Με αφορμή την είδηση για τον άγριο ξυλοδαρμό το Σαββάτο στη μέση του δρόμου στην περιοχή Αγίου Αθανασίου στη Λεμεσό

Με αφορμή το βιντεογρφημένο συμβάν με τον μοτοσικλετιστή που κτυπά τον οδηγό ο οποίος τον έθεσε σε κίνδυνο με την καταφανή παρανομία του. Ο οδηγός αμέσως μετά την ελαφριά πρόσκρουση κατεβαίνει. Δεν ξέρουμε αν βγήκε να βοηθήσει, να απολογηθεί ή να ζητήσει τα ρέστα. Η παρανομία του όμως μπορούσε να κατέληγε σε μοιραίο. Για τον μοτοσικλετιστή ισχύει το ότι ο καθένας έχει την ιδιοσυγκρασία του και ανάλογα με αυτήν θα αντιδράσει, όταν ρθει αίφνης αντιμέτωπος με τέτοιο συμβάν κινδύνου από ανεύθυνη πράξη τρίτου.

Η συμπεριφορά του μοτοσικλετιστή αν και αποδοκιμαστέα ακόμα κι αν έπραξε λόγω ιδιοσυγκρασίας ας ταξινομηθεί σε σε ό,τι ορίζεται ως πραξη, μέτρο κ.λπ αποτροπής για τον κάθε ασυνείδητο που αδιαφορεί για την ασφάλεια των άλλων σκεπτόμενος μόνο τη δική του ευκολία.

Αυτό που κάνει όμως τη μεγαλύτερη εντύπωση και προβληματίζει είναι η στάση των παρισταμένων. Αντιμετωπίζουν την παρανομία και έπειτα τη συμπεριφορά σαν θέαμα. Κάποιους δεν τους πιστώνεται φόβος. Θα μπορούσαν να προστρέξουν και να πράξουν ό,τι μπορούσαν για να ηρεμήσουν τα πνεύματα και να κρατήσουν τάξη μέχρι να ρθει η αστυνομία. Αυτονόητο, έστω πια, όπως διαφαίνεται, στη θεωρία πως η δημόσια τάξη είναι και υποχρέωση τού κάθε πολίτη αφού ζει και απαιτεί να λειτουργεί μια ευνομούμενη πολιτεία με άριστη εφαρμογή του νόμου και της τάξης. Συνεχίζοντας τη σκέψη, έστω ως υπόλειμμα του πρωτεύοντος στο όλο που λογίζεται ως εφαρμογή της τάξης από τον πολίτη, ερωτάται αν θα πάει κανένας από τους θεατές να μαρτυρήσει στο δικαστήριο εις βάρος του οδηγού του οχήματος. Κι αυτό ευσυνειδησία είναι ιδίως αν δεν μπορεί να πράξει προς βοήθεια και συνεπώς αποτροπή.

Η συμπεριφορά αυτή των εκεί παρισταμένων είναι χαρακτηριστική μιας παθογένειας της κοινωνίας την οποία όλοι την παραδέχονται κι όλοι με τον ίδιο τρόπο συμπεριφέρονται υπό ανάλογες περιστάσεις. Θυμίζει τη θέαση στο σινεμά ή στην τηλεόραση όπου ο εγκέφαλος παύει να λειτουργεί απορροφημένος από το θέαμα και επανέρχεται με το πέρας του θεάματος. Ενός θεάματος όμως που δεν το αφήνει στη μέση αλλά το αναμένει να τελειώσει. Άρα, τουλάχιστον υποσυνείδητα τον ευχαριστεί. Μέρος της παθογένειας ως οιονεί θέασης είναι και η χρήση του κινητού για βιντεοσκόπηση, καταφανώς όχι για μαρτυρία αλλά για τους ίδιους σκοπους όπως η κάθε βιντεοσκόπηση με το κινητό.

Λογική απόρροια, αυτό πια που λογικά ακολουθεί είναι η συνειδητοποίηση πως ο καθένας είναι ο υπερασπιστής του εαυτού του και φροντίζει να είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμος είτε μόνος είτε με τη βοήθεια άλλων. Γι αυτό και οι φιλίες όπου ισχύει το «όμοιος ομοίω αεί πελάζει» λειτουργούν και σαν «κλίκες» αλληλοστήριξης. Αλλοίμονο σ αυτόν που δεν έχει τέτοια στήριξη.

Τουλάχιστον η αποδοκιμαστέα αντίδραση να αφορά πράξη καταφανώς αποκλίνουσα, να είναι ξαφνική και να μην αφήνει στην ιδιοσυγκρασία άλλο τρόπο δράσης. Άμα υπάρχει όμως ηθική, η αποκλίνουσα συμπεριφορά δεν θα αντιμετωπιστεί με αποκλίνουσα συμπεριφορά αλλά κατά το τι προστάζει ο νόμος.

Η κοινωνική αλληλεγγύη ως αλληλοβοήθεια χάνεται όταν εκτυλίσσεται μπρος στα μάτια η παρανομία. Τη θέση της πήρε η παθογένεια. Αυτό που απέμεινε είναι η συνειδητοποίηση ότι δυστυχώς ο καθένας είναι ο υπερασπιστής του εαυτού του. Η αστυνομία νοείται δεν μπορεί να είναι ανά πάσα στιγμή παντού. Ούτε και η δημόσια τάξη ρητώς και ανεπιφυλάκτως ανατέθηκε μόνο στην αστυνομία.

Σε άλλες χώρες η παθητικότητα του πολίτη όταν μπορεί να αντιδράσει είναι ποινικό αδίκημα. Στην Κυπρο μάλλον θα κατέληγε σε άλλη μια πρόνοια σε αχρησία υπερνικούμενη από την αντίστοιχή της παθογένεια. Σημειώνεται ότι ο περί Ποινικής Δικονομίας Νόμος προνοεί τη δυνατότητα σύλληψης από πολίτη στην παρουσία του οποίου διαπράττεται αδίκημα τιμωρούμενο με ποινή φυλάκισης δύο ετών και άνω.

Κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να συνειδητοποιήσει ότι η δράση μπρος σε παρανομία θα είναι και προς όφελός του.

Ακόμα και η διαμαρτυρία για τέτοιας φύσης συμβάντα είναι χλιαρή και υποκριτική και εξαντλείται σε φωνασκίες απόδοσης ευθυνών οι οποίες σύντομα καταλαγιάζουν αφού όπου δεν υπάρχει το ειλικρινές πιστεύω ενυπάρχει το γνώρισμα της υποκρισίας. Ένας που δεν αρέσκεται σε κάτι πρώτα αντιδρά κι ίσως να μην χρειαστεί να διαμαρτυρηθεί.

Απομένει ο προβληματισμός σε ατομικό πια επίπεδο ως κάτι που ο καθένας θα απευχόταν να του συμβεί.

*Νομικός, Λεμεσός