Η υπογεννητικότητα ως πολιτική αποτυχία

Η απόφαση ενός νέου ανθρώπου να δημιουργήσει οικογένεια δεν αποτελεί πλέον απλώς προσωπική επιλογή. Διαμορφώνεται μέσα σε ένα σκληρό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον, το οποίο φέρει ξεκάθαρη κρατική ευθύνη.

Όταν το κόστος ζωής εκτοξεύεται, όταν η στέγη μετατρέπεται σε προνόμιο αντί σε δικαίωμα, όταν οι μισθοί αδυνατούν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή διαβίωση, όταν η εργασιακή ανασφάλεια παγιώνεται και όταν η πρόσβαση σε δομές φροντίδας παιδιών είναι περιορισμένη ή οικονομικά απαγορευτική, τότε η υπογεννητικότητα δεν αποτελεί κοινωνική συγκυρία. Αποτελεί πολιτικό αποτέλεσμα.

Η δημογραφική συρρίκνωση δεν προέκυψε τυχαία. Είναι το φυσικό επακόλουθο δεκαετιών πολιτικής αδράνειας, αποσπασματικών μέτρων και απουσίας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τη στήριξη της οικογένειας.

Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι κράτη που αντιμετώπισαν έγκαιρα το δημογραφικό ζήτημα, υιοθέτησαν ολοκληρωμένες και συνεκτικές πολιτικές. Επένδυσαν στη μαζική πρόσβαση σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, στη φορολογική ελάφρυνση οικογενειών, στη στήριξη της εργαζόμενης μητέρας και στην ισότιμη συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή των παιδιών. Αντιμετώπισαν το δημογραφικό ως στρατηγικό ζήτημα εθνικής βιωσιμότητας.

Στην Κύπρο, η προσέγγιση παραμένει πρόχειρη και αποσπασματική. Επιδόματα χωρίς συνέχεια, εξαγγελίες χωρίς εφαρμογή, σχέδια χωρίς αξιολόγηση. Απουσιάζει ένα συνεκτικό πλαίσιο οικογενειακής πολιτικής με σαφείς στόχους και χρονοδιαγράμματα.

Η οικογένεια αποτελεί θεμέλιο του έθνους, πυρήνα της κοινωνίας και βασικό φορέα κοινωνικής συνοχής. Χωρίς νέες γενιές, κανένα κράτος δεν μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον του.

Η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας προϋποθέτει συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές:

- Μέτρα στήριξης της οικογένειας με ουσιαστική πρόσβαση σε δομές παιδικής φροντίδας.
- Στεγαστικές πολιτικές που διευκολύνουν νέα ζευγάρια και νέους ανθρώπους.
- Προστασία της μητρότητας και της πατρότητας στον χώρο εργασίας.
- Σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο κοινωνικών παροχών.

Πρόκειται για πολιτικές που δεν συνιστούν απλώς παροχές, αλλά επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο και στο μέλλον της χώρας.

Η δημογραφική συρρίκνωση δεν αφορά μόνο την οικονομία ή τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Αφορά τη συνοχή της κοινωνίας, τη διαγενεακή αλληλεγγύη και τη δυνατότητα του κράτους να ασκεί πολιτική με προοπτική δεκαετιών.

Η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας οφείλει να αποτελέσει κεντρική πολιτική προτεραιότητα. Χωρίς υπεκφυγές, χωρίς ημίμετρα και χωρίς άλλη καθυστέρηση.

Γιατί ένα κράτος που δεν φροντίζει τις οικογένειές του, δεν μπορεί να έχει μέλλον.