Δημόσιοι κατασκηνωτικοί χώροι στην Κύπρο: Μια ευκαιρία που παραπαίει

Σε μια χώρα που διαφημίζει τον φυσικό της πλούτο, τα βουνά του Τρόοδος, τα δάση της Πάφος και τις όμορφες παραλίες της, οι κατασκηνωτικοί χώροι θα έπρεπε να αποτελούν βασικό πυλώνα εναλλακτικού και βιώσιμου τουρισμού. Αντί αυτού, η πραγματικότητα δείχνει έναν θεσμό που παραπαίει – διοικητικά, θεσμικά και λειτουργικά.

Οι κατασκηνωτικοί του Τμήματος Δασών: από τρεις, ο ένας

Το Τμήμα Δασών διαχειρίζεται 3 κατασκηνωτικούς χώρους. Σήμερα, οι δύο από αυτούς – τα "Πλατάνια" και το "Καμπί του Καλογήρου" – παραμένουν κλειστοί. Ουσιαστικά, το κράτος λειτουργεί 1 μόνο δασικό κατασκηνωτικό χώρο, στον Σταυρό της Ψώκας.

Οι δύο κλειστοί χώροι βρίσκονται σε διαδικασία αναβάθμισης. Αυτό είναι θετικό. Όμως η ανακαίνιση υποδομών, χωρίς ριζική αναθεώρηση του τρόπου διαχείρισης και λειτουργίας, δεν αρκεί. Αν οι ίδιες απαρχαιωμένες πρακτικές συνεχίσουν να εφαρμόζονται, οι “αναβαθμισμένοι” χώροι κινδυνεύουν να επιστρέψουν στα ίδια προβλήματα: ελλειπή έλεγχο, ανυπαρξία σύγχρονων διαδικασιών κρατήσεων, ανεπαρκή συντήρηση, απουσία σαφών κανονισμών λειτουργίας και εμπειρία που δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σημερινού κατασκηνωτή.

Ο σύγχρονος επισκέπτης ζητά:

• online κρατήσεις και ενημέρωση,
• καθαρές και ασφαλείς εγκαταστάσεις,
• σαφείς κανόνες λειτουργίας,
• υπηρεσίες που σέβονται το περιβάλλον,
• επαγγελματική διαχείριση.

Η εμπειρία μέχρι σήμερα δείχνει ότι οι δασικοί κατασκηνωτικοί χώροι δεν λειτουργούσαν – και δεν λειτουργούν – με τέτοιες προδιαγραφές.

Ο κατασκηνωτικός Τροόδους: υπολειτουργία σε ορεινή "βιτρίνα"

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει και ο κατασκηνωτικός χώρος Τροόδους, ο μεγαλύτερος στην Κύπρο και υπό τη διαχείριση του Κοινοτικού Συμβουλίου Τροόδους.

Βρίσκεται στην καρδιά της οροσειράς του Τροόδους, σε μια από τις πιο εμβληματικές τοποθεσίες της χώρας μας. Κι όμως τα τελευταία χρόνια λειτουργεί περιορισμένα, ουσιαστικά μόνο Ιούλιο – Αύγουστο, με τη δικαιολογία ότι η λειτουργία του θεωρείται οικονομικά ασύμφορη και ότι είναι δύσκολη η εξεύρεση προσωπικού για τη στελέχωσή του. Επιπρπόσθετα, οι χώροι υγιεινής που διαθέτει είναι περιορισμένοι για τον αριθμό των κατασκηνωτών που μπορεί να φιλοξενήσει και οι εγκαταστάσεις παλιές και δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Σε μια εποχή που η ορεινή Κύπρος θα μπορούσε να φιλοξενεί οργανωμένο camping από νωρίς την άνοιξη μέχρι και αργά το φθινόπωρο – περιόδους ιδανικές για δραστηριότητες φύσης – ο συγκεκριμένος χώρος παραμένει ουσιαστικά ανενεργός για το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου.

Πόλη Χρυσοχούς: κλειστός και “σε αναζήτηση επενδυτή”

Στην Πόλη Χρυσοχούς, ο κατασκηνωτικός χώρος παραμένει κλειστός εδώ και δύο χρόνια, με τον Δήμο να αναζητά επενδυτή. Δύο χρόνια αδράνειας σε μια περιοχή με τεράστια φυσική δυναμική, δίπλα στον Ακάμα, σε μια περίοδο που η διεθνής τάση για camping και van life αυξάνεται. Η καθυστέρηση αυτή δεν αποτελεί απλώς διοικητικό ζήτημα, αποτελεί χαμένη αναπτυξιακή ευκαιρία.

Το θεσμικό κενό

Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο διαχειριστικό. Είναι και θεσμικό.

Η νομοθεσία που εφαρμόζει το Υφυπουργείο Τουρισμού δεν επιλαμβάνεται εξειδικευμένα και σε βάθος τους κατασκηνωτικούς χώρους. Το υφιστάμενο πλαίσιο ορίζει τους κατασκηνωτικούς χώρους ως «περιφραγμένες εδαφικές εκτάσεις που βρίσκονται εντός κατοικημένης περιοχής, …».

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι χώροι εκτός κατοικημένων περιοχών – όπως οι δασικοί κατασκηνωτικοί – μένουν ουσιαστικά εκτός ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου. Δημιουργείται έτσι ένα θεσμικό κενό: δεν υπάρχει σαφής, σύγχρονη και εξειδικευμένη ρύθμιση που να καλύπτει τις ιδιαιτερότητες των κατασκηνωτικών χώρων στη φύση.

Αποτέλεσμα;

• Έλλειψη ενιαίων απαιτήσεων ποιότητας και ασφάλεια.
• Ασάφεια αρμοδιοτήτων.
• Απουσία στρατηγικής για ανάπτυξη camping ως μορφή βιώσιμου τουρισμού.
• Ανισορροπία μεταξύ ιδιωτικών και κρατικών κατασκηνωτικών χώρων.

Αναβάθμιση χωρίς μεταρρύθμιση = προσωρινή λύση

Σήμερα έχουμε:

• Κλειστούς κατασκηνωτικούς χώρους.
• Υπολειτουργία του κατασκηνωτικού Τρόοδους.
• Θεσμικό κενό.
• Απουσία εθνικής στρατηγικής για camping.

Η ανακαίνιση υποδομών είναι απαραίτητη. Όμως χωρίς μεταρρύθμιση στη διαχείριση και σαφή νομοθετική κάλυψη για όλους τους τύπους κατασκηνωτικών χώρων – εντός και εκτός κατοικημένων περιοχών – το αποτέλεσμα θα είναι προσωρινό και οι χώροι αυτοί είναι καταδικασμένοι να επαναλάβουν τα ίδια λάθη.

Η Κύπρος δεν στερείται φυσικού πλούτου. Στερείται συντονισμένης πολιτικής, σύγχρονου πλαισίου και επαγγελματικής διαχείρισης. Σε μια εποχή που ο βιώσιμος και εναλλακτικός τουρισμός ενισχύεται διεθνώς, οι κατασκηνωτικοί χώροι θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρότυπο περιβαλλοντικής διαχείρισης και ποιοτικής εμπειρίας.

Αντί γι’ αυτό, παραμένουν εγκλωβισμένοι σε παρωχημένες πρακτικές και σε ένα ελλιπές θεσμικό πλαίσιο.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα λειτουργήσουν οι κατασκηνωτικοί χώροι. Το ερώτημα είναι αν θα λειτουργήσουν σωστά.