Η προαναγγελθείσα κούρσα θανάτου που έγραψε τη σύγχρονη ελληνική τραγωδία

Ανείπωτη θλίψη, εκατοντάδες αναπάντητα γιατί, οικογένειες που βυθίστηκαν στο πένθος. Μπαράζ ανθρώπινων λαθών και απουσία στοιχειωδών μέτρων προστασίας στον μηχανισμό των σιδηροδρόμων συνέθεσαν το φονικό κράμα που οδήγησε 57 συνανθρώπους μας στον θάνατο, γράφοντας το σενάριο μιας σύγχρονης και συνάμα προαναγγελθείσας τραγωδίας. Το αρχικό μούδιασμα, η λύπη, η οδύνη έδωσαν τη θέση τους στην οργή και την αγανάκτηση, αφού όσο περνούσαν οι ώρες, οι νέες λεπτομέρειες που έβλεπαν το φως της δημοσιότητας υπερτόνιζαν προβλέποντας με μαθηματική ακρίβεια το κακό που ερχόταν. Συστήματα που έμειναν στα συρτάρια για χρόνια, άλλα που τοποθετήθηκαν ετεροχρονισμένα όντας μη συμβατά, διαβεβαιώσεις -ακόμη και διά στόματος του Υπουργού Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή, που παραιτήθηκε μετά το δυστύχημα- για την ασφάλεια των επιβατών ακόμα και από το βήμα της Βουλής, επιστολές παραίτησης ή διαμαρτυρίας εμπλεκομένων που προειδοποιούσαν ωμά για το κακό που έρχεται, ανειδίκευτοι υπάλληλοι σε καίρια πόστα και ένα σύστημα «μικρογραφία» της γύμνιας του κρατικού μηχανισμού.

Το χρονικό της τραγωδίας

Το πιο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην ιστορία της Ελλάδας έλαβεν χώραν το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου. Η μετωπική σύγκρουση δύο τρένων, μίας επιβατικής αμαξοστοιχίας που εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα-Θεσσαλονίκη με 352 επιβαίνοντες (342 επιβάτες και 10 άτομα προσωπικό) συγκρούστηκε με εμπορική αμαξοστοιχία, στην οποία επέβαιναν δύο άτομα με δρομολόγιο Θεσσαλονίκη-Αθήνα. Τα τρένα βρέθηκαν στην ίδια γραμμή (καθόδου) την ώρα που η επιβατική αμαξοστοιχία εκτιμάται ότι εκινείτο με ταχύτητα 166 χιλιομέτρων, ενώ για 18 ολόκληρα χιλιόμετρα -και περίπου 12 λεπτά- τα δύο τρένα κατευθύνονταν το ένα προς το άλλο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, σημειώθηκε βλάβη σε στύλο της ΔΕΗ στο Παλαιοφάρσαλο και έτσι καθοδηγήθηκε η αμαξοστοιχία στη γραμμή καθόδου για την αποφυγή ηλεκτροπληξίας. Επανήλθε στη γραμμή της ανόδου και λίγο μετά τη Λάρισα, στο σημείο 118 Α, καθοδηγήθηκε ξανά στην γραμμή της καθόδου, όπου βρισκόταν η εμπορική αμαξοστοιχία, με αποτέλεσμα να συγκρουστούν. Ο σταθμάρχης, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, παραδέχθηκε ότι στο εν λόγω σημείο έκανε λάθος και έβαλε το επιβατικό τρένο σε τροχιά σύγκρουσης με την εμπορική αμαξοστοιχία. Όπως αναφέρουν οι ειδικοί, πρέπει να έμεινε ανοιχτό το κλειδί -από προγενέστερη μετακίνηση του προαστιακού- με αποτέλεσμα τη μοιραία σύγκρουση.

Όλα ξεκίνησαν λίγο μετά τις 11 το βράδυ, όταν η επιβατική αμαξοστοιχία συγκρούστηκε μετωπικά με την εμπορική, που πραγματοποιούσε την αντίθετη διαδρομή. Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή, που τα βαγόνια τυλίχθηκαν στις φλόγες, έγιναν μια άμορφη μάζα, ενώ ολόκληρα κομμάτια εκσφενδονίστηκαν εκατοντάδες μέτρα μακριά. Όπως ήταν φυσιολογικό επικράτησε πανικός, με τις εικόνες που αντίκρισαν όσοι κατάφεραν να διασωθούν, να θυμίζουν Βιβλική καταστροφή.

