Ερχεται το CY-Alert: 4,6 εκατ. για να φτάνει η προειδοποίηση κινδύνου

Μετά από αρκετό καιρό αναμονής, η Κύπρος αποκτά πλέον το δικό της εθνικό σύστημα δημόσιας προειδοποίησης, το CY-Alert, το οποίο τίθεται σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία από τις 2 Ιουνίου. Πρόκειται για ένα σύστημα άμεσης ενημέρωσης των πολιτών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως πυρκαγιές, πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα, σεισμοί ή άλλες σοβαρές κρίσεις, μέσω αποστολής ειδοποιήσεων σε κινητές συσκευές που βρίσκονται στις επηρεαζόμενες περιοχές.

Mιλώντας στη «Σημερινή», η Λειτουργός Πολιτικής Άμυνας, Χαρά Λαζάρου, ανέφερε ότι το χρονοδιάγραμμα για την εγκατάσταση και υλοποίηση του συστήματος CY-Alert είχε διάρκεια οκτώ μηνών, με την έναρξη των εργασιών να τοποθετείται τον Οκτώβριο και την ολοκλήρωσή τους να πραγματοποιείται εντός του προκαθορισμένου πλαισίου. Όπως εξήγησε, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υλοποίησης πραγματοποιήθηκαν εσωτερικές δοκιμές, καθώς και έλεγχοι αποδοχής χρηστών (User Acceptance Tests – UAT), με στόχο τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας της πλατφόρμας και της επιχειρησιακής της ετοιμότητας. Παράλληλα, σημείωσε ότι το σύστημα τίθεται σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία από τις 2 Ιουνίου, ενώ το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσουν δοκιμές με τη συμμετοχή του πληθυσμού, τόσο για σκοπούς διασφάλισης και πιθανών τεχνικών προσαρμογών, όσο και για την εξοικείωση των πολιτών με τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος.

Πότε θα ενεργοποιείται

Αναφερόμενη στις περιπτώσεις κατά τις οποίες θα ενεργοποιείται το CY-Alert, εξήγησε ότι το σύστημα προορίζεται για σοβαρές ή άμεσα απειλητικές καταστάσεις που αφορούν τη ζωή και την ασφάλεια των πολιτών ή κρίσιμες υποδομές της χώρας. Όπως σημείωσε, πρόκειται για το εθνικό σύστημα δημόσιας προειδοποίησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο επιτρέπει την άμεση ενημέρωση του πληθυσμού σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Μεταξύ των βασικών κατηγοριών κινδύνων περιλαμβάνονται δασικές και αστικές πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα, σεισμοί και μετασεισμικές καταστάσεις κινδύνου, βιομηχανικά ή τεχνολογικά ατυχήματα, διαρροές επικίνδυνων ουσιών, καθώς και μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις εκκένωσης ή άλλες κρίσεις πολιτικής προστασίας που απαιτούν άμεση ενημέρωση και καθοδήγηση του κοινού.

Πώς θα γίνεται η ενεργοποίηση του συστήματος

Όπως διευκρίνισε, η ενεργοποίηση του συστήματος δεν γίνεται αυτοματοποιημένα, αλλά βασίζεται πάντοτε σε επιχειρησιακή αξιολόγηση της απειλής, με τη συμμετοχή των κατά περίπτωση αρμόδιων υπηρεσιών, όπως η Πολιτική Άμυνα, η Πυροσβεστική Υπηρεσία, η Αστυνομία, το Τμήμα Μετεωρολογίας και άλλοι εξειδικευμένοι φορείς. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η τελική ευθύνη για την ενεργοποίηση και αποστολή των ειδοποιήσεων προς τους πολίτες ανήκει στην Πολιτική Άμυνα, η οποία διαχειρίζεται το CY-Alert ως το επίσημο εθνικό σύστημα δημόσιας προειδοποίησης.

