Το «Σπίτι της Συνεργασίας» βήμα για τις θέσεις του ψευδοκράτους

Κανονικά πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη, 19 Αυγούστου, στο «Σπίτι της Συνεργασίας», η ενημέρωση ξένων διπλωματών από τον Μεχμέτ Ντανά, στενό συνεργάτη του Τουφάν Έρχιουρμαν, για τις θέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς στο Κυπριακό. Μία ημέρα προηγουμένως, η Cyprus Mail, επικαλούμενη διπλωματικές πηγές, αποκάλυπτε ότι το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών επικοινωνούσε με ξένες αποστολές στη Λευκωσία, προτρέποντάς τες να μην παραστούν. Η ενημέρωση τελικά έγινε και, σύμφωνα με νεότερο ρεπορτάζ της ίδιας εφημερίδας, είχε παρουσία διπλωματών. Τουρκικό δημοσίευμα ανεβάζει σε 11 τις χώρες που εκπροσωπήθηκαν, χωρίς ωστόσο να έχει δημοσιοποιηθεί επίσημη ονομαστική λίστα. Η επιλογή του χώρου προσθέτει τη δική της διάσταση: Το «Σπίτι της Συνεργασίας» δημιουργήθηκε από τον ΟΙΔΕ, του οποίου προγράμματα έχουν εδώ και χρόνια θεσμική δίοδο στα δημόσια σχολεία μέσω του Υπουργείου Παιδείας.

Η παρέμβαση που δεν απέτρεψε τη συνάντηση

Οι τηλεφωνικές παρεμβάσεις του Υπουργείου Εξωτερικών προς ξένες διπλωματικές αποστολές δεν απέτρεψαν τη διεξαγωγή της ενημέρωσης. Όπως είχε αποκαλύψει η Cyprus Mail, επικαλούμενη διπλωματικές πηγές, οι πρεσβείες καλούνταν να μην εκπροσωπηθούν στη συνάντηση που θα είχε ο Μεχμέτ Ντανά με μέλη του διπλωματικού σώματος στη Λευκωσία.

Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί σε πόσες και ποιες αποστολές απευθύνθηκε το Υπουργείο, ποιο σκεπτικό διαβιβάστηκε, ούτε κατά πόσον υπήρξαν διπλωμάτες που αποφάσισαν να μην παραστούν έπειτα από τις σχετικές επαφές. Το βέβαιο είναι ότι η ενημέρωση πραγματοποιήθηκε κανονικά το πρωί της Τετάρτης και ότι υπήρξε διπλωματική παρουσία.

Πηγές της Cyprus Mail έκαναν λόγο για «αρκετά καλή προσέλευση». Η διατύπωση επιβεβαιώνει ότι η πρωτοβουλία Ντανά προσέλκυσε το ενδιαφέρον, δεν επιτρέπει όμως ασφαλή συμπεράσματα για το επίπεδο εκπροσώπησης. Δεν έγινε γνωστό πόσοι πρέσβεις παρέστησαν αυτοπροσώπως, πόσες αποστολές έστειλαν άλλους διπλωματικούς λειτουργούς, ούτε ποιες χώρες απουσίασαν.

Το γεγονός ότι η συνάντηση έγινε παρά τις υποδείξεις του Υπουργείου έδωσε στην τουρκοκυπριακή πλευρά ένα επιπλέον επιχείρημα. Παρουσίασε τις θέσεις της ενώπιον ξένων διπλωματών και, ταυτόχρονα, αξιοποίησε τις ενέργειες της Λευκωσίας για να καταγγείλει προσπάθεια περιορισμού της δικής της διπλωματικής δραστηριότητας.

Ο Έρχιουρμαν αξιοποίησε το δημοσίευμα

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν παρενέβη δημόσια, ενώ η συνάντηση βρισκόταν σε εξέλιξη. Μιλώντας στο Ada TV, ανέφερε ότι η τουρκοκυπριακή ηγεσία γνώριζε τις ενέργειες του κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών, αλλά είχε επιλέξει να μην τις δημοσιοποιήσει. Κατά τον ίδιο, η αποκάλυψη από τη Cyprus Mail έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα στην υπόθεση, καθώς η πληροφορία δεν προερχόταν από την τουρκοκυπριακή πλευρά.

Ο Έρχιουρμαν συνέδεσε τους χειρισμούς της Λευκωσίας με το κλίμα μεταξύ των δύο πλευρών, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες πλήττουν την εμπιστοσύνη. Επικαλέστηκε, παράλληλα, την προηγούμενη ενημέρωση του διπλωματικού σώματος από τον Ελληνοκύπριο διαπραγματευτή, Μενέλαο Μενελάου, μετά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο.

Κατά την τοποθέτησή του, η τουρκοκυπριακή πλευρά γνώριζε ποιοι είχαν παραστεί στην ενημέρωση Μενελάου, χωρίς να κινηθεί για να αποτρέψει τη συμμετοχή τους. Αναγνώρισε, πάντως, ότι δεν είχαν εκπροσωπηθεί όλες οι ξένες αποστολές, αποδίδοντας μέρος των απουσιών στη θερινή περίοδο.

Η αναφορά στην ενημέρωση Μενελάου αποτελεί τον βασικό άξονα της επιχειρηματολογίας του. Εφόσον η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε ήδη παρουσιάσει τη δική της αποτίμηση στους ξένους διπλωμάτες, ο Έρχιουρμαν εμφάνισε την προσπάθεια αποθάρρυνσης της συμμετοχής στη συνάντηση Ντανά ως εφαρμογή διαφορετικού μέτρου για την τουρκοκυπριακή πλευρά. Πρόκειται για τη δική του πολιτική ανάγνωση, η οποία δεν απαντά στο σκεπτικό με το οποίο κινήθηκε το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών.