Φωτιές και φλόγες σε διάφορα σημεία των βαγονιών, τραυματίες σε κατάσταση σοκ, ενώ όσοι κατάφεραν να εξέλθουν, καλούσαν εναγωνίως σε βοήθεια.

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα έφθασαν στο σημείο σωστικά συνεργεία, διασώστες και ασθενοφόρα, στήνοντας μια γιγαντιαία επιχείρηση, ενώ κατά τη διάρκεια της νύχτας πέντε λεωφορεία μετέφεραν διασωθέντες από το σημείο του τραγικού δυστυχήματος στον σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης. Μερικοί μεταφέρθηκαν στο ΑΧΕΠΑ, άλλοι στο νοσοκομείο Γεννηματάς, με ορισμένους να παίρνουν άμεσα εξιτήριο μετά την παροχή των πρώτων βοηθειών.

Τα νοσοκομεία της περιοχής άνοιξαν «εκτάκτως», ενώ σε επιφυλακή βρέθηκαν νοσοκομεία στην Αθήνα, καθώς και το Παπανικολάου στη Θεσσαλονίκη, με την αρμόδια εταιρεία Hellenic Train να γνωστοποιεί ότι 350 άτομα επέβαιναν στην αμαξοστοιχία. Μέχρι και τις 2 το πρωί είχαν απεγκλωβιστεί ήδη 15 νεκροί, με τις προβλέψεις να κάνουν λόγο για αρκετούς περισσότερους. Λίγο πριν τις 3 τα ξημερώματα ήρθε η πρώτη επίσημη ενημέρωση από πλευράς της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, που έκανε λόγο για 16 νεκρούς και 85 τραυματίες.

Με το πρώτο φως της ημέρας διέρρευσε ότι ο σταθμάρχης του ΟΣΕ Λάρισας -στη βάρδια του οποίου συνέβη το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη- καθώς και ο κλειδούχος της γραμμής οδηγήθηκαν στον Αστυνομικό Σταθμό της Λάρισας. Ακολούθησε νέα ενημέρωση της Πυροσβεστικής, στην οποία ανακοινώθηκε ότι ο αριθμός των νεκρών ανήλθε στους 32, ενώ οι τραυματίες που παρέμειναν για νοσηλεία ήταν 53. Τα μαύρα μαντάτα δεν είχαν τελειωμό, με τον Δήμαρχο Τεμπών κ. Γ. Μανώλη να αποκαλύπτει μιλώντας στην Κρατική Τηλεόραση πως τις στιγμές μετά τη φονική σύγκρουση οι θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν στα τρία πρώτα βαγόνια έφτασαν μέχρι και τους 1500 βαθμούς Κελσίου, με τις πιθανότητες για επιζώντες να ελαχιστοποιούνται.

Η πρώτη επίσημη αντίδραση από πλευράς Κυβέρνησης ήρθε γύρω στις 10 το πρωί, διά στόματος του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Γιώργου Οικονόμου, που διαμήνυσε ότι για τα αίτια του τραγικού δυστυχήματος θα πραγματοποιηθεί έρευνα από τις αρμόδιες Αρχές, ενώ στη συνέχεια ο Εισαγγελέας Αρείου Πάγου Ισίδωρος Ντογιάκος ανέθεσε την εποπτεία της προανάκρισης που αφορούσε το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Εφετών Λάρισας, Σταμάτη Δασκαλόπουλο. Παράλληλα, με απόφαση του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, κηρύχθηκε τριήμερο εθνικό πένθος στη μνήμη των θυμάτων από την 1η μέχρι και την 3η Μαρτίου, με μεσίστια έπαρση σημαίας σε όλα τα δημόσια κτήρια.

Λίγο πριν από το μεσημέρι της 1ης Μαρτίου έγινε γνωστό και επίσημα ότι συνελήφθη ο σταθμάρχης του ΟΣΕ από το Τμήμα Τροχαίας Λάρισας, καθώς υπογράφτηκε η έκθεση σύλληψής του από τον Εισαγγελέα ο οποίος παρακολουθούσε τις ανακρίσεις της ανείπωτης τραγωδίας. Ο Πρωθυπουργός βρέθηκε στο σημείο της τραγωδίας, δηλώνοντας ότι «αυτό που μπορώ να εγγυηθώ είναι πως θα μάθουμε τα αίτια της τραγωδίας και θα κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να μην ξανασυμβεί ποτέ κάτι τέτοιο».