Επιπρόσθετα, επεσήμανε ότι η αποστολή των ειδοποιήσεων πραγματοποιείται πάντοτε σε συνεργασία και συντονισμό με τις αρμόδιες επιχειρησιακές υπηρεσίες, ανάλογα με τη φύση κάθε περιστατικού. Ειδικότερα, σε περιπτώσεις πυρκαγιών υπάρχει στενή συνεργασία με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, σε ζητήματα δημόσιας ασφάλειας με την Αστυνομία, ενώ σε ακραία καιρικά φαινόμενα με το Τμήμα Μετεωρολογίας. Σύμφωνα με την ίδια, ο κεντρικός ρόλος της Πολιτικής Άμυνας διασφαλίζει ότι τα μηνύματα προς τους πολίτες είναι έγκαιρα, αξιόπιστα, συντονισμένα και επιχειρησιακά τεκμηριωμένα, ώστε να υπάρχει μία ενιαία και ξεκάθαρη κρατική φωνή σε περιόδους κρίσης, αποφεύγοντας σύγχυση ή αντικρουόμενες πληροφορίες.

Οι τεχνικές προϋποθέσεις και η λειτουργία του συστήματος

Αναλύοντας τις τεχνικές προϋποθέσεις λειτουργίας του CY-Alert, η κ. Λαζάρου εξήγησε ότι το σύστημα βασίζεται στην τεχνολογία Cell Broadcast, η οποία υποστηρίζεται από τη μεγάλη πλειονότητα των σύγχρονων κινητών τηλεφώνων. Ωστόσο, όπως ανέφερε, ενδέχεται να υπάρχουν περιορισμοί κυρίως σε παλαιότερες συσκευές ή σε κινητά όπου οι σχετικές ρυθμίσεις ειδοποιήσεων είναι απενεργοποιημένες.

Σύμφωνα με την ίδια, για να μπορεί ένας πολίτης να λαμβάνει ειδοποιήσεις CY-Alert, είναι απαραίτητο η συσκευή να είναι συμβατή με την τεχνολογία Cell Broadcast, να διαθέτει ενημερωμένο λογισμικό και να έχουν ενεργοποιηθεί οι ρυθμίσεις έκτακτων ειδοποιήσεων ή emergency alerts. Όπως σημείωσε, στις περισσότερες σύγχρονες συσκευές Android και iPhone οι συγκεκριμένες ειδοποιήσεις είναι ήδη ενεργοποιημένες από προεπιλογή, ωστόσο συνέστησε στους πολίτες να ελέγχουν τις ρυθμίσεις των κινητών τους.

Παράλληλα, διευκρίνισε ότι για τη λήψη των προειδοποιήσεων το κινητό τηλέφωνο πρέπει να είναι ενεργοποιημένο, να βρίσκεται εντός κάλυψης δικτύου κινητής τηλεφωνίας και να μην είναι σε λειτουργία πτήσης. Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της τεχνολογίας είναι πως δεν απαιτείται εγκατάσταση εφαρμογής, σύνδεση στο διαδίκτυο ή εγγραφή του χρήστη σε κάποια υπηρεσία, αφού οι ειδοποιήσεις αποστέλλονται αυτόματα σε όλες τις συμβατές συσκευές που βρίσκονται στην επηρεαζόμενη περιοχή, συμπεριλαμβανομένων και των κινητών επισκεπτών ή τουριστών.

Την ίδια ώρα, επεσήμανε ότι η Πολιτική Άμυνα θα συνεχίσει να ενημερώνει το κοινό με οδηγίες και πρακτικές συμβουλές, ώστε οι πολίτες να μπορούν να ελέγχουν τη συμβατότητα και τις ρυθμίσεις των συσκευών τους και να είναι έτοιμοι να λαμβάνουν έγκαιρα τις σχετικές προειδοποιήσεις όταν αυτό καταστεί αναγκαίο.

