Η μεγαλύτερη τιμή στους ήρωες είναι το μέλλον της πατρίδας
Κάθε χρόνο, στον Μαχαιρά, η Κύπρος τιμά έναν από τους πιο εμβληματικούς αγωνιστές της ιστορίας της. Η παρουσία της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας, τα στεφάνια και οι τιμές αποτελούν το ελάχιστο χρέος ευγνωμοσύνης προς έναν άνθρωπο που θυσίασε τη ζωή του για την πατρίδα. Όμως κάθε τέτοια στιγμή μνήμης γεννά και ένα βαθύτερο ερώτημα: πώς μεταφράζεται σήμερα, στην πράξη, η θυσία εκείνης της γενιάς;
Οι ήρωες της Κύπρου δεν αγωνίστηκαν για σύμβολα μόνο. Αγωνίστηκαν για έναν τόπο ελεύθερο, ζωντανό, με προοπτική για τις επόμενες γενιές. Αγωνίστηκαν για μια κοινωνία που θα μπορεί να μεγαλώνει παιδιά με τις αξίες, την ταυτότητα και την αυτοπεποίθηση που διαχρονικά κράτησαν ζωντανό τον Ελληνισμό της Κύπρου, με ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Γι’ αυτό και ίσως η μεγαλύτερη τιμή προς τη μνήμη τους δεν είναι μόνο τα στεφάνια μία φορά τον χρόνο, αλλά οι πολιτικές που υπηρετούν το μέλλον αυτού του τόπου.
Τα τελευταία χρόνια, η δημογραφική εικόνα της Κύπρου έχει μεταβληθεί αισθητά. Ο αριθμός των γεννήσεων μειώνεται, οι πολύτεκνες οικογένειες λιγοστεύουν και το κόστος ανατροφής παιδιών αυξάνεται συνεχώς. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τις ίδιες τις οικογένειες, αλλά το σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας. Το δημογραφικό δεν είναι προσωπικό ζήτημα κανενός — είναι εθνικό και κοινωνικό ζήτημα.
Στην εποχή μας, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, βλέπουμε συχνά παλιές φωτογραφίες να ζωντανεύουν και πρόσωπα που έφυγαν να μοιάζουν σαν να αποκτούν ξανά φωνή. Αν, έστω νοερά, μπορούσαμε να ακούσουμε σήμερα τη σκέψη του Γρηγόρη Αυξεντίου, όχι ως ιστορική μορφή αλλά ως άνθρωπο που θυσιάστηκε για το μέλλον αυτού του τόπου, τι θα μας έλεγε άραγε;
Τα στοιχεία από μόνα τους είναι αποκαλυπτικά. Το 2012 υπήρχαν 10.065 κυπριακές πολύτεκνες δικαιούχες οικογένειες, ενώ το 2024 ο αριθμός αυτός μειώθηκε στις 3.166. Μια τόσο μεγάλη μεταβολή μέσα σε λίγα μόλις χρόνια δεν μπορεί να αφήνει κανέναν αδιάφορο. Θα ένιωθε άραγε ότι η θυσία εκείνης της γενιάς δικαιώνεται όταν οι νέες οικογένειες δυσκολεύονται να δημιουργηθούν και να μεγαλώσουν παιδιά; Ή θα μας υπενθύμιζε, με τη σιωπηλή δύναμη του παραδείγματός του, ότι η ευθύνη για το μέλλον μιας πατρίδας δεν τελειώνει με την ελευθερία, αλλά συνεχίζεται με τη φροντίδα των ανθρώπων της;
Ιδιαίτερα οι πολύτεκνες οικογένειες βίωσαν έντονα τις περικοπές που επιβλήθηκαν την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Όπως αναφέρουν και σε πρόσφατο υπόμνημα που παρέδωσε ομάδα πολύτεκνων οικογενειών προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, «έχουν περάσει 15 χρόνια από τη μείωση των παροχών προς τα παιδιά, μέτρα που λήφθηκαν την περίοδο της οικονομικής κρίσης και τα οποία έπληξαν δυσανάλογα τις πολύτεκνες οικογένειες». Την ίδια στιγμή, σημειώνουν ότι «ενώ η οικονομία έχει αποκατασταθεί και το κράτος παρουσιάζει σημαντικά πλεονάσματα, οι μόνες ουσιαστικές περικοπές που εξακολουθούν να παραμένουν είναι αυτές που αφορούν τα παιδιά».
Στο ίδιο υπόμνημα ζητείται η αναθεώρηση της συνολικής πολιτικής στήριξης των πολύτεκνων οικογενειών, με ενίσχυση παροχών όπως το επίδομα τέκνου και η φοιτητική χορηγία, επισημαίνοντας ότι, λόγω της μείωσης του αριθμού των πολύτεκνων οικογενειών, το δημοσιονομικό κόστος αποκατάστασης είναι πλέον περιορισμένο, ενώ τα κοινωνικά και δημογραφικά οφέλη θα είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Το αίτημα αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι αφορά μόνο μια συγκεκριμένη ομάδα οικογενειών ή ένα επιμέρους συμφέρον. Η στήριξη των οικογενειών με παιδιά αποτελεί επένδυση στο μέλλον της χώρας. Σε μια περίοδο όπου τα δημόσια οικονομικά παρουσιάζουν βελτιωμένη εικόνα, η προτεραιοποίηση πολιτικών για το δημογραφικό αποτελεί ζήτημα στρατηγικής σημασίας.
Η σύνδεση με τη μνήμη των ηρώων δεν γίνεται για λόγους συναισθηματισμού. Γίνεται γιατί κάθε γενιά έχει τη δική της ευθύνη απέναντι στον τόπο. Εκείνοι έδωσαν τη ζωή τους. Η σημερινή πολιτεία καλείται να διασφαλίσει ότι η Κύπρος θα έχει μέλλον, ανθρώπους, νέες οικογένειες.
Τα στεφάνια τιμούν τη μνήμη. Οι πολιτικές, όμως, τιμούν την ουσία.
Ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη μορφή σεβασμού προς όσους θυσιάστηκαν: να οικοδομούμε μια κοινωνία αντάξια των ιδανικών και των ονείρων τους.
