ΜΟΕ μεταξύ δύο κρατών και… «ομοσπονδία» με την Τουρκία

H Τουρκία διά του Υπουργού των Εξωτερικών της Χακάν Φιντάν καθόρισε τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό, ανεξαρτήτως εάν θα εφαρμοστούν ή όχι ΜΟΕ και αν θα ανοίξουν ή όχι οδοφράγματα. Προτού αναχωρήσει από τα κατεχόμενα, την Παρασκευή το βράδυ με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ανέφερε ότι η πιο ρεαλιστική λύση στο Κυπριακό είναι αυτή των δύο κρατών. Αυτολεξεί τόνισε τα εξής: «Πιστεύουμε ότι η πιο ρεαλιστική λύση στο Κυπριακό περνά μέσα από τη συνύπαρξη δύο κρατών, το ένα δίπλα στο άλλο, στο νησί. Η κατοχύρωση της κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος, που αποτελούν εγγενή δικαιώματα του τουρκοκυπριακού λαού, είναι πρωταρχική προϋπόθεση για μια δίκαιη και μόνιμη λύση». Και κάλεσε τη διεθνή Κοινότητα να τα σεβαστεί, προσθέτοντας ότι η χώρα του ως εγγυήτρια δύναμη θα διασφαλίσει τα δικαιώματα και στην ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων.

Οι πυλώνες Φιντάν

Εν ολίγοις τι μας είπε ο κ. Φιντάν; 1) Τα όποια ΜΟΕ συμφωνηθούν τώρα ή μετά είναι ενταγμένα στην πρακτική της καλής γειτονίας των δύο κρατών. Και της δημιουργίας δύο κρατικών συνειδήσεων. Πρόλαβε, δηλαδή, τις εξελίξεις της τριμερούς της Δευτέρας μεταξύ των ηγετών των δυο Κοινοτήτων και της κ. Ολγκίν. 2) Τα εγγυητικά δικαιώματα είναι εκεί. Άρα, η Τουρκία θα συνεχίσει να ελέγχει το σύστημα ασφάλειας. 3) Η όποια λύση συνομοσπονδίας «δύο κρατών», ακόμη και αν την ονομάζουμε ομοσπονδία με πολιτική ισότητα μεταξύ των δυο ισότιμων συνιστώντων κρατών, δεν θα είναι με τους Τουρκοκυπρίους, αλλά μέσω των Τουρκοκυπρίων, με την Τουρκία. Γιατί; Διότι, ενώ συζητάμε για ΜΟΕ, η Άγκυρα και ο Ερχιουρμάν συνεχίζουν την πάσης φύσεως εξάρτηση και προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία. 4. Ακόμη και αν συγκληθεί Πενταμερής, ακόμη και αν ανακοινωθούν ΜΟΕ, η Τουρκία θα υποστηρίξει τη διχοτόμηση και έλεγχο της Κύπρου με βούλα!

Η ενίσχυση της ενσωμάτωσης και ο διάλογος

Με τη συνεχή ενίσχυση της εξάρτησης των κατεχομένων από την Τουρκία έχουμε ασχοληθεί και έχουμε αναδείξει το ζήτημα αυτό προ καιρού. Για να προλάβουμε τα χειρότερα. Πάμε στο διά ταύτα: Ενώ γινόταν διάλογος μεταξύ των δυο Κοινοτήτων για ΜΟΕ και για την επανέναρξη των συνομιλιών, οι Τούρκοι εξοπλίζονταν συνεχώς στα κατεχόμενα. Και αριθμητικά και ποιοτικά. Την ίδια στιγμή, προχωρούσε και προχωρεί ο σχεδιασμός ενσωμάτωσης των κατεχομένων στην Τουρκία, όχι μόνο μέσω της στρατιωτικής ισχύος, αλλά και διά των ενεργειακών, οικονομικών, διοικητικών και ψηφιακών υποδομών. Η μια διαδικασία αφορά τη διαρκή αναβάθμιση του Αττίλα και η άλλη τη δημιουργία μόνιμων δεσμών εξάρτησης από την Άγκυρα.

Για τη στρατιωτική, διπλωματική, νομισματική και τραπεζική εξάρτηση υπάρχει κατάλογος με συγκεκριμένα έργα, συμφωνίες και μηχανισμούς που αφορούν: Πρώτο, το υποθαλάσσιο έργο μεταφοράς νερού από το Αναμούρ, με αγωγό περίπου 80 χιλιομέτρων και σχεδιασμένη ετήσια ποσότητα 75 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Συναφώς, κατασκευάζονται δίκτυα μεταφοράς και άρδευσης στη Μόρφου και στη Μεσαορία. Εδώ δεν έχουμε απλώς χρηματοδότηση, αλλά φυσική σύνδεση μιας βασικής υπηρεσίας κοινής ωφελείας με την Τουρκία.

