Στηρίξτε την ποιοτική δημοσιογραφία

Αναμένοντας και πάλι την «Ανάσταση»

Μετά την κρίση όλοι προσδοκούν στην οικονομική «Ανάσταση» και όπως το 2013 έτσι και το 2020 οι μήνες Μάρτιος και Απρίλιος οδήγησαν και οδηγούν σε σημαντική συρρίκνωση του κυπριακού ΑΕΠ

Στην οικονομική θεωρία είναι αποδεκτή η κυκλικότητα μιας οικονομίας, δηλαδή μετά από μια περίοδο ανάπτυξης είναι αναμενόμενο ότι θα υπάρξει κάποια διόρθωση, πριν από το επόμενο ανοδικό κύμα. Το ζητούμενο είναι να μην υπάρξει μια παρατεταμένη περίοδος ύφεσης, που θα προκαλέσει δομικά προβλήματα σε μια οικονομία ή ακόμα και μια μακροχρόνια παράλληλη κίνηση, χωρίς τη δυνατότητα ανάκαμψης.

Στην ιστορία της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και της κυπριακής, καταγράφονται δύσκολες οικονομικές περίοδοι, με πιο πρόσφατη τη χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε το 2008 από την Αμερική με την κατάρρευση των δομημένων προϊόντων και εξελίχθηκε σε κρίση χρέους και δημόσιων οικονομικών. Αυτήν τη φορά βιώνουμε μια υγειονομική κρίση, η οποία δημιουργεί σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Τέτοιες κρίσεις όπως η σημερινή δεν μπορούν να συγκριθούν με αυτήν του 2008-2013, εφόσον αναφερόμαστε σε μια πανδημία που επηρεάζει την υφήλιο, κάποιες χώρες περισσότερο και κάποιες λιγότερο. Αναλυτές σημειώνουν ότι σύγκριση θα μπορούσε να γίνει με τις συνθήκες επί καιρώ παγκοσμίου πολέμου, αλλά, προς το παρόν, σε μικρότερο μέγεθος.

Οι οικονομικές κρίσεις δημιουργούνται συνήθως μέσα από δομικά προβλήματα των οικονομιών ή του χρηματοπιστωτικού συστήματος, σε συνδυασμό με λανθασμένες πολιτικές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μετά από ενδελεχή ανάλυση, λαμβάνονται μέτρα για διόρθωση των στρεβλώσεων, αναδιάρθρωση της οικονομίας, ενώ την ίδια ώρα παρέχονται κίνητρα για σταδιακή ανάκαμψη.

Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου οι οικονομίες περνούν περιόδους σοκ, όπως στις περιπτώσεις πολέμου, φυσικών καταστροφών και πανδημιών. Το μέγεθος του γεγονότος που προκαλεί το σοκ καθορίζει την περίοδο που η οικονομία θα χρήζει στήριξης, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν και το μέγεθος των προβλημάτων που δημιουργείται στα δημόσια οικονομικά σε σχέση με το δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας επίσης πλήττεται, εφόσον η μείωση των εισοδημάτων των νοικοκυριών και το κλείσιμο επιχειρήσεων οδηγούν σε αυξημένο αριθμό μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Μετά την κρίση όλοι προσδοκούν στην οικονομική «Ανάσταση» και όπως το 2013 έτσι και το 2020 οι μήνες Μάρτιος και Απρίλιος οδήγησαν και οδηγούν σε σημαντική συρρίκνωση του κυπριακού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Αυτήν τη φορά η κρίση έχει «δυναμική», με την έννοια ότι τα δεδομένα διαφοροποιούνται μέρα με τη μέρα και είναι ξεκάθαρο ότι σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η κατάσταση στις χώρες με τις οποίες η Κύπρος έχει στενές οικονομικές σχέσεις, είτε σε ό,τι αφορά τον τομέα του τουρισμού είτε τον τομέα των επενδύσεων.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προβλέπει συρρίκνωση του ΑΕΠ της χώρας το 2020 γύρω στο 6,5%, ενώ οι εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου της Κυβέρνησης κυμαίνονται μεταξύ 5% και 10%. Το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη 5,6% το 2021, αρχίζοντας από το μειωμένο ΑΕΠ του 2020, κάτι που καταδεικνύει ότι αναμένεται σημαντική ανάπτυξη το 2021, αλλά όχι επαναφορά της οικονομίας στα επίπεδα το 2019.

Η συζήτηση που αναπτύσσεται είναι για τον οικονομικό σχηματισμό που θα έχει η ανάκαμψη. Στην περίπτωση του V–shape η ανάκαμψη θα είναι το ίδιο απότομη όσο και η πτώση του ΑΕΠ μιας χώρας. Αν ο σχηματισμός είναι U–shape, τότε η ανάκαμψη θα είναι σταδιακή, ενώ το L-shape υποδηλώνει μια παρατεταμένη περίοδο παράλληλης διατήρησης του ΑΕΠ μιας χώρας πριν από την ανάπτυξη. Όπως γίνεται αντιληπτό, το τελευταίο είναι το χειρότερο σενάριο.

