Εμφύλιος πόλεμος στην Ευρωβουλή για την έκθεση της Τουρκίας

Έντονο πολιτικό και θεσμικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2025 για την Τουρκία, η οποία φέτος συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα αυξημένο αριθμό τροπολογιών, αφού αυτές έφτασαν τις 762. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Σημερινής», οι τριήμερες διαπραγματεύσεις στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) χαρακτηρίστηκαν από υψηλούς τόνους, με έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των πολιτικών ομάδων.

Ποιοι συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις

Στις διαβουλεύσεις έλαβαν μέρος εκπρόσωποι σχεδόν όλων των πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και συγκεκριμένα εκπρόσωποι από:

• Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (EPP)
• Σοσιαλδημοκράτες (S&D)
• Renew Europe
• Πράσινους (Greens)
• Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές (ECR)
• Patriots for Europe
• The Left

Εξαίρεση αποτέλεσε η ομάδα ESN, η οποία δεν συμμετείχε.

Κυπριακή παρουσία και ρόλοι

Από κυπριακής πλευράς, παρόντες στις διαπραγματεύσεις ήταν:

• ο Γεάδης Γεάδη (ΕΛΑΜ), ως σκιώδης εισηγητής εκ μέρους της ομάδας ECR,
• ο Γιώργος Γεωργίου (ΑΚΕΛ), ως σκιώδης εισηγητής της ομάδας της Αριστεράς.

Οι υπόλοιπες πολιτικές ομάδες εκπροσωπήθηκαν από ευρωβουλευτές άλλων κρατών-μελών, οι οποίοι ανέλαβαν να προωθήσουν και να υποστηρίξουν τροπολογίες που αφορούσαν και Κύπριους ευρωβουλευτές της ομάδας τους, οι οποίοι δεν συμμετείχαν απευθείας στις διαπραγματεύσεις.

Από το σύνολο των τροπολογιών, η παρουσία των Κυπρίων ευρωβουλευτών καταγράφεται ως εξής:

• Γεάδης Γεάδη: 165 τροπολογίες
• Κώστας Μαυρίδης: 57 τροπολογίες
• Λουκάς Φουρλάς: 53 τροπολογίες
• Μιχάλης Χατζηπαντέλα: 36 τροπολογίες
• Γιώργος Γεωργίου: 36 τροπολογίες
• Φειδίας Παναγιώτου: 0 τροπολογίες

Σημειώνεται ότι οι αριθμοί περιλαμβάνουν τόσο τις τροπολογίες που κατέθεσαν οι Κύπριοι ευρωβουλευτές όσο και αυτές που συνυπέγραψαν.

Αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το όνομα του κ. Φειδία Παναγιώτου δεν εμφανίζεται σε κάποια τροπολογία. Παρά το ότι δεν είναι μέλος της επιτροπής, υπήρχε η δυνατότητα συμμετοχής μέσω συνυπογραφής ή κατάθεσης τροπολογίας σε συνεννόηση με άλλο μέλος, όπως στην περίπτωση της κ. Μαρίας Ζαχαρία, η οποία, αν και εκτός της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και χωρίς να ανήκει σε κάποια ευρωομάδα, συμμετείχε με τροπολογίες επιδεικνύοντας ενδιαφέρον και ακολουθώντας αυτήν την πρακτική.

Ο ρόλος του εισηγητή και το περιεχόμενο της έκθεσης

Εισηγητής της έκθεσης και κεντρικό πρόσωπο των διαπραγματεύσεων ήταν ο κ. Nacho Sánchez Amor, Ισπανός ευρωβουλευτής από την ομάδα των Σοσιαλδημοκρατών. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, το αρχικό σχέδιο της έκθεσης περιελάμβανε με «χέρι» του εισηγητή διατυπώσεις που προωθούσαν την ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ - Τουρκίας σε πολλούς τομείς, ακόμη και στον τομέα ασφάλειας και άμυνας, καθώς και αναφορά περί συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE. Κατά τη δεύτερη ημέρα των διαπραγματεύσεων η συγκεκριμένη αναφορά αφαιρέθηκε έπειτα από παρέμβαση του κ. Γεάδη, με στήριξη από το σύνολο σχεδόν των πολιτικών ομάδων, πλην των Σοσιαλδημοκρατών.

Διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ πολιτικών ομάδων

Καθ’ όλη τη διάρκεια των συζητήσεων, διαμορφώθηκαν δύο βασικές γραμμές:

• Από τη μία πλευρά, οι ομάδες των ECR, Patriots και ανάλογα με την περίπτωση του EPP, υποστήριξαν αυστηρότερη γλώσσα και έλεγχο απέναντι στην Τουρκία, ενώ
• από την άλλη, Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι, προωθούσαν μια θεσμικά πιο ισορροπημένη προσέγγιση στις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας.

Σε συγκεκριμένο σημείο που αφορούσε συνεργασία στον τομέα ασφάλειας και άμυνας, υπήρξε διαφοροποίηση ακόμη και εντός του EPP, με υποστήριξη της σχετικής αναφοράς χωρίς την αναφορά στο SAFE, παρά τις αντιδράσεις άλλων ευρωβουλευτών.

Εντάσεις και παρεμβάσεις εντός της αίθουσας

Στις διαπραγματεύσεις καταγράφηκαν έντονες στιγμές αντιπαράθεσης. Σε μιαν από αυτές, κατά τη συζήτηση για το κατά πόσον η έκθεση θα πρέπει να δώσει περισσότερη έμφαση σε ζητήματα που αφορούν την Κύπρο, ο εισηγητής φέρεται να υπογράμμισε ότι πρόκειται για έκθεση που αφορά τις σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας και όχι τις σχέσεις Κύπρου - Τουρκίας.

Ιδιαίτερη ένταση προκλήθηκε και σε ό,τι αφορά τις αναφορές στη λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, καθώς και θετική γλώσσα προς τον κατοχικό ηγέτη Tufan Erhürman. Εδώ καταγράφηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των κυπριακών αντιπροσωπιών, με παρεμβάσεις τόσο υπέρ της διατήρησης όσο και υπέρ της τροποποίησης των σχετικών διατυπώσεων.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο τριβής αποτέλεσε η αναφορά περί «αποκλιμάκωσης» στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο κ. Γεάδης έθεσε το ζήτημα διαγραφής της σχετικής αναφοράς σε «αποκλιμάκωση των προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο», επισημαίνοντας ότι εντός Μαρτίου καταγράφηκε η προσγείωση και στάθμευση έξι οπλισμένων τουρκικών μαχητικών F-16 στα κατεχόμενα, εξέλιξη που τα τελευταία 30 χρόνια έχει προηγούμενο μόνο το 1998, με την προσγείωση αντίστοιχου αριθμού αεροσκαφών στο κατεχόμενο Λευκόνοικο. Η ομάδα της Αριστεράς, ωστόσο, υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη κίνηση συνδέεται με τις ευρύτερες εξελίξεις στο Ιράν και συνεπώς δεν αναιρεί τη γενική εικόνα αποκλιμάκωσης.

Τέλος, ιδιαίτερη ένταση καταγράφηκε και σε παρεμβάσεις που αφορούσαν το εύρος και το περιεχόμενο της έκθεσης, με τον εισηγητή να επισημαίνει σε κάποια στιγμή ότι η διαδικασία δεν μπορεί να «καταλαμβάνεται» (hijacked) από μονομερείς εθνικές προσεγγίσεις, λεκτικό που έχει χρησιμοποιηθεί πρόσφατα και από τον πρέσβη της Τουρκίας στις Βρυξέλλες.

Συμπεράσματα

Η διαδικασία διαμόρφωσης της έκθεσης για τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας ανέδειξε τις διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αλλά και την ανάγκη συντονισμού σε εθνικό επίπεδο. Η τελική μορφή της έκθεσης αναμένεται να περάσει από ψηφοφορία πρώτα εντός της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στο επόμενο διάστημα και έπειτα από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μέσα στον μήνα Ιούνιο.