Πενήντα χρόνια «Σημερινή» - Μισός αιώνας δημοσιογραφικής παρουσίας, ελευθερίας και ευθύνης

«Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά». Με αυτήν την πολιτική και ιστορική παρακαταθήκη του Ρήγα Φεραίου πορεύθηκε, από την πρώτη στιγμή της εμφάνισής της, η «Σημερινή», όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις 3 Φεβρουαρίου του 1976. Πενήντα χρόνια αργότερα, η ίδια αρχή παραμένει η αφετηρία και ο άξονας της δημοσιογραφικής της ταυτότητας. Διότι, σε αντίθεση με όσους επέλεξαν την ευκολία των αυταπατών και των υποβολιμαίων βεβαιοτήτων, η «Σημερινή» επέμεινε στην κριτική σκέψη, στην τεκμηρίωση και στη διατύπωση λόγου ελεύθερου και χωρίς εξαρτήσεις. Και γι’ αυτό, συχνά, οι προβλέψεις και οι αναλύσεις της, όσο δυσάρεστες κι αν υπήρξαν κατά καιρούς, επιβεβαιώθηκαν με οδυνηρή ακρίβεια· όχι επειδή η εφημερίδα είχε το αλάθητο, αλλά επειδή οι ηγεσίες αυτού του τόπου και του Έθνους ενίοτε προτίμησαν να ακούν ξένες επιταγές και μεθοδεύσεις αντί να συλλογιστούν ελεύθερα και με ευθύνη ενώπιον της Ιστορίας.

Η «Σημερινή» δεν χάιδεψε ποτέ κανέναν. Είπε και συνεχίζει να λέει την αλήθεια, γνωρίζοντας ότι η αλήθεια δεν είναι βολική. Πληγώνει, σοκάρει, ανατρέπει βεβαιότητες, αλλά είναι ο μόνος τρόπος για έναν λαό και ένα Έθνος να γνωρίζουν πού στέκονται και προς τα πού οδεύουν. Αυτό είναι ο πυρήνας της δημοκρατικής λειτουργίας του Τύπου ως τρίτης εξουσίας: η άσκηση ελέγχου στην Εκτελεστική, στη Νομοθετική, αλλά και στη Δικαστική εξουσία, προς αποφυγήν της αυθαιρεσίας και της παρακμής.

Το Κυπριακό αποτέλεσε, διαχρονικά, τον μεγάλο θεματικό ορίζοντα της «Σημερινής». Ο αγώνας της δεν περιορίστηκε στην κριτική, αλλά συνοδεύτηκε από ρεαλιστικές και ολοκληρωμένες εισηγήσεις για μια λύση δημοκρατική και βιώσιμη. Λύση που δεν θα διαλύει την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά θ’ αποκαθιστά την παραβιασθείσα έννομη τάξη μετά την τουρκική εισβολή: πλήρης αποχώρηση του Αττίλα, κατάργηση των εγγυήσεων, σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και του Πρωτοκόλλου 10, βάσει του οποίου ολόκληρη η ενιαία Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η «Σημερινή» ουδέποτε υπήρξε μια εφημερίδα περιορισμένη στα γεωγραφικά όρια τής Κύπρου. Από την πρώτη στιγμή, η φιλοσοφία της ήταν πανελληνίου και ευρύτερου διεθνούς ορίζοντα. Η μαχητική της αρθρογραφία επηρέασε, επί μισό αιώνα, τις πολιτικές εξουσίες σε Κύπρο και Ελλάδα· και όταν η «Σημερινή» τοποθετείται, οι εξουσίες -είτε συμφωνούν είτε διαφωνούν- οφείλουν να την ακούσουν. Παράλληλα, η εφημερίδα ανέπτυξε διεθνή δράση, καλύπτοντας κορυφαία παγκόσμια γεγονότα, όπως οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και στα Βαλκάνια, δημοσιεύοντας αποκλειστικές πληροφορίες που διακινήθηκαν διεθνώς. Από τα γραφεία της στη Λευκωσία, τα κείμενα της κυριακάτικης «Σημερινής» φτάνουν ώς τις διπλωματικές αποστολές της Βρετανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Τουρκίας, επιβεβαιώνοντας ότι η τεκμηριωμένη αποκάλυψη γεγονότων εξακολουθεί να έχει διεθνές ακροατήριο και βάρος.

