Θα πνίγουμε και φέτος στις πλημμύρες;

Ο χειμώνας ήρθε ξανά στο νησί μας και κάθε άλλο παρά ευχάριστο είναι για τους Δήμους. Κάθε χρόνο από τη μια αδημονούμε για τις έντονες βροχοπτώσεις που θα γεμίσουν τα φράγματα μας και από την άλλη οι Δήμοι φοβούνται για το τι μέλλει γενέσθαι μετα τις μεγάλες μπόρες στους δρόμους. Κάθε χειμώνα γινόμαστε θεατές σε ένα απελπιστικό τοπίο όπου οι δρόμοι της ελεύθερης Κύπρου γίνονται…Βενετία! Μπορεί να λένε ότι μετα από κάθε μπόρα έρχεται το ουράνιο τόξο αλλά αυτό δεν ισχύει καθόλου στην περίπτωση της Κύπρου αφού μετα από κάθε μπόρα έρχεται… πονοκέφαλος για τους Δήμους.

Οι πλημμύρες προκαλούν καταστροφές σε οικίες, καταστήματα και οχήματα τα οποία βυθίζονται στους δρόμους που μετατρέπονται σε ποταμούς. Μάλιστα το κράτος καλείται να μοιράζει αποζημιώσεις σε καταστήματα και υποστατικά που χάνουν εμπόρευμα ή υπάρχοντα αλλά και σε οχήματα που πλήττονται από τις επικίνδυνες πλημμύρες. Στη μάχη ρίχνεται και η Πολιτική Άμυνα αφού έχει βασικό ρόλο σε τέτοιες περιπτώσεις ενώ έχει ετοιμάσει και ειδικό σχέδιο για τις πιθανές πλημμύρες που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν. Το Υπουργείο Εσωτερικών διαθέτει υποδομή και διαδικασίες για την καταγραφή των ζημιών, μετά από πλημμύρες, για τον καθορισμό της οικονομικής βοήθειας προς τους πληγέντες. Ήδη έχει ολοκληρωθεί η καταγραφή και κωδικοποίηση των παραπάνω ενεργειών και η ανάπτυξη συγκεκριμένων κριτηρίων ιεράρχησης των ενεργειών του ΥΠΕΣ μετά από πλημμύρες. Οι πράξεις αυτές αποτελούν δράσεις αποκατάστασης που συμβάλουν στον περιορισμό των επιπτώσεων, ενώ η χρηματοδότηση αντιπλημμυρικών έργων αποτελεί μια από τις σοβαρότερες δράσεις προστασίας των αρμόδιων υπηρεσιών.

Στο παρελθόν, από το 1859 μέχρι και το 2011, κατεγράφησαν από τοπικές εφημερίδες, από το Τμήμα Μετεωρολογίας, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και άλλες πηγές 468 σοβαρά πλημμυρικά γεγονότα ενώ είχαμε και 39 απώλειες ανθρώπινης ζωής που όλες οφείλονταν σε ποτάμιες αιφνίδιες πλημμύρες και τα οποία θα μπορούσαν να αποφευχθούν με τις κατάλληλες υποδομές. Εντούτοις στη Κύπρο υπάρχει τεράστιο πρόβλημα πλημμυρών λόγω του μικρού μεγέθους των λεκανών απορροής, της απότομης κλίσης του εδάφους, της χαμηλής βλάστησης, της καταστροφής του περιβάλλοντος από τις πυρκαγιές, της μεγάλης έντασης βροχόπτωσης και του μικρού χρόνου συγκέντρωσης.

Καθορισμένες περιοχές που κινδυνεύουν από πλημμύρες

Οι περιοχές δυνητικού σημαντικού κινδύνου πλημμύρας, που έχουν καθοριστεί από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, αφορούν περιοχές στις οποίες υπάρχουν ή ενδέχεται να υπάρξουν σοβαροί κίνδυνοι πλημμύρας. Τα κριτήρια τα οποία χαρακτηρίζουν τις περιοχές αυτές είναι:

1) να αποτελούν τμήματα ποταμών με μέγεθος λεκάνης απορροής μεγαλύτερο από 10km2

2) να διέρχονται από ή να γειτνιάζουν με ζώνες κατοικίας, δημόσιων χρήσεων, βιομηχανικές, εμπορικές, βιοτεχνικές και τουριστικές ζώνες

3) να είναι περιοχές προστασίας στοιχείων ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς

4) να αφορούν τμήματα ποταμών όπου έχουν σημειωθεί πλημμύρες στο παρελθόν

Οι 19 περιοχές δυνητικού σημαντικού κινδύνου πλημμύρας που προέκυψαν μέσα από τα πιο πάνω κριτήρια και μετα από πόρισμα της Προκαταρκτικής Αξιολόγησης Κινδύνων Πλημμύρας αφορούν τις περιοχές που είναι καταγεγραμμένες στον πιο κάτω πίνακα ανά επαρχία και δεν περιλαμβάνουν τις ορεινές περιοχές.

