Νερό με ρήτρα… ρεύματος

Η Κύπρος μπαίνει στο 2026, με το υδατικό να μετατρέπεται σε καθαρή οικονομική εξίσωση: -10% στην ύδρευση και -33% στην άρδευση, την ώρα που τα φράγματα ξεκινούν τη χρονιά με 34 εκατ. κυβικά μέτρα, δηλαδή 11,8% πληρότητα επί συνολικής χωρητικότητας 335 εκατ. κυβικών. Στην πράξη, η νέα κατανομή σημαίνει 21,4 εκατ. κυβικά μέτρα λιγότερα σε σχέση με το 2025: 10,6 εκατ. λιγότερα για τα νοικοκυριά και 10,8 εκατ. λιγότερα για τα χωράφια. Το κράτος επιχειρεί να «κρατήσει όρθια» την ύδρευση με αφαλάτωση - όμως αυτή πληρώνεται με ρεύμα, συμβόλαια και αυξημένο λειτουργικό κόστος. Κι έτσι το νερό παύει να είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα: γίνεται κόστος παραγωγής, πιέσεις στις τιμές τροφίμων, αντοχή του τουρισμού και τελικά ένα πολιτικό ερώτημα χωρίς ωραιοποίηση: ποιος θα σηκώσει το βάρος της ζημιάς;

Η απόφαση: «Σώζουμε την ύδρευση, κόβουμε την παραγωγή»

Η κυβερνητική απόφαση για το 2026 καθορίζει την ύδρευση στα 103,4 εκατ. κυβικά μέτρα (από 114 εκατ. το 2025) και την άρδευση στα 22,2 εκατ. κυβικά (από 33 εκατ. πέρσι). Τα μαθηματικά είναι αμείλικτα: 10,6 εκατ. κυβικά λιγότερα στην ύδρευση και 10,8 εκατ. κυβικά λιγότερα στην άρδευση - 21,4 εκατ. κυβικά μέτρα περικοπών συνολικά.

Η Κυβέρνηση παρουσιάζει τη μείωση στην ύδρευση ως «ελεγχόμενη προσαρμογή», ώστε ν’ αποφευχθούν ανεξέλεγκτες διακοπές μέσα στο καλοκαίρι. Όμως το μεγάλο βάρος μεταφέρεται στην άρδευση: εκεί όπου η περικοπή δεν είναι “ποσοστό”, αλλά λιγότερη παραγωγή και ακριβότερο ράφι.

Φράγματα: Η εικόνα δεν «γυρίζει» με μια καταιγίδα

Παρά τις βροχές των τελευταίων ημερών του Ιανουαρίου, η εικόνα δεν αλλάζει ουσιαστικά. Τα αποθέματα στα φράγματα υπολογίζονται στα 34 εκατ. κ.μ. (11,8%), με τις πρόσφατες εισροές να προσθέτουν περίπου 2,4 εκατ. κ.μ. σε τριήμερο. Το πρόβλημα, όμως, είναι το «βάθος» της αφετηρίας: η χρονιά ξεκινά ήδη χαμηλά και η σύγκριση με πέρυσι είναι από μόνη της μήνυμα συναγερμού, αφού την αντίστοιχη περίοδο η πληρότητα ήταν 26,1%.

Με απλά λόγια, για να γεμίσουν τα φράγματα, δεν αρκεί «να βρέξει». Χρειάζεται συνεχής βροχόπτωση, κορεσμός εδάφους και εισροές που να κρατήσουν για εβδομάδες - όχι για δύο-τρία 24ωρα.

Η οικονομική ζημιά: Από τα χωράφια στο ράφι

Η περικοπή -33% στην άρδευση μεταφράζεται σε περιορισμό αρδεύσεων, αλλαγή καλλιεργητικών πλάνων, μικρότερες αποδόσεις και, τελικά, μετακύλιση κόστους. Κι αυτό αφορά έναν τομέα που δεν είναι “διακοσμητικός” για την οικονομία: η γεωργία-δασοκομία-αλιεία έχει ακαθάριστη παραγωγή ~€919,4 εκατ., απασχολεί περίπου 20,3 χιλ. άτομα, αντιστοιχεί σε 4,2% της απασχόλησης και η προστιθέμενη αξία της κινείται γύρω στα €401,6 εκατ..

Όταν κόβεται το νερό, ο παραγωγός έχει λίγες επιλογές - και όλες έχουν κόστος:
πιο λίγες αρδεύσεις (μείωση παραγωγής), αναδιάρθρωση καλλιεργειών (ρίσκο/επένδυση), μεγαλύτερη πίεση σε εναλλακτικές πηγές όπου υπάρχουν (επιπλέον δαπάνη). Το τελικό αποτέλεσμα, ειδικά σε προϊόντα υψηλής υδατικής εξάρτησης, είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένο: πίεση στις τιμές.

Τουρισμός: Το «τεστ αντοχής» στην αιχμή του καλοκαιριού

Το υδατικό δεν κρίνεται μόνο στην ύπαιθρο. Κρίνεται και στην τουριστική αιχμή, όταν ζήτηση νερού και θερμοκρασίες ανεβαίνουν μαζί. Με τον τουρισμό να στηρίζει σημαντικό μέρος του ΑΕΠ (εκτιμήσεις περίπου 13,5%) και τις αφίξεις να ξεπερνούν τα 4 εκατ. σε έτος-ρεκόρ, το 2026 είναι χρονιά που κάθε αστοχία στη διαχείριση μετατρέπεται σε λειτουργικό πρόβλημα: για ξενοδοχεία, τοπικές υποδομές και υπηρεσίες.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για ιδιωτικές λύσεις (όπως ξενοδοχειακές αφαλατώσεις) επανέρχεται δυναμικά - όχι ως “πολυτέλεια”, αλλά ως αυτοπροστασία.

