Κρέμονται από το… έγγραφο της Ολγκίν και τη σκιά της τουρκικής ισχύος

Οι εξελίξεις στο Κυπριακό κρέμονται, κατά μία έννοια, από την απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία είναι πιθανό να συντάξει έγγραφο με σκοπό τη δημιουργία συνθηκών για επανέναρξη των συνομιλιών. Και αυτή η εκτίμηση στηρίζεται στις προθέσεις της, ανεξαρτήτως εάν τις ίδιες προθέσεις είχε και στο παρελθόν, και ανεξαρτήτως εάν το όποιο έγγραφο θα λάβει ή όχι το όνομα του κ. Γκουτέρες ή είναι κάτω από τη δική του αιγίδα και πρωτοβουλία. Από την άλλη, τα κλειδιά, ως συνήθως, που θα ξεκλειδώσουν τη λύση βρίσκονται στα χέρια του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν και των δικών του Ενόπλων Δυνάμεων. Ο μεν κατοχικός ηγέτης είναι, κατά παράδοση, αναλώσιμος, ο δε Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει να διαδραματίσει ρόλο μέσα από προτάσεις, αντιστάσεις και αντοχές. Υστερεί, όμως, σε ισχύ…

Άσκηση και Αμμόχωστος

Άλλωστε, τη στιγμή κατά την οποία φθάνει σήμερα στην Κύπρο η Ολγκίν, η Τουρκία διενεργεί τη μεγάλη διακλαδική άσκηση «Θαλασσόλυκος», που καλύπτει ολόκληρη τη «Γαλάζια Πατρίδα», από τη Μαύρη Θάλασσα ώς την Ανατολική Μεσόγειο, μέσω Αιγαίου. Μάλιστα, με βάση τον σχεδιασμό της άσκησης, όπως αυτός καταγράφεται από τις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, 32 πολεμικά πλοία θα επισκεφθούν μεταξύ 12-14 Ιουνίου 2026, 18 λιμάνια. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται και εκείνα των κατεχομένων, με την Αμμόχωστο να έχει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο των θαλάσσιων μεταφορών και της ασφάλειας.

Θεσμοθέτηση και αδιαλλαξία

Στο σκηνικό προστίθενται και διεργασίες για τη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας», που καλύπτει και την Κύπρο. Εκ των πραγμάτων, η τουρκική στάση αναμένεται να γίνει πιο άκαμπτη και λιγότερο ευέλικτη. Διότι, οποιαδήποτε υποχώρηση από τα κυριαρχικά και ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα και δη συμφωνία είτε στο Αιγαίο είτε στην Κύπρο θα πρέπει να περάσει από τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση. Ως εκ τούτου, θα είναι ανοικτό το θέμα, να κατηγορηθεί εκείνος ο οποίος θα αλλάξει τον χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας», για εσχάτη προδοσία.

Ασάφεια

Τονίζονται αυτά διότι η παρουσία της κ. Ολγκίν στην Κύπρο είναι απότοκος της πρωτοβουλίας που θέλει ν’ αναλάβει ο ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πριν από την αποχώρησή του το τέλος του έτους. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ο κ. Γκουτέρες τού είπε, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στις Βρυξέλλες, ότι για τη νέα προσπάθεια που επιθυμεί ν’ αναπτύξει συνομίλησε με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ταγίπ Ερντογάν, όταν τον είχε τιμήσει στην Άγκυρα, χωρίς να υπάρχει αρνητική διάθεση. Όπως κυβερνητικές πηγές αναφέρουν, δεν είναι η πρώτη φορά που ο ΓΓ του ΟΗΕ υποσχέθηκε την ανάληψη πρωτοβουλίας, το έπραξε και πέρσι. Επί του παρόντος, η Κυβέρνηση δεν έχει σαφή εικόνα ποιο ακριβώς θα είναι το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο θα συντάξει, εάν τελικά το συντάξει, η κ. Ολγκίν σύμφωνα με όσα διατυπώνουν οι δυο πλευρές, και με ποιον τρόπο θα διατυπωθεί η βάση των συνομιλιών. Η απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ θα έχει χωριστές επαφές με τους ηγέτες των δυο Κοινοτήτων, ενώ θα επιδιωχθεί και μια κοινή. Συν του ότι θα υπάρξουν επαφές με τους διαμεσολαβητές με στόχο να υπάρξουν θετικές εξελίξεις στα ΜΟΕ.