Οι «11 χώρες» χωρίς ονομαστική επιβεβαίωση

Τουρκικό δημοσίευμα ανέφερε μετά τη συνάντηση ότι εκπροσωπήθηκαν 11 χώρες. Ο αριθμός αναπαράχθηκε από τουρκικούς και τουρκοκυπριακούς λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μαζί με τον ισχυρισμό ότι η παρέμβαση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν απέδωσε.

Δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ωστόσο, επίσημος κατάλογος συμμετεχόντων. Ούτε η τουρκοκυπριακή ηγεσία ούτε οι διοργανωτές έδωσαν στη δημοσιότητα τα ονόματα των χωρών, των πρεσβειών ή των διπλωματών που βρέθηκαν στην αίθουσα. Δεν είναι, επομένως, δυνατόν να επαληθευτεί ανεξάρτητα ο αριθμός 11 ή να προσδιοριστεί το επίπεδο εκπροσώπησης κάθε αποστολής.

Η λεπτομέρεια αυτή έχει ουσιαστική σημασία. Η παρουσία πρέσβεων δεν έχει την ίδια διπλωματική βαρύτητα με την αποστολή λειτουργών άλλης βαθμίδας, ενώ η αναφορά σε «πρέσβεις και αξιωματούχους 11 χωρών» δεν αποσαφηνίζει πόσοι από τους συμμετέχοντες ήταν επικεφαλής αποστολών. Χωρίς ονομαστική κατάσταση δεν μπορεί επίσης να διαπιστωθεί εάν συμμετείχαν κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εγγυήτριες δυνάμεις ή χώρες που κατέχουν μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Με τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία, επιβεβαιωμένη θεωρείται η πραγματοποίηση της ενημέρωσης και η παρουσία ξένων διπλωματών. Ο αριθμός των 11 χωρών παραμένει πληροφορία τουρκικής δημοσιογραφικής πηγής, η οποία δεν συνοδεύεται από τα στοιχεία που απαιτούνται για πλήρη διασταύρωση.

ΟΙΔΕ, «Imagine» και δημόσια σχολεία

Η σημασία του χώρου δεν εξαντλείται στη γεωγραφική του θέση μέσα στη «νεκρή ζώνη». Το «Σπίτι της Συνεργασίας» δημιουργήθηκε από τον Όμιλο Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας και λειτουργεί από το 2011 ως κέντρο εκπαιδευτικών, ερευνητικών, πολιτιστικών και δικοινοτικών δράσεων. Από το 2014 διαθέτει δικό του διοικητικό συμβούλιο, στο οποίο εκπροσωπείται και ο ΟΙΔΕ.

Οι δύο φορείς διατηρούν άμεση παρουσία στον χώρο της εκπαίδευσης. Υλοποιούν από κοινού το πρόγραμμα «Imagine», υπό την αιγίδα της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Εκπαίδευση και με τη στήριξη της ΟΥΝΦΙΚΥΠ και του Γραφείου του Ειδικού Αντιπροσώπου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Στις δράσεις συμμετέχουν εθελοντικά μαθητές και εκπαιδευτικοί από τις δύο κοινότητες, ενώ σχολικές ομάδες μεταβαίνουν στο «Σπίτι της Συνεργασίας» για κοινά εργαστήρια και άλλες δραστηριότητες.

Αυτή η διαδρομή καθιστά πολιτικά ευαίσθητη τη φιλοξενία της ενημέρωσης Ντανά. Ο χώρος που έχει συνδεθεί με προγράμματα στα οποία συμμετέχουν δημόσια σχολεία χρησιμοποιήθηκε για την παρουσίαση των θέσεων της τουρκοκυπριακής ηγεσίας σε ξένους διπλωμάτες, την ίδια ώρα που το Υπουργείο Εξωτερικών επιχειρούσε να αποτρέψει την παρουσία τους.

Η συνάντηση δεν ήταν εκδήλωση της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής, ούτε δραστηριότητα του «Imagine». Δεν επρόκειτο, επίσης, για κοινή συζήτηση με εκπροσώπους των δύο πλευρών, αλλά για ενημέρωση οργανωμένη από την τουρκοκυπριακή πλευρά. Ο διαχωρισμός αυτός είναι απαραίτητος, ώστε να μην αποδίδεται στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα ή στους θεσμούς που το στηρίζουν συμμετοχή σε μια πρωτοβουλία για την οποία δεν έχει παρουσιαστεί τέτοιο στοιχείο.

Παραμένει, ωστόσο, το ζήτημα της παραχώρησης του χώρου και των όρων υπό τους οποίους φιλοξενούνται εκεί πολιτικές εκδηλώσεις. Η υπόθεση αποκτά πρόσθετο θεσμικό βάρος λόγω της συνεργασίας του ΟΙΔΕ και του «Σπιτιού της Συνεργασίας» με σχολεία και εκπαιδευτικούς. Γι’ αυτό και απαιτείται σαφής ενημέρωση για το ποιος ενέκρινε τη συγκεκριμένη χρήση, με ποια ιδιότητα παραχωρήθηκε η αίθουσα και κατά πόσον υπάρχουν ενιαίοι κανόνες για πολιτικές ενημερώσεις από τις δύο πλευρές.