Έμφαση στην αξιοπιστία και αποφυγή πανικού

Εστιάζοντας στο ζήτημα της αξιοπιστίας των προειδοποιήσεων, υπογράμμισε ότι η σωστή και έγκαιρη ενημέρωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες λειτουργίας του CY-Alert, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, κατά τις οποίες υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πανικού ή παραπληροφόρησης. Όπως ανέφερε, η ενεργοποίηση του συστήματος δεν γίνεται αυτόματα ή χωρίς αξιολόγηση, αλλά κάθε ειδοποίηση βασίζεται σε επιχειρησιακή επιβεβαίωση του περιστατικού, αξιολόγηση κινδύνου από τις αρμόδιες υπηρεσίες και εφαρμογή συγκεκριμένων πρωτοκόλλων ενεργοποίησης.

Επίσης, εξήγησε ότι οι ειδοποιήσεις αποστέλλονται μόνον όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη προστασίας του πληθυσμού και αφού προηγηθεί συντονισμός μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, όπως η Πολιτική Άμυνα, η Πυροσβεστική Υπηρεσία, η Αστυνομία και άλλες αρμόδιες Αρχές, ανάλογα με τη φύση του συμβάντος. Ιδιαίτερη έμφαση, σύμφωνα με την ίδια, δίνεται και στη σαφήνεια των μηνυμάτων, ώστε οι οδηγίες προς το κοινό να είναι σύντομες, κατανοητές, πρακτικές και χωρίς αμφισημίες, προκειμένου οι πολίτες να γνωρίζουν ακριβώς πώς πρέπει να ενεργήσουν.

Τόνισε, ακόμη, ότι η Πολιτική Άμυνα επιδιώκει τη συνεχή ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού για τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος, ώστε οι πολίτες ν’ αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για επίσημη κρατική ειδοποίηση και ν’ ανταποκρίνονται με ψυχραιμία και υπευθυνότητα. Επιπλέον, επεσήμανε ότι η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει πως η υπερβολική ή μη αναγκαία χρήση τέτοιων συστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της προσοχής των πολιτών απέναντι στις πραγματικά κρίσιμες προειδοποιήσεις, υπογραμμίζοντας ότι το CY-Alert θα χρησιμοποιείται με αυστηρά επιχειρησιακά κριτήρια και θα αξιολογείται διαρκώς μέσα από ασκήσεις, ανατροφοδότηση και πραγματικά περιστατικά, με στόχο να διατηρείται τόσο η αποτελεσματικότητα του συστήματος όσο και η εμπιστοσύνη του κοινού.

Ο χρόνος αποστολής ειδοποιήσεων

Αναφερόμενη στον χρόνο απόκρισης του συστήματος, η κ. Λαζάρου εξήγησε ότι το CY-Alert έχει σχεδιαστεί, ώστε να επιτρέπει την αποστολή ειδοποιήσεων μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα από τη στιγμή που αξιολογείται πως υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τον πληθυσμό. Όπως σημείωσε, η τεχνολογία Cell Broadcast δίνει τη δυνατότητα μαζικής αποστολής μηνυμάτων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο προς όλες τις κινητές συσκευές που βρίσκονται σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.

Διευκρίνισε, επίσης, ότι η ταχύτητα ενεργοποίησης του συστήματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την τεχνολογία, αλλά και από την έγκαιρη αναγνώριση του κινδύνου, την επιχειρησιακή αξιολόγηση της κατάστασης και τη σωστή λήψη απόφασης για ενεργοποίηση του CY-Alert. Σύμφωνα με την ίδια, για τον λόγο αυτό το σύστημα λειτουργεί μέσα από ένα πλαίσιο διακλαδικού συντονισμού μεταξύ όλων των αρμόδιων υπηρεσιών, ώστε οι αποφάσεις και οι προειδοποιήσεις προς το κοινό να λαμβάνονται με ταχύτητα, ακρίβεια και πλήρη επιχειρησιακή τεκμηρίωση.