Βήματα και τ/κ στρατόπεδο

Η τουρκική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι δεν θα πρόκειται για σχέδιο λύσης και μια από τις εκτιμήσεις της Λευκωσίας είναι ότι θα υπάρξουν τρία βασικά βήματα στο Κυπριακό. Μια, δηλαδή πιθανή πενταμερής το καλοκαίρι, νέες επαφές τον Σεπτέμβριο στο περιθώριο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, και εν συνεχεία συναντήσεις το φθινόπωρο. Η Κυβέρνηση εκτιμά ότι, εάν κατατεθεί έγγραφο από των Ην. Έθνη, ανεξαρτήτως εάν αυτό έχει θετικό ή αρνητικό χαρακτήρα, θα πυροδοτήσει εξελίξεις. Ο κατοχικός ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν αναφέρεται ακόμη και σε «θερμό καλοκαίρι», αλλά, όπως παρατηρεί, δεν είναι ούτε υπερβολικά αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος. Εάν κληθεί, λέει, να παραστεί στις όποιες συνομιλίες, θα το πράξει με καλή βούληση. Πιο σκληρός είναι ο «υπουργός εξωτερικών», Ταχσίν Ερτουγρούλογλου, ο οποίος αναφέρεται χωρίς περιστροφές σε ισότιμη κυριαρχία και δυο κράτη. Διερωτάται, δε, κάποιος πώς είναι δυνατό να μην είναι κατοχικός ηγέτης και «υπεξ» πλήρως εναρμονισμένοι; Αυτό οφείλεται στο πολιτειακό σύστημα του ψευδοκράτους, το οποίο, εκτός από τον «πρόεδρο», διαθέτει και «πρωθυπουργό» με «κυβέρνηση» από τη «βουλή». Είναι ένα είδος «συγκατοίκησης», που βοηθά την Άγκυρα για να κρατεί στην παρούσα φάση τα γκέμια στον Ερχιουρμάν, ο οποίος, ούτως ή άλλως, έχει ξεκαθαρίσει ότι βήμα δεν κάνει χωρίς συντονισμό και έγκριση από τη «Μητέρα Πατρίδα», η οποία είναι δεσμευμένη στην πολιτική των δύο κρατών με απόφαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης. Για να γίνει πιο κατανοητό πώς δουλεύει η σχέση ψευδοκράτους - Τουρκίας σε θεσμικό και πολιτικό επίπεδο, θα μπορούσαν να λεχθούν τα εξής:

1. Ο Ερχιουρμάν εκπροσωπεί τους Τουρκοκυπρίους στις διαπραγματεύσεις και προβάλλει τις θέσεις του στο Κυπριακό σε συνεννόηση με την Άγκυρα.
2. Ο Ερτουγρούλογλου εκφράζει τη γραμμή της κυβέρνησης και του UBP (Κόμμα Εθνικής Ενότητας) στη βάση της ισότιμης κυριαρχίας και των δύο κρατών.
3. Η Τουρκία έχει τον τελικό λόγο ως παράγοντας συντονισμού και περιορισμού των επιλογών και των δύο, δηλαδή των Ερχιουρμάν και Ερτουγρούλογλου. Παίζει μεταξύ των δύο, στην έννοια του «σκληρού» και του πιο «διαλλακτικού», ασκώντας δε πιέσεις του ενός επί του άλλου για να έχει τον έλεγχο της κατάστασης. Γι’ αυτό, άλλωστε, στην παρούσα φάση ο Ερτουγρούλογλου επιδιώκει να πιέσει τον Ερχιουρμάν, στον όποιο επισημαίνει τα ακόλουθα:

Πρώτον, τι εννοεί ο Τουρκοκύπριος ηγέτης με τον όρο «λύση»; Επί τούτου, προσθέτει ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά αντιμετωπίζει την τουρκοκυπριακή ως απλή «κοινότητα» και όχι ως «κράτος».

