Ηλεκτρικά πατίνια: Καλύπτοντας το κενό προστασίας
Επιλογή μετακίνησης στην Κύπρο για μικρές διαδρομές.
Τα ηλεκτρικά μέσα προσωπικής μετακίνησης αποτελούν ολοένα και πιο σημαντική επιλογή μετακίνησης στην Κύπρο, προσφέροντας μια πρακτική, οικονομική λύση μειωμένων ρύπων, για μικρές διαδρομές. Η τρέχουσα νομοθεσία προβλέπει ότι οι χρήστες ηλεκτρικών πατινιών πρέπει να είναι τουλάχιστον 17 ετών, να φέρουν προστατευτικό κράνος και να χρησιμοποιούν συσκευές με μέγιστη ταχύτητα τα 25 χλμ./ώρα. Η χρήση τους επιτρέπεται σε ποδηλατοδρόμους και σε δρόμους με όριο ταχύτητας έως 30 χλμ./ώρα. Τα ηλεκτρικά ποδήλατα με υποβοήθηση πεταλιού αντιμετωπίζονται ως ποδήλατα, εφόσον η ισχύς του κινητήρα δεν υπερβαίνει τα 250W.
Κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, η Αστυνομία κατέγραψε 5.141 παραβάσεις που αφορούσαν ηλεκτρικά πατίνια και 9 οδικά ατυχήματα, τα οποία περιλαμβάνουν σοβαρούς τραυματισμούς και θανάτους. Όταν ο χρήστης ηλεκτρικού πατινιού ευθύνεται για τραυματισμό ή υλική ζημιά σε τρίτους, η απουσία ασφάλισης καθιστά την αποζημίωση εξαρτώμενη από την οικονομική του δυνατότητα, ενώ παράλληλα η ταυτοποίηση των ιδιοκτητών μπορεί να είναι δύσκολη λόγω της απουσίας ενός μητρώου εγγραφών. Το σημερινό καθεστώς δημιουργεί τρεις αλληλένδετους κινδύνους:
1) Σωματικό κίνδυνο, μέσω τραυματισμών και υλικών ζημιών.
2) Οικονομικό κίνδυνο, μέσω μη ασφαλισμένων υποχρεώσεων, και
3) Κίνδυνο λογοδοσίας, λόγω κενών στην ταυτοποίηση, την επιβολή των κανόνων και τη διαθεσιμότητα αξιόπιστων δεδομένων έκθεσης στον κίνδυνο.
Η Κύπρος κινείται ήδη προς ένα αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο γύρω από τη χρήση ηλεκτρικών πατινιών και ποδηλάτων. Η ισχύουσα νομοθεσία επιτρέπει στην Αστυνομία την επιβολή εξώδικων προστίμων €50 ή €85 για συγκεκριμένες παραβάσεις, ενώ δικαστική καταδίκη μπορεί να επιφέρει πρόστιμο έως €1.000. Επιτρέπεται, επίσης, η κράτηση των πατινιών/ποδηλάτων για συγκεκριμένες παραβάσεις, με τη σχετική διαδικασία να καθορίζεται από υπουργικό διάταγμα που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου 2026. Δύο προτάσεις που κατατέθηκαν στη Βουλή τον Σεπτέμβριο προβλέπουν την εγγραφή των συσκευών προσωπικής κινητικότητας σε μητρώο, την εμφανή σήμανσή τους και αυστηρότερες ποινές για συγκεκριμένες παραβάσεις.
Η εγγραφή των συσκευών σε μητρώο θα οδηγήσει στη δημιουργία των απαραίτητων νομικών υποδομών για υποχρεωτική ασφάλιση ευθύνης έναντι τρίτων, καλύπτοντας ζημιές ή τραυματισμούς που μπορεί να προκληθούν από τον χρήστη και προστατεύοντάς τον από σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, κατευθύνοντας το νομικό πλαίσιο πιο κοντά σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Για παράδειγμα, η Γερμανία ήδη απαιτεί υποχρεωτική ασφάλιση και εμφανές σήμα ασφάλισης, η Ιταλία και η Γαλλία επίσης απαιτούν ασφάλιση, ενώ στην Αγγλία τα επίσημα πιλοτικά προγράμματα ενοικίασης απαιτούν ασφάλιση έναντι τρίτων, μοναδικό αριθμό αναγνώρισης και έγκυρη άδεια οδήγησης του χρήστη.
Όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το τελικό νομικό πλαίσιο θα πρέπει να είναι συμπεριληπτικό ως προς τον χαρακτήρα χαμηλού κόστους των ηλεκτρικών πατινιών και ποδηλάτων, κρατώντας τα τέλη εγγραφής χαμηλά, ενώ ταυτόχρονα απαιτώντας από τους χρήστες την κατοχή άδειας οδήγησης ούτως ώστε να βεβαιώνεται ότι γνωρίζουν τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας.
Η ασφάλιση θα μπορούσε να συνδεθεί άμεσα με το προτεινόμενο σύστημα εγγραφής, με εμφανές αυτοκόλλητο που να επιβεβαιώνει ότι η συσκευή είναι εγγεγραμμένη και ασφαλισμένη. Οι εταιρείες ενοικίασης θα μπορούσαν να διατηρούν ομαδικά ασφαλιστήρια για ολόκληρο τον στόλο τους. Εάν η υποχρέωση επεκταθεί και στα ηλεκτρικά ποδήλατα, το πλαίσιο εγγραφής θα χρειαστεί την ανάλογη διεύρυνση.
Η ασφάλιση θα αντιμετώπιζε πρωτίστως τον οικονομικό κίνδυνο, ενισχύοντας παράλληλα τη λογοδοσία και την ασφαλέστερη οδική συμπεριφορά. Η σύνδεση συσκευών, ιδιοκτητών και ασφαλιστηρίων θα βελτίωνε την ταυτοποίηση, ενώ το ιστορικό ασφαλιστικών απαιτήσεων θα μπορούσε να διαφοροποιήσει το επίπεδο των ασφαλίστρων αναλόγως με το προφίλ κινδύνου του κάθε χρήστη. Η ασφάλιση θα πρέπει να λειτουργήσει συμπληρωματικά, και όχι ως υποκατάστατο, της επιβολής των κανόνων, των κατάλληλων υποδομών και της οδικής εκπαίδευσης των χρηστών.
Ο συνδυασμός εγγραφής, γνώσης του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, υποχρεωτικής ασφάλισης και αποτελεσματικής επιβολής θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ασφαλέστερο και πιο υπεύθυνο πλαίσιο, διατηρώντας τον οικονομικό χαρακτήρα των ηλεκτρικών μέσων προσωπικής μετακίνησης.
*Senior Advisor, Actuarial and Insurance Risk Services, Risk Consulting, KPMG Κύπρου
