Η ακτινογραφία του οικογενειακού προϋπολογισμού: Ο λογαριασμός του μήνα

Ο μηνιαίος λογαριασμός ενός νοικοκυριού στην Κύπρο γράφεται πριν φτάσει ο μήνας στα μισά. Η μέση καταναλωτική δαπάνη φτάνει τα €3.605 τον μήνα, ενώ ο διάμεσος μισθός μένει στα €1.968. Το πρώτο μεγάλο κονδύλι είναι φυσικά η στέγη. Ακολουθούν το σούπερ μάρκετ και οι μεταφορές. Μόνο αυτές οι τρεις κατηγορίες απορροφούν 53,6% της μέσης δαπάνης, πριν μπουν στον λογαριασμό οι δόσεις, το ρεύμα, τα παιδιά, οι ασφάλειες, η υγεία και τα απρόοπτα.

Η ακρίβεια, για μια οικογένεια, δεν φαίνεται μόνο στον πληθωρισμό. Διαβάζεται στο ενοίκιο ή τη δόση που πληρώνεται πρώτη, στο ταμείο της υπεραγοράς που επιστρέφει κάθε εβδομάδα, στο αυτοκίνητο, στα φροντιστήρια, στα σχολικά και στις μικρές πάγιες χρεώσεις που μαζεύονται αθόρυβα. Αυτός είναι ο λογαριασμός του μήνα: τι φεύγει πριν μείνει κάτι στην άκρη.

Τα πρώτα έξοδα του μήνα

Στα €43.263 ανήλθε η μέση ετήσια καταναλωτική δαπάνη ανά νοικοκυριό το 2023, σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της Στατιστικής Υπηρεσίας. Σε μηνιαία βάση, το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου €3.605. Σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2015/16, η αύξηση ήταν 38,6% σε ονομαστικούς όρους.

Το μεγαλύτερο κομμάτι αφορά τη στέγαση, με 27,5% της μέσης δαπάνης. Τα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά ακολουθούν με 14,5%, ενώ οι μεταφορές απορροφούν 11,6%. Οι τρεις κατηγορίες μαζί φτάνουν στο 53,6%. Με απλή αναγωγή στη μέση μηνιαία δαπάνη, η στέγαση αντιστοιχεί σε περίπου €990, τα τρόφιμα σε περίπου €523 και οι μεταφορές σε περίπου €418 τον μήνα.

Αυτά τα ποσά δεν περιλαμβάνουν όλον τον λογαριασμό μιας οικογένειας. Δεν κλείνουν τις τραπεζικές δόσεις, τα φροντιστήρια, τις δραστηριότητες των παιδιών, τις ασφάλειες, τα ιατρικά έξοδα, τις πιστωτικές κάρτες, τις συνδρομές, τα σχολικά, τα κοινόχρηστα και τα απρόοπτα. Μπαίνουν όμως στην αρχή του μήνα και καθορίζουν πόσος χώρος απομένει.

Στέγη: Η πρώτη αφαίρεση

Η στέγη προηγείται όλων. Για όσους νοικιάζουν, το ενοίκιο πληρώνεται πριν από τα υπόλοιπα έξοδα. Για όσους έχουν στεγαστικό, η δόση λειτουργεί με την ίδια αυστηρότητα. Στο 27,5% της μέσης δαπάνης περιλαμβάνονται ενοίκια ή κόστος κατοικίας, λογαριασμοί και άλλες δαπάνες που συνδέονται με το σπίτι.

Η αγορά ενοικίων κάνει την πίεση πιο συγκεκριμένη. Πρόσφατη αποτύπωση για τη Λευκωσία υπολόγισε το μέσο ενοίκιο διαμερίσματος δύο υπνοδωματίων στα €924. Το ποσό αντιστοιχεί στο 85% του κατώτατου μισθού των €1.088. Για έναν χαμηλόμισθο, το δυάρι δεν αποτελεί απλώς μεγάλο έξοδο. Καταλαμβάνει σχεδόν ολόκληρο τον μηνιαίο χώρο. Για νέο ζευγάρι, ένας μισθός μπορεί να φεύγει σχεδόν μόνο στη στέγη. Για μονογονιό, το ίδιο ποσό αφήνει ελάχιστο περιθώριο για λάθος.

Σούπερ μάρκετ: Η εβδομαδιαία πίεση

Τα τρόφιμα δεν εμφανίζονται ως ένας ενιαίος λογαριασμός. Μπαίνουν στον μήνα σε δόσεις: εβδομαδιαίες αγορές, συμπληρωματικά ψώνια, σχολικά σνακ, καθαριστικά, γάλα, ψωμί, κρέας, τυριά, φρούτα, προϊόντα πρώτης ανάγκης. Το 14,5% της μέσης δαπάνης αντιστοιχεί σε περίπου €523 τον μήνα.