Δράσεις για τη καταπολέμηση πλημμυρών

Σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των πλημμυρών διαδραματίζει η προστασία υδατορευμάτων δημιουργώντας Ζώνες Προστασίας από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, σε συνεργασία με το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων. Επίσης σημασία έχει και η καταγραφή και καταχώρηση πλημμυρικών συμβάντων, αφού σε εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις πλημμύρες, το ΤΑΥ καταγράφει όλα τα συμβάντα στην Κύπρο με όλα τα δεδομένα που ζητά η Οδηγία 2007/60/ΕΚ, όπως στοιχεία συμβάντος βροχόπτωσης, αποτύπωση έκτασης πλημμύρας, αποτίμηση ζημιών και επιπτώσεων. Ο σκοπός της καταγραφής αυτής είναι η αποτύπωση των προβληματικών περιοχών προκειμένου να τροχιοδρομηθούν συγκεκριμένα προληπτικά μέτρα στο μέλλον.

Εκτός των πιο πάνω, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι άξονες δράσης διαχείρισης κινδύνων πλημμύρας οι οποίοι χωρίζονται σε 4 σημεία όπως βλέπετε και στον πιο κάτω πίνακα. Ο πρώτος άξονας είναι η πρόληψη η οποία εφαρμόζεται με την αποφυγή κατασκευής σπιτιών και βιομηχανιών σε ζώνες πλημμύρας, όπως αυτές διαμορφώνονται πιο πάνω. Ο δεύτερος άξονας είναι η προστασία και αποτελείται από τη λήψη μέτρων, κατασκευαστικών και μη για τη μείωση της πιθανότητας πλημμύρας σε συγκεκριμένες περιοχές. Ο τρίτος άξονας είναι η πρόληψη και αφορά την πληροφόρηση του κοινού για τους κίνδυνους αλλά και για το πως να αντιδράσουν σε τυχόν πλημμύρες. Ο τέταρτος και τελευταίος άξονας είναι η αποκατάσταση και αφορά την επιστροφή στην κανονικότητα και τον μετριασμό των επιπτώσεων των πληγέντων από τις πλημμύρες.

Αντιπλημμυρικά έργα στη Λευκωσία μέχρι το 2022

Η πρωτεύουσα μπορεί να μην αντιμετωπίζει πρόβλημα πλημμύρων σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο η Λεμεσός και η Λάρνακα, παρά ταύτα έχει υποστεί και αυτή αρκετές ζημιές τους προηγούμενους χειμώνες. Μετα από ένα βαρύ χειμώνα γεμάτο βροχές η Λευκωσία μετρούσε πληγές κυρίως σε οικίες και καταστήματα, ιδιαίτερα στο κέντρο της. Κάτι το οποίο είναι παγκύπρια μείζον θέμα και απασχολεί για χρόνια τους δήμους που από τη μια θέλουν τις βροχές για να γεμίζουν τα φράγματα μας και από την άλλη τρέμουν στην ιδέα τι θα παρασύρει στο πέρασμα της μια καταιγίδα.

Τον περασμένο Οκτώβρη λοιπόν, ο Δήμος Λευκωσίας ανακοίνωσε την έναρξη εργασιών για νέο Αντιπλημμυρικό Έργο στις οδούς Άρεως, Ονησίλου, Αθηνών, Αχιλλέως, Ξάνθης Ξενιέρου στην εντός των τειχών πόλη. Ένα έργο το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί σε δυο φάσεις με την ολοκλήρωση του τον Μάρτιο του 2022.