Δεύτερον, ο διάλογος και η διπλωματία διεξάγονται μόνο μεταξύ ίσων και σε βάση αμοιβαιότητας, χαρακτηρίζοντας ως «παράδοση» κάθε διαδικασία που διεξάγεται χωρίς ισότητα. Διερωτήθηκε δε εάν όντως οι δύο πλευρές βρίσκονται πράγματι στο «ίδιο ύψος».

Τρίτον, η αναφορά του κ. Ερχιουρμάν σε «υπομονή, ψυχραιμία και αποφασιστικότητα», δεν αφορά στον «τουρκοκυπριακό λαό, ο οποίος έχει δείξει υπομονή για 60 χρόνια». Συναφώς, πρόσθεσε ότι: «Δεν του απομένει ούτε δευτερόλεπτο για να περιμένει την ελληνοκυπριακή πλευρά».

Τέταρτον, για ποια «διαδικασία» γίνεται λόγος και με ποιον υποτίθεται ότι θα διαπραγματευθεί ο Τουρκοκύπριος ηγέτης; Όπως είπε ο κ. Ερτουγρούλογλου, ενώ ο Ελληνοκύπριος ηγέτης κάθεται στο τραπέζι ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο κ. Ερχιουρμάν συμμετέχει με τη θέση του «ηγέτη της τουρκικής κοινότητας».

Πέμπτον, κάλεσε τον κ. Ερχιουρμάν να ξεκαθαρίσει εάν υπερασπίζεται την «κυρίαρχη ισότητα» ή την «ίση κυριαρχία», ισχυριζόμενος ότι η δεύτερη προσέγγιση ισοδυναμεί με «υποταγή» στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Και ταυτοχρόνως υπενθύμισε ότι η Άγκυρα εμμένει σαφώς στη θέση περί «κυρίαρχης ισότητας και ίσου διεθνούς καθεστώτος», δηλαδή σε δύο γειτονικά κράτη, και ότι το μοντέλο της εκ Περιτροπής Προεδρίας και της μίας διεθνούς ταυτότητας, που υποστηρίζει ο κ. Ερχιουρμάν, «είναι εκ διαμέτρου αντίθετο» με τη γραμμή της Άγκυρας. Με άλλα λόγια, πάει πέραν της «εκ Περιτροπής Προεδρίας», διότι αξιώνει την εκ των προτέρων αναγνώριση της «κυριαρχίας» του ψευδοκράτους και του «προέδρου».

