Διεθνής Μήνας Εσωτερικού Ελέγχου

Ειδικά σε τέτοιες περιόδους οικονομικής κρίσης, ο εσωτερικός έλεγχος αυξάνει την αξία που προσθέτει στη Δημόσια Υπηρεσία με προτάσεις για κατάλληλο ανασχεδιασμό διαδικασιών
Ο Μάιος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως ο μήνας προώθησης και προβολής του εσωτερικού ελέγχου και της συνεισφοράς του στην προσθήκη αξίας στους οργανισμούς. Η ενασχόληση με τον εσωτερικό έλεγχο σήμερα είναι ένα από τα πιο ελκυστικά και δυναμικά επαγγέλματα στην παγκόσμια αγορά και ενδεχομένως αποτελεί μιαν από τις δυναμικότερες και πιο περιζήτητες επαγγελματικές σταδιοδρομίες. Με βάση τον ορισμό του Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών (Institute of Internal Auditors-IIA), «εσωτερικός έλεγχος» σημαίνει μια ανεξάρτητη, αντικειμενική, διαβεβαιωτική και συμβουλευτική δραστηριότητα, σχεδιασμένη να προσθέτει αξία και να βελτιώνει τις λειτουργίες και τις διαδικασίες του ελεγχόμενου οργανισμού.

Βοηθά τον οργανισμό να επιτύχει τους στόχους του προσφέροντας μια συστηματική επιστημονική προσέγγιση για την αξιολόγηση και βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης των κινδύνων, των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και των διαδικασιών εταιρικής διακυβέρνησης. Ο εσωτερικός έλεγχος διενεργείται μέσω μιας επαγγελματικής προσέγγισης, που αποσκοπεί στην αξιολόγηση του περιβάλλοντος ελέγχου ενός οργανισμού και των κινδύνων που αντιμετωπίζει και οι οποίοι δύναται να τον αποτρέψουν από το να επιτύχει τους στόχους του. Η εν λόγω αξιολόγηση γίνεται σε συνεχή βάση με απώτερο σκοπό την ενδυνάμωση του περιβάλλοντος ελέγχου, των λειτουργιών και διαδικασιών, την αποφυγή λαθών, αναποτελεσματικών πρακτικών και διαδικασιών.
Επομένως, ο εσωτερικός έλεγχος όχι μόνο καθίσταται αναπόσπαστο μέρος αλλά αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο και τη ραχοκοκαλιά ενός ορθά δομημένου και συγκροτημένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου αφού ουσιαστικά ενεργεί ως ένα «δίχτυ ασφαλείας» για την όλη οργάνωση και τη συμμόρφωση του οργανισμού με νομοθεσίες, κανονισμούς και βέλτιστες πρακτικές. Περαιτέρω, στις μεμονωμένες περιπτώσεις όπου υφίστανται Τμήματα/ Μονάδες που ενεργούν ως ασφαλιστικές δικλίδες, τότε ο εσωτερικός έλεγχος συνεργάζεται μαζί τους και αξιολογεί τις διαδικασίες και τη μεθοδολογία τους και προβαίνει σε συστάσεις για βελτίωση του τρόπου λειτουργίας τους.

Το επάγγελμα του εσωτερικού ελεγκτή ξεκίνησε να αναδεικνύεται κυρίως με την ίδρυση του προαναφερόμενου Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών το 1941 στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και εξελίχθηκε σταθερά μετά τον Β ́ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μέσω της συνεισφοράς του στους οργανισμούς με την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε διευθυντικά στελέχη, το τεχνικό του υπόβαθρο και ο τρόπος λειτουργίας του ενδυναμώθηκαν σταδιακά μέσα από την άνθηση και την εξέλιξη του λογιστικού επαγγέλματος καθώς και της διοικητικής επιστήμης.

Η σημαντικότητα και η σπουδαιότητα του εσωτερικού ελέγχου αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι το εν λόγω Ινστιτούτο απαριθμεί πέραν των 180.000 μελών από περισσότερες από 190 χώρες και κάθε χρόνο διοργανώνει ένα διεθνές συνέδριο, το οποίο φέτος θα πραγματοποιηθεί στις 6-9 Ιουλίου 2014, στο Λονδίνο. Αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα για εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Υπηρεσίας και λαμβάνοντας υπόψη το ανταγωνιστικό περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και τις νέες απαιτήσεις που επιβάλλονταν από τις αρχές της καλής διακυβέρνησης, η Κυπριακή Δημοκρατία θέσπισε τον Ιούλιο του 2003 τον περί Εσωτερικού Ελέγχου Νόμο, βάσει του οποίου ιδρύθηκε η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου της Δημοκρατίας.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα της Υπηρεσίας, είναι η λειτουργική και διοικητική της ανεξαρτησία από τους ελεγχόμενους οργανισμούς. Αποστολή της Υπηρεσίας ως η κεντρικής Αρχής για τη διενέργεια εσωτερικού ελέγχου στις Κρατικές Υπηρεσίες, είναι η προώθηση της χρηστής χρηματοοικονομικής διαχείρισης στον Δημόσιο Τομέα μέσω της ενδυνάμωσης των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου και της βελτίωσης των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων και διακυβέρνησης των Κρατικών Υπηρεσιών, διασφαλίζοντας έτσι την εύρυθμη λειτουργία τους.