Η πρώτη φάση του αντιπλημμυρικού έργου αφορά τις οδούς Αθηνών και Ονησίλου και αναμένονται να ξεκινήσουν εντός Νοεμβρίου 2021. Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης θα ακολουθήσει το δεύτερο σκέλος του έργου που αφορά τις εργασίες στις οδούς Ξάνθης Ξενιέρου, Άρεως και Αχιλλέως.

Οι δυο φάσεις του έργου αναμένονται να διαρκέσουν 5 μήνες ενώ βασικός στόχος του έργου είναι η κατασκευή ενός ολοκληρωμένου δικτύου οχετών ομβρίων υδάτων για την απορροή των νερών της βροχής, που θα επιλύσει τα σοβαρά προβλήματα που προκύπτουν από τις πλημμύρες. Επίσης θα εκτελεσθούν εργασίες αντικατάστασης του δικτύου Αποχετευτικού, υπογειοποίηση δικτύων Τηλεπικοινωνιών και ανακατασκευή δρόμων και πεζοδρομίων.

Εν έτη 2021 μπήκε το νερό στ’ αυλάκι για τα αντιπλημμυρικά έργα της Λεμεσού

Η Λεμεσός είναι μια από τις πόλεις που βιώνει κάθε χρόνο τις μεγάλες πλημμύρες ενώ οι δρόμοι μετατρέπονται σε ποτάμια και υποστατικά βυθίζονται μέσα στα λασπόνερα. Ωστόσο μετα τις αλλεπάλληλες καταστροφές που βίωσε τους προηγούμενους χειμώνες η Λεμεσός, επιτέλους θα αποκτήσει αντιπλημμυρικά έργα.

Να θυμίσουμε ότι ένα χρόνο πριν οι καταστηματάρχες στην οδό Ανεξαρτησίας έσπευσαν να τοποθετήσουν σακούλες άμμου στις εισόδους των καταστημάτων τους για να προστατεύσουν το εμπόρευμα τους αλλά και το υποστατικό τους. Το ίδιο φυσικά έπραξαν και πολίτες οι οποίοι διαμένουν σε περιοχές που παραδοσιακά «πνίγονται».

Ο Δήμαρχος Λεμεσού σε πρόσφατη ανακοίνωση του ανέφερε ότι «ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική προστασία θα αποκτήσει η Λεμεσός πριν από τον Χειμώνα του 2023, με τη ολοκλήρωση των σχετικών έργων τα οποία θα συμβάλουν ουσιαστικά στην εξάλειψη του προβλήματος των πλημμυρών στην πόλη επιθεωρώντας τις εργασίες του μεγάλου Αντιπλημμυρικού Έργου της Μείζονος Λεμεσού στην οδό Αρετούσας στην περιοχή Νέα Εκάλη του Δήμου Λεμεσού.» Αυτό αποτελεί το πρώτο από τη σειρα έργων για την καταπολέμηση των πλημμυρών στη Λεμεσό το οποίο και έχει ξεκινήσει από τον Απρίλιο του 2021.

Το δεύτερο έργο έρχεται να προστεθεί και να ξεκινήσει αμέσως μετα την ολοκλήρωση του πρώτου και αφορά την κατασκευή ενός δικτύου όμβριων υδάτων που θα ξεκινά από τις οδούς Ανεξαρτησίας, Αγίας Φυλάξεως, Λεοντίου, Ναυαρίνου, Θεσσαλονίκης και θα καλύπτει και άλλες περιοχές.

Το τρίτο έργο που θα ακολουθήσει καλύπτει την οδό Ευαγόρα Λανίτη και οι εργασίες θα ξεκινήσουν εντός του επόμενου χρόνου (2022). Συνολικά, για την αντιπλημμυρική προστασία της Λεμεσού θα γίνουν έργα €35 εκ. μέχρι το 2023.

«Το όφελος αυτών των αντιπλημμυρικών έργων, ειδικά αυτών που αφορούν το κέντρο της πόλης, θα αρχίσει σιγά σιγά να το νιώθει η πόλη μας, όμως την πλήρη προστασία θα την έχουμε πριν τον χειμώνα του 2023», σημείωσε ο Δήμαρχος Λεμεσού στην ανακοίνωση του.

Αντιπλημμυρικά και σε Λάρνακα το…2022!

