Ελλάδα και Κύπρος απέναντι στο δημογραφικό – Τα μηνύματα από το Καρπενήσι
Στο Καρπενήσι πραγματοποιήθηκε στις 3 και 4 Οκτωβρίου 2026 το 12ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο Πολυτέκνων, με θέμα «Δημογραφικές Πολιτικές και Τοπική Κοινωνία», που διοργάνωσε η Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδος (ΑΣΠΕ), στο πλαίσιο των 95 χρόνων λειτουργίας και προσφοράς της. Το Συνέδριο τελούσε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας και συγκέντρωσε εκπροσώπους από το ευρύ δίκτυο των περίπου 100 Συλλόγων της ΑΣΠΕ σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Την Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων εκπροσώπησαν ο Πρόεδρός της, Κλεάνθης Συμεωνίδης, και ο Αντιπρόεδρος, Ιωαννίκιος Φάκας, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις εργασίες του Συνεδρίου, να ανταλλάξουν απόψεις με εκπροσώπους των πολυτέκνων της Ελλάδας και να συζητήσουν τις κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δύο χώρες εξαιτίας της δημογραφικής συρρίκνωσης και της συνεχούς μείωσης των μεγάλων οικογενειών.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η παρέμβαση του Προέδρου της ΠΟΠ, Κλεάνθη Συμεωνίδη, ο οποίος απηύθυνε χαιρετισμό στο Συνέδριο και έθεσε την ανάγκη άμεσης αδελφοποίησης και στενότερης συνεργασίας των οργανωμένων πολυτέκνων Ελλάδας και Κύπρου. Η πρόταση αποσκοπεί στη δημιουργία μιας σταθερής βάσης συνεργασίας, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και κοινών διεκδικήσεων απέναντι σε ένα δημογραφικό πρόβλημα που απειλεί πλέον και τις δύο χώρες.
Μία από τις σημαντικότερες διαπιστώσεις από τις εργασίες του Συνεδρίου ήταν ότι η στήριξη της μεγάλης οικογένειας δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε ένα χρηματικό επίδομα.
Η ελληνική εμπειρία παρουσιάζει ένα ευρύτερο πλέγμα παρεμβάσεων και διευκολύνσεων προς τις πολύτεκνες οικογένειες, παρά τις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες που πέρασε η χώρα κατά τα προηγούμενα χρόνια. Η στήριξη επεκτείνεται σε διαφορετικούς τομείς της καθημερινότητας, της εργασίας, της κοινωνικής πολιτικής και της συνταξιοδότησης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη θεσμοθέτηση ποσόστωσης 16% υπέρ των πολυτέκνων και των τέκνων τους στις προκηρύξεις πρόσληψης και κατάρτισης δικαστικών υπαλλήλων μέσω της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών. Πρόκειται για συγκεκριμένο θεσμικό μέτρο που αναγνωρίζει ότι η δημογραφική πολιτική μπορεί να ασκείται και μέσα από την απασχόληση και όχι μόνο μέσω επιδομάτων.
Στο Συνέδριο παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν επίσης πολιτικές που αφορούν οικονομικές ενισχύσεις κατά τη γέννηση παιδιών, εργασιακές διευκολύνσεις, αυξημένες άδειες, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και αναγνώριση χρόνου που συνδέεται με την ανατροφή παιδιών, καθώς και προτάσεις μακροχρόνιας οικονομικής στήριξης των νέων.
Το σημαντικότερο μήνυμα, όμως, ήταν ευρύτερο: κάθε νέα δημόσια πολιτική πρέπει να εξετάζεται και ως προς το δημογραφικό της αποτύπωμα.
Μια φορολογική μεταρρύθμιση, ένα στεγαστικό σχέδιο, μια πολιτική προσλήψεων, ένα συνταξιοδοτικό μέτρο ή μια εκπαιδευτική πολιτική δεν είναι δημογραφικά ουδέτερα. Μπορούν είτε να διευκολύνουν είτε να δυσκολεύουν την απόφαση ενός νέου ζευγαριού να δημιουργήσει οικογένεια και να αποκτήσει περισσότερα παιδιά.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η καθυστερημένη αυτονόμηση των νέων. Στις συζητήσεις του Συνεδρίου αναδείχθηκε το μεγάλο ποσοστό νέων που παραμένουν για πολλά χρόνια στην οικογενειακή εστία, γεγονός που συνδέεται με το στεγαστικό κόστος, την εργασιακή ανασφάλεια και τη δυσκολία δημιουργίας δικής τους οικογένειας.
Μέσα από τις επαφές της κυπριακής αντιπροσωπείας άνοιξε παράλληλα η συζήτηση για μια πολύ πρακτική μορφή συνεργασίας: την αμοιβαία αναγνώριση, όπου αυτό είναι θεσμικά εφικτό, συγκεκριμένων προνομίων και εκπτώσεων των πολυτέκνων Ελλάδας και Κύπρου, για παράδειγμα σε συγκοινωνίες και άλλες υπηρεσίες. Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε ουσιαστικό περιεχόμενο στην επιδιωκόμενη αδελφοποίηση.
Στην παρέμβασή του ο Πρόεδρος της ΠΟΠ ανέδειξε επίσης τη μεγάλη υστέρηση Ελλάδας και Κύπρου στη συνολική στήριξη οικογένειας και παιδιού σε σχέση με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, υπογραμμίζοντας ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού δεν μπορεί πλέον να περιμένει.
Το συμπέρασμα από το Καρπενήσι είναι ξεκάθαρο.
Η δημογραφική πολιτική πρέπει να είναι ταυτόχρονα οικονομική, κοινωνική, στεγαστική, εργασιακή και θεσμική. Χρειάζεται οικονομική στήριξη, αλλά χρειάζεται επίσης χρόνος για την οικογένεια, πρόσβαση στη στέγη, διευκολύνσεις στην εργασία, φορολογικά κίνητρα και έμπρακτη αναγνώριση της προσφοράς όσων μεγαλώνουν πολλά παιδιά.
Πάνω απ’ όλα, χρειάζεται μια διαφορετική κοινωνική αντίληψη για την οικογένεια. Η δημιουργία και ανατροφή παιδιών δεν αποτελεί μόνο ιδιωτική υπόθεση των γονέων. Αποτελεί επένδυση στη συνέχεια της κοινωνίας, της οικονομίας και τελικά της ίδιας της χώρας.
Η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετωπίζουν μια κοινή δημογραφική πρόκληση. Έχουν επομένως κάθε λόγο οι οργανωμένοι πολύτεκνοι των δύο χωρών να ενώσουν δυνάμεις, εμπειρίες και διεκδικήσεις.
Η πρόταση για αδελφοποίηση μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας νέας, ουσιαστικότερης συνεργασίας.
Γιατί το δημογραφικό δεν γνωρίζει σύνορα Ελλάδας και Κύπρου — και ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας για να το αναχαιτίσουμε γίνεται συνεχώς μικρότερος.
*Αντιπρόεδρος Παγκύπριας Οργάνωσης Πολυτέκνων