Αφαλάτωση: Η ασπίδα που πληρώνεται με ρεύμα

Η αφαλάτωση είναι το βασικό αντίβαρο στην ανομβρία, αλλά είναι ακριβή και ενεργοβόρα. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι το 2023 το κόστος παραγωγής αφαλατωμένου νερού έφτασε τα €91,5 εκατ., με την ηλεκτρική ενέργεια ν’ αντιστοιχεί περίπου στο 80% του κόστους και να απαιτούνται περίπου 3,5 kWh για κάθε 1 κ.μ. νερού.

Η τιμή “του νερού” διαφέρει ανά συμβόλαιο και μονάδα. Σε δημόσιες αναφορές εμφανίζεται μέση τιμή γύρω στα €1,50/κ.μ., ενώ για συγκεκριμένη μονάδα καταγράφεται συμβατική τιμή €0,8725/κ.μ. Το συμπέρασμα, ωστόσο, είναι ίδιο: η αφαλάτωση κρατά το σύστημα όρθιο - αλλά το κάνει με λογαριασμό ρεύματος.

Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το κράτος επιχειρεί να ενισχύσει την άμυνα με τρεις νέες κινητές μονάδες πριν από το καλοκαίρι 2026 (Επισκοπή, Βασιλικό, Αγία Νάπα), δυναμικότητας 10.000 κ.μ./ημέρα η καθεμία, με εκτιμώμενο κόστος γύρω στα €3 εκατ. ετησίως ανά μονάδα.

Η ερώτηση του εκατομμυρίου: Γιατί κόβουμε νερό, ενώ το χάνουμε;

Εδώ βρίσκεται η “μαύρη τρύπα” της συζήτησης: κόβουμε 21,4 εκατ. κυβικά “ελεγχόμενα”, ενώ παράλληλα χάνονται τεράστιες ποσότητες “σιωπηλά”. Σε εκτιμήσεις, οι απώλειες του δικτύου φτάνουν έως 30 εκατ. κ.μ. τον χρόνο και σε ορισμένες αναφορές αγγίζουν το 40% της διαθέσιμης ποσότητας. Επιπλέον, έχει καταγραφεί ότι 29,35% της υδροδότησης δεν μετριέται-τιμολογείται, με απώλειες 48,1 εκατ. κ.μ. την περίοδο 2021-2023 και κόστος περίπου €13 εκατ. τον χρόνο για τους καταναλωτές.

Με άλλα λόγια: το 2026 δεν είναι μόνο χρονιά «λιγότερου νερού». Είναι χρονιά που η χώρα καλείται ν’ αποδείξει αν μπορεί να κρατήσει - έστω - το νερό που ήδη παράγει.

Τοπικές Αρχές: «Κόφτης» 10% πριν από τις διακοπές

Η πίεση περνά και στην Αυτοδιοίκηση. Χαρακτηριστικά, ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λάρνακας ανακοίνωσε μέτρα για μείωση της ζήτησης κατά 10%, με στόχο ν’ αποφευχθούν πιο σκληρές περικοπές το καλοκαίρι και με έμφαση στον περιορισμό απωλειών από τα δίκτυα. Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι οι τοπικές Αρχές καλούνται να διαχειριστούν την κρίση με υποδομές που δεν ανανεώνονται στον ρυθμό που απαιτεί η νέα κανονικότητα της λειψυδρίας.

Το ορόσημο της 30ής Απριλίου: Μικρό «παράθυρο» αναθεώρησης

Η απόφαση αφήνει ένα στενό περιθώριο αναθεώρησης μέχρι τις 30 Απριλίου, εφόσον οι εισροές κινηθούν σημαντικά καλύτερα. Αναφέρονται συγκεκριμένα ορόσημα (π.χ. 32 εκατ. κ.μ. για τον Νότιο Αγωγό και 11 εκατ. κ.μ. για την Πάφο) ως δείκτες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανεξέταση των κατανομών. Με τα σημερινά δεδομένα, όμως, κανείς δεν χτίζει στρατηγική πάνω σε “ευχές”.

Η λειψυδρία δεν είναι πια άλλοθι

Το 2026 η Κύπρος δεν κινδυνεύει μόνο επειδή δεν βρέχει αρκετά. Κινδυνεύει επειδή κάθε χρόνο πληρώνει το ίδιο λάθος: να καλύπτει διαρροές και καθυστερήσεις με ακριβές ασπίδες, να μεταφέρει το βάρος στην πραγματική οικονομία και να ζητά από τον πολίτη «10% εξοικονόμηση» την ώρα που το σύστημα χάνει νερό πριν καν φτάσει στη βρύση.

Αν η χώρα συνεχίσει ν’ αντιμετωπίζει το υδατικό ως εποχικό “ατύχημα”, το δελτίο δεν θα έρθει από τη φύση. Θα έρθει από τη διαχείριση. Και τότε η ρήτρα δεν θα είναι μόνο… ρεύματος.