Η πόλη η οποία αντιμετωπίζει και αυτή μεγάλο πρόβλημα με τις πλημμύρες αφού με μια και μόνο ελαφρά βροχή μπορεί να πνιγεί (όπως αποδεικνύει και η θρυλική ατάκα κατοίκου το 2011) είναι η πόλη του Ζήνωνα. Τον Ιανουάριο του 2011 μία από τις σοβαρότερες πλημμύρες της επαρχίας δημιούργησε τεράστια προβλήματα και έθεσε σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές. Αργότερα το 2014 βρέθηκαν στο ίδιο έργο θεατές οι πολίτες της Λάρνακας, και από τότε και κάθε χρόνο σχεδόν σημειώνονται επικίνδυνες καταστάσεις μετά τις βροχές.

Οι πολίτες αντιμετωπίζουν διαχρονικά αυτό το φαινόμενο και περιμένουν την ολοκλήρωση των αντιπλημμυρικών έργων πως και πως αφού συζητείται εδώ και επτά ολόκληρα χρόνια. Στη πόλη του Ζήνωνα προγραμματίζονται τέσσερα αντιπλημμυρικά έργα κατά τη περίοδο 2021- 2026, συνολικού κόστους 17 εκ. ευρώ.

Τα τρία από τα έργα βρίσκονται σε ώριμο στάδιο και οι αρχές της Λάρνακας πιστεύουν ότι με τη λειτουργία των αντλιοστασίων και παράλληλα των νέων έργων που τροχιοδρομούνται τα επόμενα χρόνια, η πόλη θα είναι καλά θωρακισμένη από τις πλημμύρες. Εξάλλου τροχιοδρομείται και η μελέτη για εκτέλεση κατασκευαστικών έργων σε περιοχές κοντά στο κέντρο της Λάρνακας, οι οποίες είχαν συμπεριληφθεί στην Α΄ φάση του αποχετευτικού συστήματος ενώ θα γίνουν κάποια επιπρόσθετα έργα εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.

Προγραμματίζονται επίσης και έργα στη λεκάνη απορροής δυτικά της λεωφόρου Αγίων Αναργύρων και πέριξ της λεωφόρου Αλέξανδρου Παναγούλη

Το κόστος των έργων στην επαρχία Λάρνακας εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 12 εκ. ευρώ ενώ υπολογίζεται να ξεκινήσει πέρι τα τέλη Μαρτίου το 2022 και να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2026. Στη παρούσα φάση έχει διεκπεραιωθεί η μελέτη και ο σχεδιασμός και πλέον αναμένεται η ολοκλήρωση των εγγράφων για σκοπούς προκήρυξης του διαγωνισμού προσφορών.

Αντιθέτως, οι επαρχίες Πάφου και Ελεύθερης Αμμοχώστου δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα με τις πλημμύρες και δεν προγραμματίζεται κανένα αντιπλημμυρικό έργο μέχρι στιγμής.

Τρέχουν να προλάβουν και τα αντιπλημμυρικά στις πυρόπληκτες περιοχές του Αρακαπά

Επι πόδος τέθηκαν οι αρμόδιες αρχές για την ολοκλήρωση των αντιπλημμυρικών έργων στις πληγείσες από τις πυρκαγιές περιοχές της επαρχίας Λεμεσού και Λάρνακας πριν από τον χειμώνα. Μετά τον καθαρισμό των φρεατίων και των γεφυριών σε υδατορέματα και ποταμούς άρχισε και η κατασκευή αναχωμάτων ώστε να διοχετεύεται ομαλά το νερό και να μειωθεί η πιθανότητα πλημμύρας.

Τα χρονοδιαγράμματα για ολοκλήρωση των έργων προχωρούν κανονικά και σύντομα αναμένεται η ολοκλήρωση της Α’ φάσης των αντιπλημμυρικών έργων στις ορεινές περιοχές που πλήγηκαν από τη φονική πυρκαγιά του Ιουλίου.

Η Α’ φάση των έργων περιλαμβάνει τη δημιουργία φραγμάτων σε δέκα σημεία στην επαρχία Λεμεσού και σε 16 σημεία στην επαρχία Λάρνακας, υποδεικνύοντας ότι σε ένα σημείο μπορεί να υπάρχουν 2 ή και 3 φράγματα. Πρόκειται για ήπιες παρεμβάσεις, με φιλικά προς το περιβάλλον υλικά, με πέτρες, οι οποίες ουσιαστικά θα συγκρατούν τη ροή του νερού και τα φερτά υλικά που θα έρχονται από τα βουνά που έχουν καεί.