Το Κραν Μοντανά «ξυπνά» την Κύπρο: Υποστατικά λειτουργούν χωρίς πιστοποιητικά πυρασφάλειας

Η φονική πυρκαγιά που ξέσπασε ανήμερα της Πρωτοχρονιάς σε κλαμπ στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας δεν άφησε πίσω της μόνο πολλά θύματα και μια ολόκληρη χώρα σε σοκ. Έφερε ξανά στο διεθνές προσκήνιο τα αόρατα κενά ασφάλειας που μπορεί να υποβόσκουν σε χώρους διασκέδασης, εκεί όπου ο συγχρωτισμός, ο περιορισμένος φωτισμός, η μουσική και η χρήση εύφλεκτων υλικών μετατρέπουν ακόμη και μια μικρή εστία φωτιάς σε παγίδα θανάτου μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Το περιστατικό προκάλεσε έντονη συζήτηση για το πώς ορίζονται σήμερα οι προδιαγραφές ασφαλείας σε τέτοιου είδους υποστατικά, πόσο επαρκείς είναι οι έξοδοι διαφυγής και ποιος ελέγχει στην πράξη ότι οι χώροι που φιλοξενούν εκατοντάδες ανθρώπους τηρούν τα στοιχειώδη μέτρα προστασίας.

Ευρωπαϊκή συζήτηση για τα πρότυπα πυρασφάλειας

Το ελβετικό κλαμπ έγινε δυσάρεστο παράδειγμα των συνεπειών που μπορεί να επιφέρει ο εφησυχασμός. Οι μαρτυρίες που είδαν το φως της δημοσιότητας περιέγραψαν χάος και πανικό, με τους θαμώνες να επιχειρούν να διαφύγουν ταυτόχρονα από μία και μοναδική έξοδο, γεγονός που φέρεται να συνέτεινε στον εγκλωβισμό τους και στην ταχύτατη εξάπλωση της τραγωδίας. Πέρα από την οδύνη, το συμβάν δρομολόγησε σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες νέα συζήτηση για τον επανέλεγχο των προτύπων πυρασφάλειας και της καταλληλότητας των νυχτερινών κέντρων.

Κυπριακή ανησυχία και δημόσια παρέμβαση

Στην Κύπρο, το περιστατικό στην Ελβετία αναζωπύρωσε παλαιότερες ανησυχίες για τα επίπεδα ασφάλειας σε κέντρα διασκέδασης, ειδικά κατά την περίοδο των εορτών, όταν η κίνηση κορυφώνεται. Η Πυροσβεστική Υπηρεσία, βλέποντας ξανά πόσο γρήγορα μπορεί να εξελιχθεί μια εστία φωτιάς σε μαζικό περιστατικό, επιλέγει να θέσει το ζήτημα δημόσια, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου προς επιχειρηματίες, αρμόδιες Αρχές και κοινό.

Αρμοδιότητες και καθεστώς αδειοδότησης

Η αδειοδότηση κατασκευής και λειτουργίας των συγκεκριμένων επιχειρήσεων αποτελεί αρμοδιότητα των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης και των τοπικών Αρχών, ενώ η Πυροσβεστική Υπηρεσία περιορίζεται στον έλεγχο των συνθηκών πυρασφάλειας και στην κατάθεση εισηγήσεων. Την ίδια ώρα σημειώνει πως ο ρόλος της Πυροσβεστικής στον έλεγχο υποστατικών όπου γίνεται χρήση πυροτεχνημάτων ή ειδικών εφέ παραμένει συμβουλευτικός, καθώς η αδειοδότηση εμπίπτει σε άλλες κρατικές Αρχές, μεταξύ των οποίων και η Υπηρεσία Μεταλλείων. Η Πυροσβεστική διενεργεί ελέγχους σε χώρους διασκέδασης και εκδηλώσεων, ωστόσο επισημαίνει ότι υπάρχουν περιπτώσεις υποστατικών τα οποία λειτουργούν χωρίς τις απαιτούμενες άδειες. Για τα εν λόγω υποστατικά, η Υπηρεσία παρέχει συστάσεις και υπενθυμίζει ότι η κατοχή πιστοποιητικού πυρασφάλειας αποτελεί βασική προϋπόθεση λειτουργίας.

Έλεγχοι, καταγγελίες και επικίνδυνες πρακτικές

Όταν περιέλθουν σε γνώση της καταγγελίες για ζητήματα πυρασφάλειας ή παράνομη χρήση πυροτεχνημάτων, η Πυροσβεστική προχωρεί σε διερεύνηση και ενημερώνει τις καθ’ ύλην αρμόδιες Αρχές. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται τόσο σε περιπτώσεις που αφορούν επικίνδυνα εφέ όσο και σε περιπτώσεις ελλείψεων στα συστήματα ασφαλείας των υποστατικών. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, Ανδρέα Κεττή, ορισμένα υποστατικά στην Κύπρο δεν πληρούν στοιχειώδεις κανόνες ασφαλείας. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, η τραγωδία στην Ελβετία ανέδειξε ελλείψεις σε κρίσιμα θέματα, όπως η χρήση μη εύφλεκτων υλικών και η ύπαρξη επαρκών εξόδων διαφυγής.

Εμπόδια στις εξόδους κινδύνου και πραγματικός κίνδυνος

Επισημάνθηκε ακόμη ότι οι επιχειρηματίες οφείλουν να μην υπονομεύουν τα μέτρα πυρασφάλειας μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων. Ενδεικτικά αναφέρθηκε ότι έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις όπου έξοδοι κινδύνου μπλοκάρονται από έπιπλα ή ακόμη και κλειδώνονται, πρακτικές που αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο σε περίπτωση συμβάντος. Η Υπηρεσία καλεί τόσο τους θαμώνες όσο και τους ιδιοκτήτες ν’ αντιληφθούν το πραγματικό μέγεθος του κινδύνου.

Σύγχρονες προδιαγραφές εκκένωσης

Σε σχέση με τους χώρους υψηλής προσέλευσης, δεν επαρκεί η ύπαρξη μίας και μόνο εξόδου διαφυγής. Απαιτούνται εναλλακτικές οδεύσεις, επαρκείς διάδρομοι και ευδιάκριτη σήμανση, ώστε σε περίπτωση ανάγκης να διασφαλίζεται ασφαλής εκκένωση. Εκτιμάται ότι στο Κραν Μοντανά η τραγωδία κορυφώθηκε όταν οι θαμώνες επιχείρησαν να απομακρυνθούν όλοι από την ίδια έξοδο, με αποτέλεσμα να παγιδευτούν.

Πρόταση για νέο θεσμικό πλαίσιο και ανανέωση αδειών

Παράλληλα, ο κ. Κεττής τόνισε την ανάγκη θέσπισης νομοθεσίας που να υποχρεώνει τους διαχειριστές και τους υπευθύνους των χώρων διασκέδασης να προσκομίζουν πιστοποιητικά από εξειδικευμένους λειτουργούς για την ορθή λειτουργία των σχετικών μηχανισμών. Μετά το περιστατικό στο Κραν Μοντανά, η Υπηρεσία εκφράζει την άποψη ότι απαιτείται θεσμική ενίσχυση του πλαισίου ελέγχου και εισαγωγή μηχανισμού επαναξιολόγησης των αδειών λειτουργίας. Κεντρική ιδέα αποτελεί η καθιέρωση διαδικασίας ανανέωσης, μέσω της οποίας θα διασφαλίζεται ότι οι χώροι εξακολουθούν να πληρούν τις προδιαγραφές πυρασφάλειας και καταλληλότητας σε βάθος χρόνου.