Δεύτερο, το νέο ενεργειακό πρόγραμμα Αναμούρ-Τεκνετζίκ. Στις 10 Ιουλίου 2026 υπογράφηκε μνημόνιο για αγωγό φυσικού αερίου, συνολικού μήκους περίπου 101 χιλιομέτρων, με υποθαλάσσιο σκέλος 97 χιλιομέτρων. Η σχεδιαζόμενη λειτουργία του είναι αμφίδρομη. Ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας Αλπάρσλαν Μπαϊρακτάρ αναφέρθηκε, στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, στην έναρξη θαλάσσιων εργασιών και στη δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου προς την Τουρκία. Παράλληλα, προωθείται η ηλεκτρική διασύνδεση Τουρκίας–κατεχομένων μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.

Τρίτο, την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών όπως είναι οι οπτικές ίνες, το σύστημα ηλεκτρονικής διοίκησης e-Devlet, οι εφαρμογές για μετανάστευση, το κτηματολόγιο και οι λεγόμενες δημόσιες υπηρεσίες. Τον Αύγουστο του 2026 υπογράφηκε πρόσθετο πρωτόκολλο για το έργο των οπτικών ινών. Σε αυτά προστίθεται το διασυνδεδεμένο σύστημα παρακολούθησης θαλάσσιας κυκλοφορίας, με ραντάρ, αισθητήρες και ανταλλαγή δεδομένων. Πέραν τούτων, υπογράφονται ετήσια οικονομικά πρωτόκολλα, που χρηματοδοτούν υποδομές, ενέργεια, εκπαίδευση, υγεία και αμυντικές δαπάνες. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα πλέγμα εξάρτησης, που επεκτείνεται από την καθημερινή λειτουργία των κατεχομένων έως την ασφάλειά τους.

Στον ίδιο κατάλογο περιλαμβάνονται η αναβάθμιση του οδικού δικτύου, η επέκταση του αεροδρομίου της Τύμπου για πολιτικούς και στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς και η δημιουργία νέων λεγόμενων προεδρικών, κοινοβουλευτικών και διοικητικών εγκαταστάσεων. Το νέο συγκρότημα όπου στεγάζονται οι θεσμοί του ψευδοκράτους εγκαινιάστηκε στις 3 Μαΐου 2025 παρουσία του Ερντογάν. Η Άγκυρα δεν περιορίζεται, συνεπώς, σε οικονομική βοήθεια, αλλά συμμετέχει στη διαμόρφωση κρίσιμων λειτουργιών και υποδομών του κατοχικού καθεστώτος.

Το οπλοστάσιο

Αυτή είναι η μία όψη. Η δεύτερη αφορά το οπλοστάσιο. Όπως καταγράψαμε στις 2 Αυγούστου 2026, στις 18, 21 και 24 Ιουνίου μεταφέρθηκε από τη Μερσίνα στην Αμμόχωστο, σε τρεις δόσεις, νέος βαρύς οπλισμός. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται πυροβόλα των 155 χιλιοστών, Τεθωρακισμένα Οχήματα Μάχης ZMA-15, εξάτροχα τεθωρακισμένα Pars, υποστηρικτικός εξοπλισμός αεράμυνας και εξοπλισμός για τη Βάση στο Μπογάζι. Δεν πρόκειται για μεμονωμένη κίνηση, αλλά για συνέχεια ενός ευρύτερου εκσυγχρονισμού των κατοχικών δυνάμεων.

Στον αναλυτικό κατάλογο των τελευταίων τεσσάρων ετών περιλαμβάνονται αυτοκινούμενα και ρυμουλκούμενα πυροβόλα, πολλαπλοί εκτοξευτές TRG-300 και T-122, τεθωρακισμένα Kaplan STA, Kirpi, Vuran και NMS, συστήματα Korkut και HISAR, μη επανδρωμένα Bayraktar και Akıncı, καθώς και τα συστήματα ραντάρ, ηλεκτρονικού πολέμου και διοίκησης HAKİM. Η σημασία τους δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα όπλα. Συνδέονται με τη διοίκηση, την επιτήρηση και την επιχειρησιακή υποστήριξη από την Τουρκία.