Κληθείσα ν’ αξιολογήσει κατά πόσον το CY-Alert συνιστά ένα πλήρες εργαλείο πολιτικής προστασίας για την Κύπρο, ανέφερε ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα ενίσχυσης της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της πολιτικής προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως σημείωσε, για πρώτη φορά το κράτος αποκτά τη δυνατότητα άμεσης και στοχευμένης προειδοποίησης των πολιτών σε πραγματικό χρόνο, σε περιπτώσεις σοβαρών και επικίνδυνων συμβάντων.

Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι κανένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης δεν μπορεί από μόνο του να θεωρηθεί πανάκεια ή ολοκληρωμένο εργαλείο διαχείρισης κρίσεων. Σύμφωνα με την ίδια, το CY-Alert αποτελεί ένα κρίσιμο επιχειρησιακό μέσο, το οποίο, όμως, εντάσσεται σε έναν πολύ ευρύτερο μηχανισμό πολιτικής προστασίας, που περιλαμβάνει την πρόληψη, τον επιχειρησιακό σχεδιασμό, τη διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών, την εκπαίδευση του προσωπικού, την ενημέρωση και ετοιμότητα των πολιτών, καθώς και τη συνεχή αξιολόγηση και πραγματοποίηση ασκήσεων.

Επιπρόσθετα, υπογράμμισε ότι η Κύπρος, όπως και οι υπόλοιπες χώρες της Μεσογείου, βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα και πιο σύνθετες και συχνές απειλές λόγω της κλιματικής κρίσης και των ακραίων καιρικών φαινομένων. Όπως ανέφερε, αυτό σημαίνει ότι η κρατική ετοιμότητα δεν αποτελεί μια διαδικασία που ολοκληρώνεται οριστικά, αλλά μια συνεχή προσπάθεια βελτίωσης και προσαρμογής στα νέα δεδομένα.

Την ίδια ώρα, αναγνώρισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις και τομείς που απαιτούν περαιτέρω ενίσχυση, όπως η ταχύτερη επιχειρησιακή ανταπόκριση σε απομακρυσμένες περιοχές, η περαιτέρω ενσωμάτωση τεχνολογικών συστημάτων, η εκπαίδευση του κοινού στη σωστή ανταπόκριση σε προειδοποιήσεις, καθώς και η συνεχής αναβάθμιση των σχεδίων εκκένωσης και διαχείρισης μαζικών κρίσεων.

Ακόμη, σημείωσε ότι η Πολιτική Άμυνα και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς εργάζονται συστηματικά, ώστε το CY-Alert να λειτουργεί ως μέρος ενός σύγχρονου, ολοκληρωμένου και αξιόπιστου συστήματος πολιτικής προστασίας, με βασικό στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Το κόστος και η χρηματοδότηση του έργου

Αναφερόμενη στο οικονομικό σκέλος του έργου, δήλωσε ότι το συνολικό κόστος του CY-Alert ανήλθε στα €4.687.179, σημειώνοντας πως το έργο είναι συγχρηματοδοτούμενο από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου. Όπως εξήγησε, το πρόγραμμα υλοποιείται στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, NextGenerationEU.

Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την αποστολή ειδοποιήσεων μέσω του CY-Alert, εξήγησε ότι για κάθε κατηγορία κινδύνου - όπως πυρκαγιές, ακραία καιρικά φαινόμενα, πλημμύρες ή άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης - εφαρμόζονται συγκεκριμένοι επιχειρησιακοί μηχανισμοί αξιολόγησης της απειλής και ενεργοποίησης του συστήματος. Όπως σημείωσε, η απόφαση για αποστολή ειδοποίησης δεν αποτελεί πολιτική απόφαση, αλλά βασίζεται σε επιχειρησιακά πρωτόκολλα, εκτιμήσεις κινδύνου και εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών που διαχειρίζονται το εκάστοτε συμβάν.

Επιπλέον, σημείωσε ότι επισυνάπτονται και τα σχετικά λογότυπα του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του NextGenerationEU, με παράκληση να δημοσιευθούν μαζί με το σχετικό υλικό.