Η Κύπρος, όντας εξωγενής οικονομία, εξαρτάται εν πολλοίς από τις μεταβολές στο διεθνές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Το 2013 αναγκαστήκαμε ως χώρα να λάβουμε επώδυνα μέτρα για τους πολίτες, όμως γνωρίζαμε (και υποδείχθηκαν και από τους διεθνείς δανειστές) πολύ συγκεκριμένα ποια ήταν τα προβλήματα της κυπριακής οικονομίας. Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Υπάρχει ένας άγνωστος Χ που αφορά το μέγεθος εξάπλωσης του ιού, ενώ χώρες που βασίστηκαν σε συγκεκριμένους τομείς (όπως ο τουρισμός), σήμερα αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα.

Για παράδειγμα, στην προηγούμενη κρίση είχαν δοθεί κίνητρα (κυρίως πολεοδομικά) στους επαγγελματίες του κλάδου του τουρισμού, το τουριστικό προϊόν βελτιώθηκε και έγινε πιο ανταγωνιστικό, με αποτέλεσμα ο συγκεκριμένος τομέας να ενισχυθεί και να αποτελέσει έναν από τους πυλώνες ανάκαμψης της οικονομίας.

Κάτι τέτοιο σήμερα φαντάζει δύσκολο, λαμβάνοντας υπόψη για παράδειγμα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, βασική πηγή τουριστών για την Κύπρο, αντιμετωπίζει ίσως μιαν από τις μεγαλύτερες υγειονομικές κρίσεις. Επιπλέον, με το άνοιγμα των αεροδρομίων, και χωρίς την ανακάλυψη εμβολίου, οι κινήσεις θα συνεχίσουν να είναι δύσκολες, ενώ η ψυχολογία των πολιτών θα είναι τέτοια, που τουλάχιστον για φέτος θα έχουν άλλες προτεραιότητες από το να προγραμματίσουν διακοπές.

Αρμόδιοι φορείς κάνουν λόγο για μίνι τουριστική περίοδο στην Κύπρο το καλοκαίρι (στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Ελλάδα, η οποία θεωρεί ότι μπορεί να κτίσει πάνω στα εύσημα που παίρνει διεθνώς για τη διαχείριση εξάπλωσης του ιού και στο γεγονός ότι τα κρούσματα στα νησιά είναι ελάχιστα έως καθόλου), αλλά ίσως η εκτίμηση αυτή να είναι αισιόδοξη.

Ένας άλλος τομέας που έχει πληγεί σημαντικά από την κατάσταση που δημιουργήθηκε με τη διασπορά του ιού και την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων από τις κυβερνήσεις, είναι αυτός των ακινήτων και των κατασκευών.

Η αύξηση στις πωλήσεις ακινήτων τα τελευταία χρόνια ήταν ένας από τους λόγους που η οικονομία παρουσίασε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και ενίσχυσης των δημόσιων οικονομικών, μέσα από τις εισπράξεις του φόρου προστιθέμενης αξίας, καθώς και άλλων φόρων και τελών.

Το κλείσιμο των αεροδρομίων και η κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια οικονομία επηρέασαν σημαντικά την εξωτερική ζήτηση. Φορείς του κλάδου θεωρούν ότι αυτό είναι προσωρινό, εφόσον κάποιες από τις επενδύσεις που τροχοδρομούνταν αναστάλθηκαν και δεν ακυρώθηκαν, με το ζητούμενο να είναι η δυναμική που θα έχει η ανάκαμψη του κλάδου με την άρση των περιοριστικών μέτρων. Ίσως αυτή η προσπάθεια θα μπορούσε να ενισχυθεί με την επαναφορά και την υιοθέτηση συγκεκριμένων κινήτρων.

Η αδρανοποίηση των παραγωγικών μονάδων μιας χώρας για μεγάλο χρονικό διάστημα κάνει πολύ δυσκολότερη την προσπάθεια οικονομικής ανάπτυξης. Μέσα από τα μέτρα που λαμβάνονται με τα επιδόματα, τις χορηγίες και τους μηχανισμούς ενίσχυσης της ρευστότητας, γίνεται μια προσπάθεια διατήρησης αυτών των μονάδων ώστε να μπορέσουμε ως χώρα να παρουσιάσουμε ανάκαμψη τουλάχιστον σε σχηματισμό U-shape (V-shape ανάκαμψη ενδεχομένως να παρουσιάσουν χώρες που έχουν ισχυρή εσωτερική οικονομία, όπως η Κίνα). Οι πόροι των δημόσιων οικονομικών δεν είναι ανεξάντλητοι, γι’ αυτό είναι σημαντικό να διασφαλιστούν τα δημόσια έσοδα εκεί και όπου είναι δυνατόν και να σχεδιαστεί η επόμενη μέρα.

Καλό Πάσχα, λοιπόν, διαφορετικό σίγουρα από άλλες φορές, εφόσον το αρνί θα γυρίσει διαδικτυακά. Αυτό όμως θα διασφαλίσει ότι όλη η οικογένεια θα είναι στο πασχαλινό τραπέζι του χρόνου. Καλή Ανάσταση σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης και της οικονομίας.

Υποστηρίξτε τη