ΣτΠ: 1437 υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών σε μια 5ετία

Σοκαριστικά είναι τα στοιχεία και οι αριθμοί, αναφορικά με τις καταγγελίες για περιστατικά και υποψίες σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών την τελευταία πενταετία. Έντονο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι χρόνο με τον χρόνο οι περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησεις παιδιών, αυξάνονται ραγδαία.

Επιφορτισμένο με τη διαχείριση των υπό διερεύνηση περιπτώσεων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, είναι το Σπίτι του Παιδιού.

Η "Σημερινή" με αφορμή την έγκριση της οικοδομικής επέκτασης του «ΣτΠ», από το Υπουργικό Συμβούλιο, εξασφάλισε στοιχεία και αριθμούς που καταδεικνύουν το βάθος του προβλήματος και αφετέρου φωτίζουν το έργο και τη δράση του Σπιτιού του Παιδιού.

1437 υποθέσεις την τελευταία πενταετία
Από τη μέρα λειτουργίας του Σπιτιού του Παιδιού, τον Σεπτέμβριος 2017 μέχρι και τον Ιούνιο του 2022, έχουν ληφθεί παραπομπές για 1437 παιδιά προς διερεύνηση για σεξουαλική κακοποίηση. Συγκεκριμένα, το 2017-2018 (που το ΣτΠ λειτουργούσε μόνο στη Λευκωσία), παραπέμφθηκαν 136 παιδιά, το 2019 - 294 παιδιά, το 2020 - 324 παιδιά, το 2021- 481 παιδιά και για την χρονιά που διανύουμε μέχρι το τέλος Ιουνίου λήφθηκαν παραπομπές για 202 παιδιά.


Οι υποθέσεις ανά επαρχία

Όσον αφορά την περσινή χρονιά πιο συγκεκριμένα, κατά την περίοδο του 2021 το Σπίτι του Παιδιού παγκύπρια έλαβε παραπομπές για να εξυπηρετήσει 481 παιδιά (449 ως θύμα, 19 ως φερόμενος ως θύτης, 3 ως θύμα και φερόμενος ως θύτης και 10 ως μάρτυρας). Ανά επαρχία εξυπηρετήθηκαν στη Λευκωσία 188 παιδιά (39,1%), στη Λεμεσό 140 παιδιά (29,1%), στη Λάρνακα 91 παιδιά (18,9%), στην Πάφο 38 παιδιά (7,9%) και στην Αμμόχωστο 24 παιδιά (5%).


Κορίτσια το 75% των θυμάτων

Σε σχέση με χαρακτηριστικά των παιδιών-θυμάτων όπως αυτά προκύπτουν από την ανάλυση δεδομένων, όσον αφορά το φύλο, το 25,3% ήταν αγόρια και το 74,7% ήταν κορίτσια.


Από 12 μέχρι 16 ο μέσος ηλικιακός όρος

Ο μέσος όρος ηλικίας των παιδιών που εξυπηρετήθηκαν ήταν τα 12 έτη και η πιο συχνή ηλικία 16. Οι πιο συχνές χώρες υπηκοότητας τους ήταν η Κύπρος (73,8% - 341 παιδιά), η Ρουμανία (4,5% - 41 παιδιά), η Βουλγαρία (3,5% - 16 παιδιά), η Ελλάδα (3,2% - 15 παιδιά), και η Συρία (2,8% - 13 παιδιά), ενώ το 10,6% (49 παιδιά) ήταν από άλλες χώρες καταγωγής όπως Ρωσία, Καμερούν, Αγγλία, Αφρική, Σομαλία, Μολδαβία, Λίβανο, Αίγυπτο, Φιλιππίνες, Σλοβακία, Κίνα, Ιράν, Ιράκ, Ινδία κ. ά.


Ιδιάζον οικογενειακό περιβάλλον στις πλείστες περιπτώσεις

Σημαντική διαπίστωση που φαίνεται επίσης να συμφωνεί με τη βιβλιογραφία, είναι ότι για το 29% (134 παιδιά) η οικογένεια τους ήταν γνωστή στην Αστυνομία, για το 54,5% (252 παιδιά) η οικογένεια τους ήταν γνωστή στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, ενώ το 36,8% (170 παιδιά) η οικογένεια τους ήταν γνωστή στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας για θέματα βίας.