Υποδομές, κέντρα επιχείρησης και σύνδεση με Τουρκία

Συναφή είναι τα έργα και υποδομές στο λιμάνι της Αμμοχώστου, στη Βάση Μπογαζίου, στο Δίκωμο, στο Κιόνελι, στο αεροδρόμιο του Λευκονοίκου, που συνιστά Βάση drones, στο αεροδρόμιο της Τύμπου κ.λπ. Στο πλαίσιο των έργων αυτών καταγράφονται αναβαθμίσεις στρατιωτικών εγκαταστάσεων, υποδομών πυρομαχικών, αεροπορικών και ναυτικών δυνατοτήτων. Οι αναβαθμίσεις αυτές εντάσσονται στην ενίσχυση της επιτήρησης της Ανατολικής Μεσογείου και τη σύνδεση αισθητήρων και ραντάρ με τουρκικά κέντρα επιχειρήσεων.

Πρόσθετα, η ενίσχυση των κατοχικών δυνάμεων δεν περιορίζεται σε αύξηση του αριθμού των οπλικών συστημάτων. Αφορά και τη διασύνδεση των επιμέρους μέσων σε ένα σύνολο το οποίο περιλαμβάνει πληροφορίες, επικοινωνίες, αεράμυνα και διοίκηση, που ανήκει στο ενιαίο σύστημα ασφάλειας της Τουρκίας. Το ίδιο συμβαίνει και με τις πολιτικές υποδομές. Το νερό, η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και οι διοικητικές εφαρμογές δεν αποτελούν ανεξάρτητα προγράμματα, όταν συνδέονται με τα ίδια κέντρα αποφάσεων και χρηματοδότησης.

Με ποιον θα γίνει η λύση;..

Συνεπώς, η καταγραφή των δύο καταλόγων δεν αποτελεί απλή απαρίθμηση τεχνικών έργων και στρατιωτικών μέσων, αλλά αποτύπωση των εργαλείων, μέσω των οποίων η Άγκυρα αυξάνει την παρουσία και την επιρροή της στα κατεχόμενα. Ακόμη και λίγες ημέρες πριν από το Κραν Μοντανά το 2017, η Τουρκία ξεφόρτωνε βαρύ οπλισμό στην Κύπρο. Αυτά ήταν δείγματα ότι δεν είχε πρόθεση λύσης, εκτός και αν γίνονταν δεκτοί οι όροι της. Το τελευταίο διάστημα πώς ενεργεί η Τουρκία; Κερδίζει άλλοθι ως προς τις κατοχικές της ευθύνες μέσω της διαδικασίας των ΜΟΕ και προχωρεί, από την άλλη, σε νέα στρατιωτικά και άλλα τετελεσμένα, που ενισχύουν την εξάρτηση των κατεχομένων από την ίδια, δηλαδή την Τουρκία. Ερώτημα: Δημιουργούνται ή όχι με τον τρόπο αυτό συνθήκες ώστε η ομοσπονδιακή λύση συνομοσπονδιακού χαρακτήρα να είναι με την Τουρκία που θα γίνει και δη μέσω του τουρκοκυπριακού συνιστώντος κράτους; Και αυτό δεν θα συμβεί μόνο λόγω των εργαλείων εξαρτήσεως, αλλά και των θεσμικών δομών και της τουρκικής ισχύος ακόμη και αν υπάρχει μείωση στρατευμάτων.