Σε τετραμελή οικογένεια, το ποσό μπορεί να κινηθεί υψηλότερα. Περισσότερα γεύματα, περισσότερες ανάγκες, μεγαλύτερη κατανάλωση, λιγότερος χώρος για περικοπές. Για χαμηλότερα εισοδήματα, ακόμη και μικρές διαφορές ανά επίσκεψη στην υπεραγορά συσσωρεύονται μέχρι το τέλος του μήνα. Το σούπερ μάρκετ κόβεται δύσκολα, επειδή αφορά βασική κατανάλωση και όχι πολυτέλεια.

Μεταφορές: Το αυτοκίνητο ως πάγιο

Οι μεταφορές απορροφούν περίπου €418 τον μήνα στη μέση δαπάνη. Στην Κύπρο το αυτοκίνητο παραμένει καθημερινή ανάγκη για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών. Δουλειά, σχολείο, γιατρός, φροντιστήριο, υπεραγορά, υπηρεσίες, δραστηριότητες παιδιών. Το κόστος δεν περιορίζεται στα καύσιμα. Περιλαμβάνει ασφάλεια, service, ελαστικά, τέλη, επισκευές και, σε πολλές περιπτώσεις, δόση αγοράς.

Σε νοικοκυριό με δύο εργαζόμενους και δύο οχήματα, η δαπάνη ανεβαίνει. Σε οικογένεια με παιδιά, οι διαδρομές πληθαίνουν. Ένα service, μια ασφαλιστική ανανέωση ή μια βλάβη δεν εμφανίζονται κάθε μήνα, αλλά όταν έρθουν, αλλάζουν τον προγραμματισμό.

Μισθοί και πραγματικός χώρος

Οι μέσες μηνιαίες απολαβές το 2025 έφτασαν τις €2.605. Ο διάμεσος μισθός, όμως, έμεινε στα €1.968. Η διαφορά έχει σημασία, επειδή ο μέσος επηρεάζεται από τις υψηλότερες απολαβές, ενώ ο διάμεσος βρίσκεται πιο κοντά στη μέση γραμμή της αγοράς εργασίας.

Η σύγκριση με τη μέση δαπάνη θέλει προσοχή, καθώς ο μισθός αφορά εργαζόμενο και η δαπάνη νοικοκυριό. Ωστόσο, η μηνιαία δαπάνη των €3.605 αντιστοιχεί σχεδόν σε 1,8 διάμεσους μισθούς. Σε ζευγάρι με δύο εισοδήματα, ο μήνας μπορεί να βγαίνει χωρίς ουσιαστική αποταμίευση. Σε νοικοκυριό με ένα εισόδημα, τα ίδια πάγια πιέζουν πολύ νωρίτερα.

Τρία νοικοκυριά, ίδιος λογαριασμός

Ένα νέο ζευγάρι με ενοίκιο €950, σούπερ μάρκετ €450-€550, μεταφορές €300-€450, ρεύμα και πάγια €200-€300, κινητά και ίντερνετ €80-€120 και μία δόση €200-€300, φτάνει κοντά ή πάνω από τις €2.200 πριν υπολογίσει έξοδο, αποταμίευση ή απρόοπτο.

Μια οικογένεια με δύο παιδιά προσθέτει τρόφιμα, μετακινήσεις, σχολικά, φροντιστήρια, δραστηριότητες, ρούχα και παιδικά έξοδα. Ο μονογονιός έχει σχεδόν τις ίδιες βασικές κατηγορίες, αλλά στηρίζεται συνήθως σε ένα εισόδημα. Εκεί, μια βλάβη αυτοκινήτου, ένας αυξημένος λογαριασμός ρεύματος ή ένα ιατρικό έξοδο αρκούν για να χαλάσει ο μήνας.

Τον Απρίλιο του 2026 ο πληθωρισμός στην Κύπρο ήταν 2,8%. Ο αριθμός δεν αρκεί για να περιγράψει τον οικογενειακό λογαριασμό. Το νοικοκυριό πληρώνει συγκεκριμένες υποχρεώσεις, σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, με συγκεκριμένο υπόλοιπο. Πρώτα στέγη, τρόφιμα, μεταφορές. Μετά δόσεις, παιδιά, λογαριασμοί και απρόοπτα. Αν περισσέψει κάτι, μπαίνει στην άκρη.