Η μορφή της σεξουαλικής κακοποίησης

Σχετικά με τη μορφή της σεξουαλικής κακοποίησης, το 53,5% (247 παιδιά) αφορούσε σεξουαλική κακοποίηση με σωματική επαφή, το 31% (143 παιδιά) αφορούσε σεξουαλική κακοποίηση χωρίς σωματική επαφή, ενώ το 15,6% (72 παιδιά) αφορούσε άλλο είδος δηλ. έκθεση ή εκμετάλλευση (π.χ. φωτογραφίες ή βίντεο στο ίντερνετ) ή ήταν άγνωστο.


Οι ηλικίες θύτη - θύματος

Παράλληλα, το ηλικιακό φάσμα μεταξύ θυτών και θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης καταδεικνύει πως:

→ το μεγαλύτερο ποσοστό- 65,8% (304 παιδιά) αφορούσε κακοποίηση μεταξύ ανήλικου και ενήλικα,

→ 13,6% (63 παιδιά) αφορούσε κακοποίηση μεταξύ παιδιών κάτω των 14 ετών,

→ 8% (37 παιδιά) αφορούσε κακοποίηση μεταξύ εφήβων (14 - 17 ετών),

→ 6,3% (29 παιδιά) ήταν άγνωστο.

→ 3,5% (16 παιδιά) αφορούσε άλλο είδος σεξουαλικής κακοποίησης/εκμετάλλευσης και

→ 2,8% (13 παιδιά) αφορούσε κακοποίηση μεταξύ παιδιού κάτω των 14 ετών και έφηβου άνω των 14


44,4% των θυτών είναι οικεία πρόσωπα

Αναφορικά με την σχέση θύματος-θύτη, προκύπτει ότι για το 53,9% η σεξουαλική κακοποίηση έγινε έξω-οικογενειακά, εκ των οποίων το 44,4% (205 παιδιά) ο ύποπτος ήταν οικείο ή γνωστό τους άτομο, ενώ για το 9,5% (44 παιδιά) ήταν άγνωστο πρόσωπο.


Ενδοοικογενειακές υποθέσεις - 13,4% ο θύτης είναι ο πατέρας

Για το 31,6% (146 παιδιά) η σχέση του παιδιού με τον ύποπτο ήταν ενδοοικογενειακή (δηλαδή, μητέρα, πατέρας, πατριός, συμβίος/α, μητριά, αδελφή/ος, παππούς, γιαγιά κ.α.) με το πιο συχνό φαινόμενο ο ύποπτος να είναι ο πατέρας στο 13,4% (62 παιδιά). Σε 10,8% (50 παιδιά) δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για τον θύτη και σε 3,7% (17 παιδιά) η σχέση δεν ενέπιπτε σε αυτές τις κατηγορίες.


Ο ρόλος και το έργο του Σπιτιού του Παιδιού

Στο ΣτΠ κατά τη διυπηρεσιακή και πολυθεματική διαχείριση των περιπτώσεων που διερευνώνται για ενδεχόμενη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση, παρέχονται υπηρεσίες που περιλαμβάνουν:

Για τη στελέχωση του ΣτΠ το HFC εργοδοτεί για όλες τις επαρχίες συντονιστές, κλινικούς ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και γραμματειακό λειτουργό. Πρόσθετα, Κλινικός Ψυχολόγος από τις ΥΨΥ έχει τοποθετηθεί στο ΣτΠ με σχετική συμφωνία. Ειδικά εκπαιδευμένα μέλη της ειδικής ανακριτικής ομάδας του Αρχηγείου Αστυνομίας Κύπρου, που εκτελούν καθήκοντα δικανικού συνεντευκτή ή/και εξεταστή υποθέσεων, πραγματοποιούν στο ΣτΠ δικανική συνέντευξη. Ιατροδικαστής, επισκέπτεται το ΣτΠ για τη διενέργεια ιατροδικαστικής εξέτασης και παιδίατρος που αναλαμβάνει τη γενική ιατρική εξέταση. Επιπρόσθετα, αναλόγως της περίπτωσης, στο ΣτΠ παρίστανται εκπρόσωποι των ΥΚΕ και άλλοι ειδικοί.

