Έργα €160 εκατ. αγκυροβολημένα για άλλη μια δεκαετία

Η Λάρνακα έχασε το 2024 την πολυδιαφημισμένη επενδυτική συμφωνία του €1,2 δις για το λιμάνι και τη μαρίνα της. Δυόμισι χρόνια αργότερα, το σχέδιο που καλείται να την αντικαταστήσει κρύβει μιαν αποκαλυπτική χρονική κατανομή: από τα περίπου €205 εκατομμύρια που προβλέπονται για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του λιμανιού, έργα αξίας άνω των €160 εκατομμυρίων τοποθετούνται στην περίοδο 2036-2045. Η επεξεργασία του επίσημου οδικού χάρτη της Αρχής Λιμένων δείχνει ότι περίπου το 78% του λιμενικού προγράμματος μεταφέρεται, βάσει του αρχικού σχεδιασμού, τουλάχιστον μία δεκαετία μακριά. Και ενώ η πόλη περιμένει τις πρώτες ουσιαστικές εργασίες, η γνωμάτευση της Νομικής Υπηρεσίας φέρνει νέα εμπλοκή στη μαρίνα, προκαλώντας αντιδράσεις και παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το €1,2 δις που «χάθηκε» αφορά την επένδυση που δεν υλοποιήθηκε με την Kition, όχι ισόποση απώλεια από τα δημόσια ταμεία.

Από τη συμφωνία του €1,2 δις στα €415 εκατ.

Στις 27 Μαΐου 2024 η Κυβέρνηση τερμάτισε τη σύμβαση παραχώρησης στην Kition Ocean Holdings, επικαλούμενη τη μη ανανέωση της απαιτούμενης εγγυητικής επιστολής. Η εταιρεία αμφισβήτησε τη νομιμότητα του τερματισμού. Έτσι έκλεισε, χωρίς την υποσχεμένη ανάπτυξη, το κεφάλαιο μιας συμφωνίας, η οποία είχε παρουσιαστεί ως επένδυση €1,2 δις και θα συνδύαζε εμπορικό λιμάνι, τουριστική μαρίνα και αξιοποίηση του παραλιακού μετώπου.

Η διαχείριση επέστρεψε στο Δημόσιο και η Αρχή Λιμένων παρουσίασε τον Ιούνιο του 2026 νέο οδικό χάρτη. Η συνολική προκαταρκτική εκτίμηση ανέρχεται σε €415 εκατ., μοιρασμένα σε τρία μέρη: €190 εκατ. για χερσαίους χώρους και παρακείμενη γη, €20 εκατ. για τη μαρίνα και €205 εκατ. για το λιμάνι. Πρόκειται για διαφορετικό μοντέλο, με την Αρχή Λιμένων, άλλους δημόσιους φορείς και ιδιώτες να αναλαμβάνουν επιμέρους αναπτύξεις. Η αριθμητική διαφορά των €785 εκατ. από την αρχική εξαγγελία δεν αποτελεί υπολογισμό κρατικής ζημιάς: τα δύο σχήματα έχουν διαφορετικό αντικείμενο, χρηματοδότηση και ορίζοντα.

Το 78% των έργων του λιμανιού μετά το 2036

Η ανάγνωση του αναλυτικού πίνακα, στη 19η σελίδα του οδικού χάρτη, αποκαλύπτει πού βρίσκεται το μεγαλύτερο βάρος των έργων. Για την περίοδο 2036-2041 προβλέπεται νέο νοτιοδυτικό κρηπίδωμα, με κόστος πάνω από €50 εκατ., καθώς και νέο βορειοδυτικό κρηπίδωμα €25 εκατ. Στην ίδια περίοδο τοποθετείται νέος υπήνεμος κυματοθραύστης και νέα λιμενολεκάνη, εκτιμώμενου κόστους €35 εκατ. Ακολουθεί, από το 2041 έως το 2045, η επέκταση του νότιου κρηπιδώματος και του κυματοθραύστη, με κόστος που επίσης ξεπερνά τα €50 εκατ.

Το άθροισμα υπερβαίνει τα €160 εκατ. σε σύνολο περίπου €205 εκατ. για τον λιμένα. Δηλαδή, με τις σημερινές ενδεικτικές εκτιμήσεις, τουλάχιστον περίπου οκτώ στα δέκα ευρώ του λιμενικού προγράμματος αντιστοιχούν σε έργα που ο ίδιος ο σχεδιασμός τοποθετεί μετά το 2036. Οι δύο μεγάλες επεκτάσεις, μάλιστα, έχουν ήδη ως αφετηρία εκτιμώμενο κόστος άνω των €50 εκατ. η καθεμία.

