείο που βρισκόταν το κρησφύγετο του Γεωργίου Γρίβα. Ακόμα και σήμερα το ποσό αυτό φαντάζει τεράστιο, όλοι ξέρουμε, για την εποχή (πριν από 64 χρόνια) ήταν απλά αστρονομικό.
Η απάντησή σου ήρωά μου στην προσφορά, γνωστή... «Εξοχώτατε. Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής. Λυπάμαι αλλά με προσβάλλετε». Τα λόγια σου ομολογουμένως πιπιλούνε πολύ συχνά και στη δική μας εποχή, με μια «μικρούτσικη» διαφορά. Ο Κυριάκος τα εννοούσε και το απέδειξε με τις πράξεις και τη θυσία του. Σήμερα αυτοί που τα επικαλούνται κάθε άλλο παρά «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούνται». Δυστυχώς, σήμερα τα πράγματα είναι αλλιώς. Οι αγώνες έχουν οικονομική χροιά!
Μακάρι να μπορούσες Κυριάκο σήμερα, που θα μαζευτεί όλο αυτό το τσούρμο πάνω από το μνήμα σου για να τιμήσουν τη μνήμη σου, να σηκώσεις το ανάστημά σου όπως έκτοτε, να τους κοιτάξεις κατάματα και να τους απευθύνεις το ερώτημα για να διαπιστώσεις του λόγου το αληθές:
Ποιοι στ' αλήθεια θα απέρριπταν μια τέτοια προσφορά; Και τότε θα έπαιρνες την απάντηση. Όχι βέβαια από τη γλώσσα του στόματος, αλλά από τη γλώσσα της έκφρασής τους. Είναι τυπωμένο στο μέτωπό τους με κεφαλαία γράμματα, όσο και να το κρύψουν, φαίνεται ξεκάθαρα. Αυτός ο λαός Κυριάκο που εσείς με το αίμα σας γράψατε μία από τις λαμπρότερες σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας και δώσατε την ψυχή σας για να ανασάνει τον αέρα της ελευθερίας, σήμερα, μία μεγάλη μάζα όχι μόνο αμφισβητεί την ορθότητα του αγώνα, αμφισβητεί ακόμη και τα ιδανικά.
Αλήθεια, θα διερωτάσαι τι πήγε λάθος; Ποια είναι η ουσία που άλλαξε το dna του τότε με το σήμερα;