Το ΣτΠ στην Κύπρο έχει δημιουργηθεί κατά το πρότυπο Barnahus («Σπίτι του Παιδιού») της Ισλανδίας και στη βάση ευρωπαϊκών καλών πρακτικών. Σημειώνεται ότι στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης τα barnahus υποδέχονται όλα τα παιδιά-θύματα και υπάρχει ίση μεταχείριση για όλες τις μορφές βίας. Στην Κύπρο την παρούσα φάση, το ΣτΠ λειτουργεί στα πλαίσια της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για την Καταπολέμηση της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας 2016-2019 και επιδιώκει την εξυπηρέτηση της δικαιοσύνης με φιλικό προς το παιδί τρόπο, κατά τη διαχείριση περιπτώσεων σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, την ασφάλεια, την προστασία και την ευημερία του, παρέχοντας όλες τις αναγκαίες υπηρεσίες κάτω από την ίδια στέγη.


Σύστημα για τηλεπαρουσία παιδιών στα Δικαστήρια

Με κύριο γνώμονα τη φιλοσοφία του ΣτΠ που σκοπό έχει τη μη επανατραυματοποίηση του παιδιού και την προστασία του, εξυπηρετώντας τη δικαιοσύνη με φιλικό τρόπο προς το παιδί, στο ΣτΠ και σε συγκεκριμένη αίθουσα του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας έχει εγκατασταθεί σύστημα τηλεδιάσκεψης, με την ευγενική χορηγία της Cyta. Το αναφερόμενο σύστημα επιτρέπει την αμφίδρομη τηλεδιάσκεψη (videoconference), με απώτερο σκοπό τη μη παρουσία του παιδιού στο χώρο του Δικαστηρίου κατά την εξέταση του κατηγορούμενου, κι εναλλακτικά η απ’ ευθείας σύνδεση με τις κτηριακές εγκαταστάσεις του ΣτΠ.

Ως πρώτο στάδιο σκοπείται η αποφυγή παρουσίας του παιδιού για σκοπούς αντεξέτασης του στο Δικαστήριο και υποβάλλεται αίτημα, όπου κρίνεται κατάλληλο, για την αντεξέταση του παιδιού ενώ αυτό βρίσκεται στο ΣτΠ, με βάση τη σχετική νομοθεσία και νοουμένου ότι το αίτημα τυγχάνει της έγκρισης του Δικαστηρίου. Η εγκατάσταση τέτοιου εξοπλισμού ακριβώς αποσκοπεί στην παροχή της δυνατότητας διεξαγωγής τέτοιας διαδικασίας, πάντοτε υπό την έγκριση του Δικαστηρίου. Σημειώνεται ότι η δυνατότητα αυτή παρέχεται μόνο για υποθέσεις που εκδικάζονται στο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας κι εκκρεμεί η εγκατάσταση παρόμοιου εξοπλισμού στις άλλες επαρχίες.

Η παροχή υπηρεσιών στο ΣτΠ ολοκληρώνεται όταν έχει διασφαλιστεί η κάλυψη των αναγκών τόσο του παιδιού όσο και της οικογένειας, μετά από απόφαση Δι.Πο.Σ.


Η οικοδομική επέκταση που θα «λύσει τα χέρια»

Ο συνεχώς αυξανόμενος όγκος των υποθέσεων που καλείται να αναλάβει το ΣτΠ, οδήγησαν το Υπουργικό Συμβούλιο στην έγκριση της οικοδομικής επέκτασης του «Σπιτιού του Παιδιού», του οποίου η διαχείριση έχει ανατεθεί από το κράτος στο “Hope For Children” CRC Policy Center από το 2017.

Η επέκταση στοχεύει να καλύψει τις υφιστάμενες αυξανόμενες ανάγκες για διαχείριση περιπτώσεων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.

Σύμφωνα με τους λειτουργούς και τους εργαζόμενους στο ΣτΠ, «η επέκταση του Σπιτιού του Παιδιού θα βοηθήσει στην καλύτερη χωροταξική διαρρύθμιση του χώρου και αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών, με απώτερο στόχο να καλύπτει όλες τις μορφές βίας προς τα παιδιά».

Το ακίνητο που φιλοξενεί το ΣτΠ στην Λευκωσία έχει παραχωρηθεί από το Σωματείο Ελληνίδων Κυριών «Ένωσις». Την οικοδομική επέκταση έχουν αναλάβει από κοινού το εν λόγω Σωματείο και το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας. Τη συνολική επίβλεψη του ΣτΠ έχουν οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας. Μέρος της λειτουργίας του ΣτΠ αποτελούν οι ΥΚΕ, Αστυνομία Κύπρου, Υπουργείο Υγείας, και Υπουργείο Παιδείας.