Στο κλισιοσκόπιο

Είναι πρόδηλον ότι η όποια μετριοπαθής στάση του κ. Ερχιουρμάν βρίσκεται επί της ουσίας μεταξύ των συμπληγάδων που δημιουργούνται από την Άγκυρα και τον Ερτουγρούλογλου, ο οποίος θέτει τον κατοχικό ηγέτη στο πολιτικό τους κλισιοσκόπιο, όπως η Τουρκία θέτει στο κλισιοσκόπιο των δικών της Ενόπλων Δυνάμεων κάθε απειλή, που μπορεί να της χαλάσει τα σχέδια για τη «Γαλάζια Πατρίδα», στα οποία περιλαμβάνεται και έλεγχος της Κύπρου. Απόδειξη τούτου αποτελεί η άσκηση «Θαλασσόλυκος ΙΙ, 2026». Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, στην άσκηση θα συμμετάσχουν 125 πλοία, 60 αεροσκάφη και 18.000 προσωπικό. Αναλυτικότερα αναφέρεται ότι η Διοίκηση Ναυτικών Δυνάμεων θα λάβει μέρος με 1 πολυχρηστικό αμφίβιο πλοίο, 4 πλοία αποβίβασης αρμάτων μάχης, 11 φρεγάτες, 4 κορβέτες, 14 περιπολικά σκάφη, 9 υποβρύχια, 6 πλοία ναρκοθηρίας, 18 περιπολικά σκάφη, 19 αμφίβια αποβίβασης, 32 βοηθητικά πλοία, 1 οπλισμένο μη επανδρωμένο ναυτικό όχημα, 5 αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας, 3 μεταγωγικά αεροσκάφη C-72, 8 ελικόπτερα SH-70, 2 ελικόπτερα γενικής χρήσης AB-212, 3 επιθετικά ελικόπτερα AH-1W Super Cobra, 23 οπλισμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, μαζί με 2 ομάδες υποβρύχιας επίθεσης, 2 ομάδες υποβρύχιας άμυνας και 2 ειδικές ομάδες άμυνας επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Από την πλευρά του το Γενικό Επιτελείο θα συμμετάσχει με 2 ομάδες ειδικών δυνάμεων και η Διοίκηση Ξηράς θα παράσχει υποστήριξη με 4 ελικόπτερα γενικής χρήσης. Η Διοίκηση Αεροπορίας θα εκτελέσει την αεροπορική φάση με 10 επιθετικά αεροσκάφη σε πτήσεις αποστολής, 2 αεροσκάφη ηλεκτρονικής βαθμονόμησης σε πτήσεις αποστολής, 5 αεροσκάφη σε πτήσεις αποστολής και 2 αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου σε πτήσεις αποστολής. Η Γενική Διοίκηση Χωροφυλακής θα συνδράμει στην άσκηση με 1 ομάδα έρευνας και διάσωσης της Χωροφυλακής και η Διοίκηση Ακτοφυλακής θα είναι παρούσα με 1 κορβέτα της Ακτοφυλακής, 6 σκάφη της Ακτοφυλακής και 1 ελικόπτερο της Ακτοφυλακής σε αυτήν τη μαζική άσκηση.

Στόχοι και Αμμόχωστος

Στόχος της άσκησης είναι: 1. Η κάλυψη του χώρου της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η αποστολή του μηνύματος ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν να την καθορίσουν και να την υπερασπιστούν με την ισχύ τους. 2. Η αύξηση των επιπέδων επιχειρησιακής ετοιμότητας των στοιχείων των Ναυτικών Δυνάμεων και των λοιπών Όπλων, η βελτίωση των ικανοτήτων λήψης αποφάσεων του προσωπικού σε ένα περιβάλλον πολλαπλών απειλών και η δοκιμή της διαλειτουργικότητας μεταξύ των εμπλεκομένων δυνάμεων σε κανονικές συνθήκες κρίσης και πολέμου. 3. Η εμπέδωση της ηγεμονικής θέσης της Τουρκίας και δη σε μια περιοχή, η οποία χαρακτηρίζεται από αστάθεια και η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τις θαλάσσιες μεταφορές και την ασφάλειά τους. Άλλωστε, μεταξύ 4 και 10 του μήνα, η άσκηση προβλέπει δραστηριότητες καθοδήγησης και συνεργασίας για τις θαλάσσιες μεταφορές στο Κέντρο Επιχειρήσεων των Ναυτικών Δυνάμεων, στο Κέντρο Ελέγχου Θαλάσσιων Μεταφορών, στη Διοίκηση Νότιας Ναυτικής Περιοχής και στη Διοίκηση Ναυτικού Αμμοχώστου. Το λιμάνι της Αμμοχώστου έχει ήδη αναβαθμιστεί στρατιωτικά και αποτελεί ορμητήριο του τουρκικού στρατού στην περιοχή και δη του δίαυλου Σουέζ - Τσεϊχάν.

^{Ο χάρτης δείχνει με κόκκινο χρώμα τις περιοχές τις οποίες η Τουρκία δέσμευσε για τη διεξαγωγή της άσκησης «Θαλασσόλυκος ΙΙ-26». Το πράσινο χρώμα αποτυπώνει τους χώρους που έχουν δεσμεύσει οι ΗΠΑ, λόγω του πολέμου στο Ιράν, με την έκδοση NAVTEX από την Κυπριακή Δημοκρατία. Είναι πρόδηλον ότι οι Τούρκοι δεν ενόχλησαν τους Αμερικανούς στις περιοχές όπου ήδη δρουν. Αυτό θα πει ισχύς!}