Αυτές οι ημερομηνίες δεν ανακοινώθηκαν ως αναβολή μετά τη συνεδρία της Βουλής. Βρίσκονταν εξαρχής στον οδικό χάρτη του Ιουνίου. Αυτό ακριβώς δημιουργεί το ερώτημα για την πόλη: πόση από την ανάπτυξη που παρουσιάστηκε ως νέα αρχή αφορά παρεμβάσεις της προσεχούς διετίας και πόση τις επόμενες κυβερνήσεις και γενιές; Το χρονοδιάγραμμα έως το 2045 δείχνει πως ο μεγάλος μετασχηματισμός του λιμανιού παραμένει μακροπρόθεσμη επιδίωξη.

Μόλις €19 εκατ. στα πρώτα χρονοδιαγράμματα

Η πρώτη συγκεκριμένη δέσμη παρεμβάσεων, με χρονικό ορίζοντα 2027-2028, φθάνει συνολικά τα €19 εκατ. Περιλαμβάνει €2 εκατ. για εξωραϊσμό υφιστάμενων χώρων, €3 εκατ. για μεταφορά των καρνάγιων, €3 εκατ. για συντήρηση της μαρίνας, €3 εκατ. για συντήρηση λιμενικών υποδομών και €8 εκατ. για νέο εξοπλισμό του λιμανιού. Η Αρχή Λιμένων εμφανίζεται ως φορέας ανάπτυξης και των πέντε παρεμβάσεων.

Αυτά τα €19 εκατ. αντιστοιχούν σε περίπου 4,6% του συνολικού σχεδίου των €415 εκατ. Η σύγκριση αποτυπώνει το περιορισμένο μέγεθος της πρώτης φάσης, όχι το σύνολο των έργων που μπορεί να ξεκινήσουν μέχρι το 2028. Υπάρχουν και παρεμβάσεις με ορίζοντα 2028–2029, ενώ οι προκαταρκτικές προβλέψεις δεν ισοδυναμούν με συμβάσεις ή πληρωμές. Ειδικά οι εργασίες στη μαρίνα εξαρτώνται πλέον και από τη διευθέτηση του νομικού καθεστώτος.

Νομικό εμπόδιο και προεδρική παρέμβαση

Στην Επιτροπή Μεταφορών της Βουλής, στις 22 Οκτωβρίου, η Νομική Υπηρεσία ξεκαθάρισε ότι η μαρίνα και ο χερσαίος χώρος της ανήκουν στο κράτος και ότι η παραχώρηση της ανάπτυξής τους προϋποθέτει ανοικτό διαγωνισμό. Η Αρχή Λιμένων δεν μπορεί, με βάση τη γνωμάτευση που παρουσιάστηκε, να αναλάβει απευθείας το έργο όπως είχε σχεδιαστεί. Για το λιμάνι, αντίθετα, η Υπουργός Μεταφορών Εύη Τσολάκη ανέφερε πως δεν υπάρχει αντίστοιχο εμπόδιο. Δήλωσε ότι ο οδικός χάρτης προχωρεί και πως εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις.

Η γνωμάτευση είχε παραληφθεί από το Υπουργείο στις 9 Οκτωβρίου. Την επομένη της συνεδρίας, ο Δήμαρχος Ανδρέας Βύρας κατήγγειλε ότι δεν είχε ενημερωθεί πλήρως για το περιεχόμενό της στη συνάντηση με την Υπουργό. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης τού μετέφερε τηλεφωνικά την Παρασκευή διαβεβαίωση ότι, μέχρι τη Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου, θα εξευρεθεί λύση. Πρόκειται για πολιτική διαβεβαίωση, χωρίς μέχρι στιγμής δημοσιοποιημένο μηχανισμό εφαρμογής.

Η νέα εμπλοκή αφορά πρωτίστως τη μαρίνα, όμως ανακύπτουν ερωτήματα και για τις χερσαίες αναπτύξεις των €190 εκατ., καθώς πρέπει να ξεκαθαριστούν τα ιδιοκτησιακά όρια. Δεν τεκμηριώνεται ότι μπλοκαρίστηκε ολόκληρο το ποσό. Για τη Λάρνακα, η επόμενη δοκιμασία είναι συγκεκριμένη: νόμιμο μοντέλο ανάθεσης, σαφείς χρηματοδοτήσεις και ημερομηνίες για έργα που θα φανούν στο παραλιακό μέτωπο, πριν φτάσει το 2036.