Ο ρόλος της είναι συμβουλευτικός προς τις Διευθύνσεις των Υπουργείων/ Τμημάτων/ Υπηρεσιών για την εφαρμογή των κατάλληλων διαδικασιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Υπηρεσία έχει διενεργήσει τα τελευταία χρόνια σε διάφορα Υπουργεία/ Τμήματα/ Υπηρεσίες ελέγχους που έχουν καταλήξει σε σειρά εποικοδομητικών συστάσεων προς τις αρμόδιες Διευθύνσεις για την εφαρμογή των κατάλληλων διαδικασιών όσον αφορά τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου.

Έχει επίσης επιφέρει σημαντικές καινοτομίες και επιτεύγματα μέσω της διενέργειας ελέγχων σε οριζόντια θέματα, τα οποία άπτονται της αρμοδιότητας είτε αριθμού Κρατικών Υπηρεσιών είτε ακόμη του συνόλου της Δημόσιας Υπηρεσίας. Επιπρόσθετα, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία της μηχανογράφησης στο Δημόσιο και το γεγονός ότι αποτελεί πλέον καταλυτικό μέσο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας, της αποτελεσματικότητας και της οικονομικότητας της κρατικής μηχανής, η Υπηρεσία δημιούργησε εξειδικευμένο κλιμάκιο με σκοπό τη διενέργεια ελέγχων και στα μηχανογραφικά συστήματα της Δημόσιας Υπηρεσίας. Οι εν λόγω έλεγχοι συμπληρώνουν και ενδυναμώνουν το ελεγκτικό της έργο, προσθέτοντας παράλληλα αξία και βελτιώνοντας περαιτέρω τα συστήματα των ελεγχόμενων οργανισμών.

Τα τελευταία χρόνια, η Υπηρεσία διενήργησε έναν μεγάλο αριθμό τέτοιων εξειδικευμένων ελέγχων σε νευραλγικά και κρίσιμα συστήματα και εφαρμογές του Δημοσίου, παρέχοντας μέσω τους πολύτιμες εισηγήσεις και συστάσεις για την αντιμετώπιση κενών ασφαλείας, την περαιτέρω θωράκιση και ενδυνάμωσή τους. Οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες, που διέρχεται σήμερα ο τόπος μας, καθιστούν τον εσωτερικό έλεγχο ένα υπερ-πολύτιμο εργαλείο στα χέρια του κάθε οργανισμού αλλά και της Δημόσιας Υπηρεσίας στο σύνολό της.

Μέσω της ανεξάρτητης, αντικειμενικής και συμβουλευτικής δραστηριότητας που παρέχει, ενδυναμώνει τα συστήματα ελέγχου και βελτιώνει τη διαχείριση κινδύνων και διακυβέρνησης των ελεγχόμενων οργανισμών, προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους με οικονομικότητα, αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα. Ειδικά σε τέτοιες περιόδους οικονομικής κρίσης, ο εσωτερικός έλεγχος αυξάνει την αξία που προσθέτει στη Δημόσια Υπηρεσία με προτάσεις για κατάλληλο ανασχεδιασμό διαδικασιών, ώστε να απαιτούνται λιγότεροι πόροι -ανθρώπινοι και υλικοί- για την υλοποίηση των στόχων του δημοσίου προσθέτοντας παράλληλα αξία στην όλη προσπάθεια για εκσυγχρονισμό και αναμόρφωση της κρατικής μηχανής.
Όραμά μου είναι να καταστεί η Υπηρεσία μας ένας από τους βασικούς πυλώνες του εκσυγχρονισμού και της αναμόρφωσης της Δημόσιας Υπηρεσίας, διασφαλίζοντας την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα στη λειτουργία της κρατικής μηχανής στο σημερινό ανταγωνιστικό περιβάλλον της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.
ΑΝΔΡΕΑΣ Μ. ΛΑΜΠΡΙΑΝΟΥ
Εφόρου Εσωτερικού Ελέγχου της Δημοκρατίας