Η άλλη στρατηγική πρόταση

Το νέο ερώτημα έχει ως εξής: Υπάρχουν ακόμη δυνατότητες αποφυγής των δυσμενών εξελίξεων; Η απάντηση είναι ότι υπάρχουν, αλλά χρειάζεται πολιτική βούληση. Και εξηγούμε: 1. Η βάση των συνομιλιών να είναι το Πρωτόκολλο 10 και η αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου, και κατ’ επέκτασιν η Κυπριακή Δημοκρατία, εφόσον δεν είναι εκλιπούσα. 2. Το Κεκτημένο να μπορεί να εφαρμοστεί στον κατεχόμενο βορρά πλήρως εφόσον επέλθει η πλήρης αποχώρηση του Αττίλα και η αποδοχή των Τουρκοκυπρίων για επανσωμάτωσή τους στην Κυπριακή Δημοκρατία. 3. Η όποια μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν θα την καταργεί ούτε θα την διαλύει και δεν θα αναγνωρίζει με οποιονδήποτε τρόπο το ψευδοκράτος ως χωριστή πολιτεία – κράτος. 4. Η υιοθέτηση της μεθοδολογίας bottom up αντί top dοwn. Με άλλα λόγια: Οι Αρχές της ΕΕ και το υφιστάμενο Σύνταγμα θα καθορίσουν την τελική μορφή της λύσης, από κάτω προς τα πάνω, και όχι αυτό που συμβαίνει σήμερα. Ότι δηλαδή θα πρέπει να κατακρεουργούνται δημοκρατικές αρχές και δικαιώματα για να χωρέσουν σε μια ρατσιστική ομοσπονδιακή λύση, συνομοσπονδιακού χαρακτήρα, και δη σε βάρος της πλειοψηφίας, που είναι οι Ελληνοκύπριοι και τα θύματα της εισβολής. 5. Το θέμα της ασφάλειας μπορεί να επιλυθεί στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και, ταυτοχρόνως, της ΕΕ. Το νησί είναι εκ των πραγμάτων ΝΑΤΟϊκό, εφόσον τέτοιες είναι οι εγγυήτριες Δυνάμεις. Σε αυτήν την πραγματικότητα προστίθεται η νέα συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις ΗΠΑ. Η Κύπρος είναι οιονεί ΝΑΤΟ και όλοι έχουν θεσμικά και άλλα οφέλη, πλην του ιδιοκτήτη. Δηλαδή, της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συνεπώς, με την ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ θα ήταν δυνατό να επέλθει: Α) Πλήρης αποχώρηση τουρκικών στρατευμάτων. Β) Πλήρης κατάργηση εγγυητριών δυνάμεων και εγγυήσεων. Γ) Ανασύσταση του Κυπριακού Στρατού με αλλαγές επί τη βάσει των όσων προβλέπει η Ζυρίχη, αλλά στη βάση των σύγχρονων επιπέδων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Αυτό το μοντέλο ασφάλειας είναι συμβατό με την ΕΕ, η οποία επί τη βάσει του άρθρου 47 είναι συνδεδεμένη θεσμικά και άλλως πως με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Άρα, οι σχέσεις μας με το ΝΑΤΟ θα είναι δυνατό να καθορίζονται μέσω της κοινής πολιτικής των κρατών μελών της ΕΕ που συμμετέχουν στη Συμμαχία. Πρόσθετα, δε, δημιουργούνται συμμαχικές συνθήκες ασφάλειας μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, δηλαδή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, που μπορούν να εγγυηθούν τη λύση.

Ουτοπία και ρεαλισμός

Πρόκειται για μερικές μόνο θέσεις μιας εναλλακτικής στρατηγικής. Βεβαίως, κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι η Τουρκία δεν θα δεχθεί. Η απάντηση επί τούτου έχει ως εξής: 1. Πλείστες των θέσεων αυτών έχουν κερδηθεί εντός της ΕΕ, παρά τις αντιδράσεις της Άγκυρας. Γιατί τις θέτουμε στο ράφι; 2. Εάν θα δεχθούμε ό,τι θέλει η Τουρκία, τότε όσοι τολμούν να της πουν να φέρει το χαρτί και να το υπογράψουν! Για να είναι ο καθένας υπεύθυνος απέναντι στον εαυτό του και στην Ιστορία. Και ας μην πει κάποιος ότι για όσα συμβαίνουν, ευθύνονται όσοι ήταν αντίθετοι με το Σχέδιο Ανάν. Γιατί δεν στέκει ο ισχυρισμός αυτός; Διότι, αφενός το σχέδιο δεν προέβλεπε λύση αλλά διάλυση και υποταγή στην Τουρκία και, αφετέρου, όσοι κυβέρνησαν ήταν της ομοσπονδιακής σχολής σκέψης και οπαδοί του Σχεδίου Ανάν... Συνέχισαν να το θέτουν ως βάση για να πουν ναι, αλλά δεν τους έβγαινε. Αυτό συνέβη από τον Χριστόφια ώς τον Αναστασιάδη. Κανείς, όπως και ο υφιστάμενος Πρόεδρος, δεν ήταν της εναλλακτικής σχολής σκέψης και δη της αποτροπής και των ενδεικτικών θέσεων που κατατέθηκαν ανωτέρω και διατυπώνονται προ και μετά του δημοψηφίσματος του 2004 στη λογική μιας δημοκρατικής ευρωπαϊκής λύσης με βάση τους κανόνες του ρεαλισμού. Διότι η πολιτική της ομοσπονδίας, όπως κάποιοι την φαντάστηκαν, αποδεικνύεται ουτοπία. Γιατί; Διότι για να γίνει πράξη, δηλαδή ρεαλιστική, θα πρέπει να γίνουν πλήρως αποδεκτοί οι τουρκικοί συνομοσπονδιακοί όροι ως το προηγούμενο στάδιο της πλήρους τουρκοποίησης…