Το NSP-ELISA τεστ δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ανιχνεύσει με σιγουριά ζώα με ενεργή λοίμωξη

Η κατάσταση μιας χώρας σχετικά με τη νόσο του αφθώδους πυρετού κατατάσσεται σε 2 κατηγορίες. Είτε στη χώρα αυτή η νόσος είναι ενδημική, δηλαδή ο ιός κυκλοφορεί ανάμεσα στα ζώα και οι προσπάθειες επικεντρώνονται στη διαχείριση της ασθένειας, είτε η χώρα θεωρείται FMD-free, δηλαδή ελεύθερη από τον ιό και οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην αυστηρή πρόληψη της εισαγωγής του ιού. Η Κύπρος ήταν στη δεύτερη κατηγορία αλλά μετά την επιδημία μάς έχει αφαιρεθεί το FMD-free καθεστώς.

Σε μια FMD-free χώρα, με τις πρώτες υποψίες ότι κάποια ζώα ίσως να μολύνθηκαν από τον ιό ακολουθείται η εξής διαδικασία. Δείγματα από μολυσμένα ζώα με κλινική συμπτωματολογία ελέγχονται με την μέθοδο ELISA για την ανίχνευση αντιγόνων του ιού και με real-time polymerase chain reaction (RT-PCR) για να διαπιστωθεί ο ορότυπος του ιού και να αποφασιστεί το κατάλληλο εμβόλιο. Αυτά έγιναν αρχικά στην Κύπρο. Κατόπιν η Κύπρος αποφάσισε ότι θα χρησιμοποιεί μόνο το NSP-ELISA τεστ για τον εντοπισμό κρουσμάτων.

Το NSP-ELISA τεστ είναι μια ανοσοενζυμική μέθοδος που ανιχνεύει αντισώματα προς τον ιό στο αίμα των ζώων. Αντισώματα αναπτύσσονται σε ένα ζώο είτε επειδή προσβλήθηκε από τον ιό είτε επειδή εμβολιάστηκε για αυτόν. Το τεστ αυτό θεωρητικά ανιχνεύει μόνο αντισώματα από προσβολή από τον ιό και όχι από το εμβόλιο, εξού και θεωρείτε το πλέον κατάλληλο για την λεγόμενη στρατηγική DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals) η οποία έχει στόχο την αποτελεσματική διαχείριση της νόσου.

Όμως, το NSP-ELISA τεστ δεν μπορεί να διακρίνει μεταξύ ενεργής λοίμωξης ή λοίμωξης που επήλθε στο παρελθόν. Μελέτες δείχνουν ότι τα NSP (Non-Structural Proteins) αντισώματα που παράγονται σε ένα ζώο μετά την προσβολή του από τον ιό μπορεί να ανιχνευτούν στο αίμα έως και τρία χρόνια μετά τη λήξη των συμπτωμάτων (Elnekave et.al. 2015). Τα ζώα αυτά όχι μόνο δεν έχουν ενεργή λοίμωξη, αλλά έχουν ανοσία στον ιό, καθιστώντάς τα, τα πλέον κατάλληλα για να μείνουν ζωντανά σε ένα κοπάδι.

Όταν ένα ζώο τεστάρει θετικό στο NSP-ELISA τεστ τέσσερα πράγματα μπορεί να συμβαίνουν:

1. Το ζώο έχει όντως ενεργή λοίμωξη.
2. Το ζώο είχε λοίμωξη στο παρελθόν και τώρα έχει ανοσία.
3. Το ζώο εμβολιάστηκε με εμβόλιο νοθευμένο με NSPs.
4. Το τεστ έδωσε λανθασμένο αποτέλεσμα (false positive).

Το NSP-ELISA από μόνο του δεν μπορεί να σου πει ποιο από τα τέσσερα πράγματα ισχύει, η σωστή διαδικασία είναι να ακολουθήσουν για τα θετικά ζώα είτε real-time RT-PCR, είτε απομόνωση του ιού σε καλλιέργεια. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες δεν κάνουν ούτε το ένα, ούτε το άλλο με αποτέλεσμα να θανατώνονται υγιή ζώα.

Μια επιστημονική έρευνα σύγκρινε την ανίχνευση του ιού του αφθώδους πυρετού με τη μέθοδο NSP-ELISA σε σχέση με το real-time RT-PCR το οποίο θεωρείται το χρυσό πρότυπο. Το NSP-ELISA ταυτοποίησε 80 από τα 176 ζώα ως θετικά, εκ των οποίων μόνο 30 ζώα ήταν επίσης θετικά σύμφωνα με το χρυσό πρότυπο. Τα υπόλοιπα 50 ήταν αρνητικά. Αυτό σημαίνει ότι το NSP-ELISA έδωσε λανθασμένο αποτέλεσμα 62,5% των περιπτώσεων (Kafeero et.al. 2016).

Επιπρόσθετα, κανένα μεμονωμένο NSP τεστ δεν μπορεί να διαφοροποιήσει τα μολυσμένα από τα εμβολιασμένα ζώα με απόλυτη βεβαιότητα (Ma et al., 2011). Όλα τα ζώα που ανιχνεύτηκαν θετικά είχαν προηγουμένως εμβολιαστεί.

Σύμφωνα με τα πιο πάνω, το NSP-ELISA από μόνο του δεν μπορεί να αποτελέσει την ραχοκοκαλιά του σχεδίου δράσης. Για να αποφευχθεί η θανάτωση υγιών ζώων και η οικονομική καταστροφή πολλών συμπατριωτών μας άσκοπα, τα θετικά ζώα πρέπει να επαληθεύονται με τη χρήση του real-time RT-PCR. Επίσης, κάθε κρούσμα πρέπει να αξιολογείται λαμβάνοντας υπόψη όλα τα σχετικά κλινικά, επιδημιολογικά και εργαστηριακά ευρήματα.

*BSc Biology (University of Derby)

MSc Environmental Health (Cyprus International Institute in association with Harvard School of Public Health)

Σχετική Βιβλιογραφία:

Elnekave, E., Shilo, H., Gelman, B. and Klement, E., 2015. The longevity of anti NSP antibodies and the sensitivity of a 3ABC ELISA–A 3 years follow up of repeatedly vaccinated dairy cattle infected by foot and mouth disease virus. Veterinary microbiology, 178(1-2).

Kafeero HM, Mwiine FN, Kalenzi DA, Ochwo S, and Nanteza A., 2016. Comparative detection of foot-and-mouth disease virus by the two commonly used assays of NSP ELISA and RT-PCR in uganda with quantitative real time RT-PCR on field samples. Global Journal of Medical Research, 16(2).

Ma LiNa, M.L., Zhang Jie, Z.J., Chen HaoTai, C.H., Zhou JianHua, Z.J., Ding YaoZhong, D.Y. and Liu YongSheng, L.Y., 2011. An overview on ELISA techniques for FMD. Virology Journal 8(419).