Πέραν των πολιτικών και οικονομικών θεμάτων, η «Σημερινή» ερεύνησε και ανέδειξε κοινωνικά προβλήματα, σκάνδαλα και υποθέσεις που συνδέθηκαν με την προστασία του πολίτη και την υπεράσπιση της Δικαιοσύνης. Αυτή η πολυεπίπεδη δράση δεν υπήρξε εύκολη. Είχε κόστος. Όμως, αυτό το κόστος το πλήρωσε, προκειμένου να παραμείνει σταθερή στη γραμμή της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας και της αλήθειας.

Η απαρχή της πορείας (1974–1976)

Η σύλληψη της ιδέας για την ίδρυση της εφημερίδας ανιχνεύεται την άνοιξη του 1974, όταν, μετά το κλείσιμο της εφημερίδας «Ελευθερία», ο Κώστας Ν. Χατζηκωστής άρχισε να προβληματίζεται για την ανάγκη δημιουργίας ενός νέου εντύπου, που θ’ αντανακλούσε τη νέα εποχή. Το καλοκαίρι του 1975 συναντήθηκε με τον Αλέκο Κωνσταντινίδη, πρώην συντάκτη της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ελεύθερον Βήμα», και αποφάσισαν την έκδοση μιας νέας εφημερίδας. Στις συζητήσεις που ακολούθησαν ύστερα, τέθηκαν οι βάσεις για τη μορφή της νέας έκδοσης, την πολιτική της στόχευση και τη σύνθεση των μετόχων.

Στο εγχείρημα προστέθηκε ο παλαίμαχος δημοσιογράφος Αντώνης Φαρμακίδης· αργότερα συμπαρατάχθηκαν ο Γλαύκος Ξένος, ο Ελευθέριος Σωτηρίου, καθώς και οι Φάνος Κωνσταντινίδης και Δημήτρης Παπαδημήτρης. Με κεφάλαιο επτά χιλιάδων κυπριακών λιρών ξεκίνησε η στελέχωση της εφημερίδας, η οποία έλαβε το όνομα «Σημερινή» έπειτα από εισήγηση του Κώστα Χατζηκωστή.

Οι άνθρωποι που την διαμόρφωσαν

Η ιστορία της «Σημερινής» συνδέεται οργανικά με τους εμπνευστές της: Κωστή Ν. Χατζηκωστή, Λευτέρη Σωτηρίου, Αντώνη Φαρμακίδη, Δημήτρη Παπαδημήτρη, Φάνο Κωνσταντινίδη, Γλαύκο Ξένο και Αλέκο Κωνσταντινίδη. Σήμερα, η παράδοση αυτή συνεχίζεται μέσα από αρθρογράφους όπως, ο Σάββας Ιακωβίδης, ο Χ. Χαραλαμπίδης, ο Λάζαρος Μαύρος, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης, καθώς και πολλούς ακόμη εκλεκτούς συνεργάτες, οι οποίοι αναλύουν την επικαιρότητα με σοβαρότητα, ποιότητα και σεβασμό στον πολίτη.

Η πρώτη έκδοση και το «συμβόλαιο»

Το πρώτο φύλλο φιλοξενούσε την ιστορική συνέντευξη τού τότε Προέδρου της Βουλής και Συνομιλητή, Γλαύκου Κληρίδη, με τίτλο «Ο Κληρίδης μάς είπε», συνοδευόμενη από την πρώτη συνολική τοποθέτηση της ελληνοκυπριακής πλευράς για την εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό. Στην πρώτη σελίδα, σε περίοπτη θέση, δέσποζε το άρθρο-διακήρυξη «Σας δίνουμε τον λόγο μας», με το οποίο η «Σημερινή» συνήπτε ένα ηθικό συμβόλαιο με τους αναγνώστες της, δεσμευόμενη για ανεξάρτητη ενημέρωση, αντικειμενικότητα και ελευθερία σκέψης· αλλά και εισάγοντας για πρώτη φορά στην Κύπρο τον θεσμό της ρήτρας συνειδήσεως.

