Οι ελληνικές σημαίες στα Φυλακισμένα Μνήματα και η λήθη των δικών μας παιδιών
Πριν από λίγες ημέρες, μια ομάδα νέων Ελληνοκυπρίων από το Ηνωμένο Βασίλειο, που επισκέφθηκε την Κύπρο στο πλαίσιο του Παγκοσμίου Συνεδρίου, βρέθηκε στα Φυλακισμένα Μνήματα. Εκεί, στον ιερό χώρο όπου αναπαύονται οι ήρωες της ΕΟΚΑ, διατυπώθηκε από κάποιους από τη Βρετανία ένα ερώτημα που προκάλεσε έκπληξη, προβληματισμό αλλά και οργή: «Γιατί υπάρχουν εδώ Ελληνικές Σημαίες;»
Το ερώτημα αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή απορία. Είναι ένα ηχηρό μήνυμα ότι κάτι δεν λειτουργεί σωστά στον τρόπο με τον οποίο μεταδίδουμε τη συλλογική μας ιστορική μνήμη στις νεότερες γενιές.
Τα Φυλακισμένα Μνήματα δεν είναι ένα συνηθισμένο κοιμητήριο. Είναι ο τόπος όπου οι βρετανικές αποικιακές αρχές έθαψαν κρυφά τους απαγχονισμένους και πεσόντες αγωνιστές της ΕΟΚΑ, στερώντας από τις οικογένειές τους το δικαίωμα της δημόσιας κηδείας και του τελευταίου αποχαιρετισμού. Εκεί βρίσκονται οι τάφοι του Καραολή, του Δημητρίου, του Κουτσόφτα, του Μαυρομμάτη, του Παναγίδη, του Μιχαήλ, του Ζάκου, του Πατάτσου, του Παλληκαρίδη, και των ηρωομαρτύρων μας, Αυξεντίου, Μάτση, Δράκου και Λένα, που θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Κύπρου.
Οι ήρωες αυτοί δεν αγωνίστηκαν για μια αφηρημένη έννοια. Αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας τους και για την εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης, με δηλωμένο στόχο την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Η Ελληνική Σημαία ήταν το σύμβολο κάτω από το οποίο ορκίστηκαν, πολέμησαν και έπεσαν μαχόμενοι ή οδηγήθηκαν στην αγχόνη. Η παρουσία της στα Φυλακισμένα Μνήματα δεν αποτελεί πολιτική επιλογή του σήμερα· αποτελεί ιστορική πραγματικότητα και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας του αγώνα.
Το γεγονός ότι νέοι ελληνοκυπριακής καταγωγής, μεγαλωμένοι στο εξωτερικό, διερωτώνται γιατί υπάρχει η Ελληνική Σημαία σε αυτόν τον ιερό χώρο, αποτελεί ντροπή. Η ευθύνη βαραίνει τους οργανισμούς στους οποίους ανήκουν αλλά και όλους εμάς. Αν οι νέοι μας αγνοούν το ιστορικό πλαίσιο του απελευθερωτικού αγώνα, αυτό σημαίνει ότι δεν τους το διδάξαμε επαρκώς.
Για δεκαετίες γίνεται συνεχώς λόγος για την ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς προβολής του εθνικού μας θέματος. Δαπανώνται σημαντικά ποσά για εκστρατείες ενημέρωσης στο εξωτερικό, για συνέδρια, εκδηλώσεις και προγράμματα διαφώτισης. Η διεθνής ενημέρωση είναι αναγκαία. Όμως ποιο είναι το νόημά της, όταν τα ίδια τα παιδιά του Ελληνισμού δεν γνωρίζουν τι συμβολίζουν τα Φυλακισμένα Μνήματα;
Ίσως έχει έρθει η ώρα να αναθεωρήσουμε τις προτεραιότητές μας. Πριν επιχειρήσουμε να πείσουμε τους ξένους για την ιστορία μας, οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι τη γνωρίζουν οι δικοί μας νέοι. Η καλύτερη διαφώτιση αρχίζει από την οικογένεια, συνεχίζεται το σχολείο, ενισχύεται από τις κοινωνικές και άλλες διασυνδέσεις, από τις οργανώσεις και ιδρύματα, μαζί και εκείνα της διασποράς και ολοκληρώνεται μέσα από επισκέψεις σε τόπους ιστορικής μνήμης, όπου η ξενάγηση δεν περιορίζεται σε μια τυπική περιγραφή, αλλά εξηγεί το νόημα των γεγονότων και των συμβόλων.
Τα Φυλακισμένα Μνήματα δεν χρειάζονται απλώς επισκέπτες. Χρειάζονται νέους που να κατανοούν γιατί υπάρχουν, ποιοι είναι θαμμένοι εκεί και γιατί η Ελληνική Σημαία κυματίζει πάνω από τους τάφους τους.
Αν ένα παιδί του Ελληνισμού αναρωτιέται σήμερα γιατί υπάρχει η Ελληνική Σημαία στα Φυλακισμένα Μνήματα, τότε το ερώτημα δεν αφορά τη Σημαία. Αφορά εμάς. Αφορά την εκπαίδευση, τις οργανώσεις στις οποίες ανήκει. Αφορά το κατά πόσο κατορθώσαμε να μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές την ιστορική μνήμη, τις αξίες και την αυτογνωσία που αποτελούν τη βάση της εθνικής μας συνέχειας. Μια κοινωνία που αμελεί να διδάξει την ιστορία της στους νέους της δεν κινδυνεύει μόνο να ξεχάσει το παρελθόν της· κινδυνεύει να χάσει και την πυξίδα του μέλλοντός της.
*Ερευνητής – συγγραφέας
Λονδίνο
articles@nostos.com