Απαντώντας στο ζήτημα του χρόνου αποστολής των ειδοποιήσεων, ανέφερε ότι, από τη στιγμή που θα ληφθεί η επιχειρησιακή απόφαση για ενεργοποίηση του CY-Alert, το μήνυμα μπορεί ν’ αποσταλεί μέσα σε ελάχιστα λεπτά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σχεδόν άμεσα. Όπως εξήγησε, η τεχνολογία Cell Broadcast επιτρέπει τη μαζική αποστολή ειδοποιήσεων ταυτόχρονα προς όλες τις συμβατές κινητές συσκευές που βρίσκονται σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, χωρίς τις καθυστερήσεις που συχνά παρατηρούνται στα συμβατικά SMS.

Παράλληλα, διευκρίνισε ότι ο πιο κρίσιμος παράγοντας δεν είναι μόνο η τεχνική αποστολή του μηνύματος, αλλά κυρίως η διαδικασία αξιολόγησης και επιβεβαίωσης του κινδύνου πριν από την ενεργοποίηση του συστήματος. Σύμφωνα με την ίδια, σε μια πραγματική κρίση προηγούνται η επιχειρησιακή εκτίμηση της κατάστασης, η επιβεβαίωση των πληροφοριών από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ο καθορισμός των επηρεαζόμενων περιοχών και η διαμόρφωση σαφών οδηγιών προς τους πολίτες.

Επιπλέον, υπογράμμισε ότι στόχος είναι οι ειδοποιήσεις να αποστέλλονται όσο το δυνατόν ταχύτερα, αλλά ταυτόχρονα με υπευθυνότητα και ακρίβεια, ώστε ν’ αποφεύγονται λανθασμένες ειδοποιήσεις ή σύγχυση στο κοινό. Όπως σημείωσε, σε περιστατικά ταχείας εξέλιξης, όπως δασικές πυρκαγιές ή ξαφνικά ακραία καιρικά φαινόμενα, η ταχύτητα ενεργοποίησης είναι καθοριστικής σημασίας, γι’ αυτό και οι σχετικές διαδικασίες έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που να περιορίζεται στο ελάχιστο ο χρόνος μεταξύ λήψης της απόφασης και αποστολής της προειδοποίησης.

Πρόνοιες για ευάλωτες ομάδες και τουρίστες

Σε σχέση με τις πρόνοιες που υπάρχουν για ευάλωτες ομάδες και επισκέπτες της χώρας, η κ. Λαζάρου εξήγησε ότι ο σχεδιασμός του CY-Alert βασίζεται στις ευρωπαϊκές προδιαγραφές για συστήματα δημόσιας προειδοποίησης και λαμβάνει υπόψη την ανάγκη προσβασιμότητας και άμεσης ενημέρωσης όλων των πολιτών και επισκεπτών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως σημείωσε, ιδιαίτερη μέριμνα έχει δοθεί για άτομα με αναπηρίες, ηλικιωμένους, τουρίστες και αλλόγλωσσους χρήστες που βρίσκονται στη χώρα.

Παράλληλα, ανέφερε ότι στις κινητές συσκευές οι ειδοποιήσεις συνοδεύονται από έντονο ηχητικό σήμα, δόνηση και εμφανές μήνυμα στην οθόνη, ώστε να αυξάνεται η πιθανότητα άμεσης αντίληψης του κινδύνου. Σύμφωνα με την ίδια, το σύστημα υποστηρίζει επίσης αποστολή δίγλωσσων μηνυμάτων στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, κάτι που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό τόσο για τους επισκέπτες όσο και για τους ξένους κατοίκους της χώρας.

Καταληκτικά, υπογράμμισε ότι η συνεχής βελτίωση της προσβασιμότητας και της συμπερίληψης αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Πολιτική Άμυνα και τους αρμόδιους κρατικούς φορείς, ώστε το σύστημα να μπορεί ν’ ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες όλων των πολιτών και επισκεπτών σε περιόδους κρίσης.