Από το Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας οι συγγενείς καλούνταν να αναγνωρίσουν τις σορούς των δικών τους ανθρώπων, ενώ λίγο μετά τις 4 το απόγευμα της 1ης Μαρτίου την παραίτησή του υπέβαλε ο Υπουργός Μεταφορών και Υποδομών Κώστας Αχ. Καραμανλής. «Είναι αυτό που νιώθω καθήκον μου να πράξω ως ελάχιστη ένδειξη σεβασμού στη μνήμη των ανθρώπων που έφυγαν τόσο άδικα και αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τα διαχρονικά λάθη του ελληνικού κράτους και του πολιτικού συστήματος», ανέφερε, μεταξύ άλλων, στην ανακοίνωσή του, με την παραίτηση να γίνεται δεκτή από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Οι ώρες περνούσαν, όμως, με τους συγγενείς των θυμάτων να μην παίρνουν απαντήσεις για την τύχη των παιδιών τους, των φίλων τους, των αδερφών τους. Για όσους δεν περιλαμβάνονταν στη λίστα των τραυματιών και νοσηλευομένων, οι ελπίδες εξανεμίζονταν. Πάνω από 50 οι αγνοούμενοι. Το σκηνικό της αρχαίας τραγωδίας μεταφέρθηκε από τον τόπο της σύγκρουσης στο Νοσοκομείο της Λάρισας. Εκεί, άλλοι παρέμεναν βουβοί, άλλοι φώναζαν «γιατί», άλλοι παρακαλούσαν για ένα μαντάτο, καλό ή κακό. Απλώς ένα νέο. Μια ένδειξη. Μια ενημέρωση για τους δικούς τους ανθρώπους.

Λόγω της δυσκολίας στην αναγνώριση των σορών, αρκετοί συγγενείς κλήθηκαν να δώσουν δείγμα γενετικού υλικού για διευκόλυνση στην αναγνώριση. Τα κακά μαντάτα δεν άργησαν να έρθουν για κάποιους. Από το απόγευμα της Πέμπτης (2 Μαρτίου) άρχισαν να ενημερώνονται οι οικογένειες των θυμάτων για τις ταυτοποιήσεις. Το βράδυ της Πέμπτης και το πρωί της Παρασκευής (3 Μαρτίου) το μαύρο πέπλο της σύγχρονης τραγωδίας σκέπασε άμεσα και την Κύπρο, αφού ταυτοποιήθηκαν οι σοροί των Κυπριανού Παπαϊωάννου (23 ετών, φοιτητή Νομικής, από το Αυγόρου) και Αναστασίας Αδαμίδου (24 χρονών, φοιτήτριας Οδοντιατρικής, από την Πάφο), με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη να κηρύσσει τριήμερο πένθος μέχρι την ημέρα της κηδείας των δύο αδικοχαμένων Κύπριων φοιτητών, που θα τελεστεί δημοσία δαπάνη.

Οι έρευνες στον τόπο του δυστυχήματος συνεχίζονταν μέχρι την Παρασκευή, αφού οι πυροσβέστες ήθελαν να βεβαιωθούν πως δεν θα αφήσουν πίσω τους κανένα γενετικό υλικό πριν από την απομάκρυνση των βαγονιών, ή τουλάχιστον ό,τι απέμεινε από αυτά, από τις ράγες.

Η τελευταία ενημέρωση για τον τραγικό απολογισμό του δυστυχήματος έκανε λόγο για 57 επιβεβαιωμένους νεκρούς, εκ των οποίων οι 54 σοροί έχουν ταυτοποιηθεί. Όσον αφορά τον αριθμό των τραυματιών, σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση της Πυροσβεστικής και της Αστυνομίας (την Παρασκευή το βράδυ), συνολικά για νοσηλεία παραμένουν 48 από τους επιβάτες του μοιραίου τρένου, με τους 41 να είναι σε απλές κλίνες και τους επτά σε ΜΕΘ. Ανάμεσα στους επτά που νοσηλεύονται στη ΜΕΘ βρίσκεται και ο μοναδικός επιζών του μοιραίου πρώτου βαγονιού.

Η τελευταία πράξη του δράματος εκτυλίχθηκε στο Ληξιαρχείο Λάρισας, όπου οι συγγενείς των θυμάτων του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη έσπευσαν για να παραλάβουν τις ληξιαρχικές πράξεις θανάτου των δικών τους ανθρώπων. Μετά την έκδοση της ληξιαρχικής πράξης, οι συγγενείς κλήθηκαν να παραλάβουν τις σορούς των άτυχων επιβατών του μοιραίου τρένου προκειμένου να τελέσουν τις κηδείες τους.