Μια εφημερίδα που πρωτοπόρησε

Η «Σημερινή» υπήρξε φορέας καινοτομιών: ασχολήθηκε με τολμηρά θέματα, ανέδειξε αποκλειστικότητες, έδωσε νέες φόρμες και ύφος στον εγχώριο Τύπο, και τόλμησε ν’ αξιοποιήσει την τότε αναδυόμενη ψηφιακή τεχνολογία για ειδικές εκδόσεις με γραφικά και αφιερώματα που κατέλαβαν περίοπτη θέση στα περίπτερα. Σημαντική υπήρξε η συμβολή του αείμνηστου Άντη Χατζηκωστή, ο οποίος άφησε αποτύπωμα όχι μόνο στην εφημερίδα, αλλά και στο ευρύτερο Συγκρότημα ΔΙΑΣ.

Στη νέα εποχή

Τα τελευταία χρόνια, η «Σημερινή» κυκλοφορεί κάθε Κυριακή, συνεχίζοντας παράλληλα την καθημερινή ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού μέσω της ιστοσελίδας www.simerini.com.cy. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί υπαναχώρηση από τον έντυπο λόγο, αλλά φυσική προσαρμογή στη ραγδαία τεχνολογική μεταβολή, ώστε ο πυρήνας τής δημοσιογραφικής αποστολής -ενημέρωση, τεκμηρίωση, έλεγχος- να παραμείνει ενεργός.

Οι στόχοι και ο χαρακτήρας της

Από την πρώτη στιγμή, η «Σημερινή» έθεσε ως προμετωπίδα της τη διείσδυση στα δύσκολα θέματα, την αναζήτηση της αποκλειστικότητας, την αντικειμενική αξιολόγηση των γεγονότων, καθώς και την τεκμηριωμένη συνέντευξη και ανάλυση. Όλα αυτά προσφέρθηκαν στο αναγνωστικό κοινό μέσα από τη δουλεμένη γραφή και την επαγγελματική ευαισθησία δημοσιογράφων που σφράγισαν τον τοπικό Τύπο με μια νέα, σύγχρονη αντίληψη για το ρεπορτάζ και την ενημέρωση.

Η «Σημερινή» δεν ήταν απλώς ένα ακόμη έντυπο, αλλά ένα δημοσιογραφικό εργαστήριο το οποίο αφουγκράστηκε τον παλμό του νησιού και κατέγραψε τον δημόσιο βίο με τόλμη και καινοτομίες που, για την εποχή τους, υπήρξαν πρωτοφανείς. Καθοριστική υπήρξε και η συμβολή του αείμνηστου Άντη Χατζηκωστή, ο οποίος, με τη χαρισματική του παρουσία, έδωσε το δικό του αποτύπωμα τόσο στην εφημερίδα όσο και στο Συγκρότημα ΔΙΑΣ, επηρεάζοντας βαθιά το ύφος, το περιεχόμενο και τη φιλοσοφία της ενημέρωσης.

Σε κρίσιμες ιστορικές και διεθνείς συγκυρίες, η «Σημερινή» τόλμησε να επιστρατεύσει και την αναδυόμενη τότε ψηφιακή τεχνολογία, εκδίδοντας έντυπα με οπτικό υλικό, γραφικά και αφιερωματικά που ξεχώρισαν στα περίπτερα και συνιστούσαν νέα τυπογραφική και δημοσιογραφική προσέγγιση.

Δεν πρόκειται απλώς για μια μαχητική δημοσιογραφική παράδοση, αλλά για μια διαρκή άσκηση ευθύνης απέναντι στον πολίτη: όσο συνεχίζεται η παρουσία μας στον δημόσιο χώρο, συνεχίζουμε να διεκδικούμε την αλήθεια, να υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία και να καταγράφουμε την Ιστορία του τόπου με σεβασμό προς τον ίδιο μας τον εαυτό, τους αναγνώστες μας και τον Ελληνισμό.

Πενήντα χρόνια μετά, η «Σημερινή» διατηρεί τον ίδιο αυτοπροσδιορισμό: να υπηρετεί την αλήθεια, τη δημοκρατία και την πατρίδα με καθαρό μυαλό, ελεύθερη σκέψη και χωρίς ιδιοτέλεια. Όσο υπάρχει ανάσα, υπάρχει και αγώνας· όσο υπάρχει αγώνας, υπάρχει Ιστορία· και όσο υπάρχει Ιστορία, οφείλουμε να την υπηρετούμε με σεβασμό απέναντι στους πολίτες και τον Ελληνισμό.