Απειλεί με διπλό έμφραγμα το Ιράν την παγκόσμια οικονομία

Πέφτουν κεφάλια στο Ιράν, αφού το Ισραήλ εξουδετερώνει τη μια σημαντική προσωπικότητα του καθεστώτος μετά την άλλη, χωρίς, όμως, να υπάρχουν σημεία παράδοσης. Η Λερναία Ύδρα του συστήματος καλά κρατεί. Το Ιράν απειλεί ότι θα προκαλέσει διπλό έμφραγμα στην παγκόσμια οικονομία, αφού θα κλείσει, μετά τα Στενά του Ορμούζ, και αυτό του Αμπ ελ‑Μαντέμπ, εάν οι ΗΠΑ αποτολμήσουν επιχειρήσεις στο νησί Χανγκ ή στα Στενά του Ορμούζ. Και συμβαίνει αυτό παρότι: Α) Ο Πρόεδρος Τραμπ ισχυρίζεται ότι βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις επί τη βάσει όρων, που, αν τους δεχθεί το Ιράν, θα ήταν δυνατό να υπάρξει εκεχειρία για ένα μήνα προκειμένου να επέλθει τελική συμφωνία. Β) Οι Ισραηλινοί επιμένουν ότι θα συνεχίσουν μέχρι την καταστροφή των τεθέντων στόχων. Γ) Οι Ιρανοί όχι μόνο δεν παραδίδονται, αλλά ζητούν από τις ΗΠΑ να δεχθούν ήττα, ότι ήταν εισβολή και να πληρώσουν αποζημιώσεις. Και ο Τραμπ απαντά ότι θα ζήσουν την κόλαση. Οι δυο πλευρές παίζουν πόκερ με πυραύλους και στέλνουν τελεσίγραφα για λόγους ψυχολογίας, εντυπώσεων και στρατηγικού διαπραγματευτικού βάθους. Τι θα πουν άλλωστε είτε οι μεν είτε οι δε, παραδιδόμαστε;

Αλυσίδα ζητημάτων…

Υπάρχουν μια σειρά -αλυσίδα- ζητημάτων σε επίπεδο διαπραγματεύσεων, που θέτουν οι ΗΠΑ, όπως είναι:

1. Τα πυρηνικά. Με άλλα λόγια, να δεσμευτεί και να ελέγχεται το Ιράν ότι δεν θα φτιάξει πυρηνικά όπλα.
2. Η μείωση του πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν, ώστε να μην μπορεί ν’ αποτελεί εξωτερική συμβατική απειλή είτε για το Ισραήλ είτε για τις χώρες του Κόλπου είτε για την ευρύτερη περιοχή και γενικότερα. Κάτι τέτοιο σημαίνει το ξεδόντιασμα του καθεστώτος, αφού θα περιληφθούν και οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς που κτυπούν ώς την Ευρώπη.
3. Τον τερματισμό στρατιωτικού, οικονομικού και πολιτικού ελέγχου των Χούθι, της Χεζμπολάχ και άλλων Οργανώσεων εκτός Ιράν, που σημαίνει τη διάλυσή τους και συνθήκων περιφερειακής ασφάλειας.
4. Τη συνδιαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Και επί τούτου είναι που εκδήλωσαν πρόθεση οι Ευρωπαίοι να συμμετάσχουν στέλνοντας μετά το τέλος του πολέμου ναυτική πολυεθνική δύναμη. Το ερώτημα είναι εάν ο Πρόεδρος Τραμπ θα επιτρέψει κάτι τέτοιο μετά τον πόλεμο ή εάν θα διαχειριστεί ο ίδιος, δηλαδή οι ΗΠΑ, με τις χώρες του Κόλπου το θέμα των Στενών με βάση το Διεθνές Δίκαιο, το οποίο τι ορίζει; Το νομικό καθεστώς των Στενών του Ορμούζ θεμελιώνεται τόσο από το συμβατικό όσο και στο εθιμικό Διεθνές Δίκαιο. Επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και ειδικότερα των άρθρων 34, 38, 42 και 44, τα Στενά διέπονται από την αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και των υπερπτήσεων. Ως εκ τούτου, απαγορεύεται ρητά η αναστολή της διέλευσης από τα παράκτια κράτη, όπως το Ιράν και το Ομάν, ανεξαρτήτως εάν ασκούν κυριαρχία. Σε επίπεδο εθιμικού Δικαίου, η αρχή της ελεύθερης διέλευσης σε διεθνή Στενά έχει αναγνωριστεί μέσα από τη διεθνή πρακτική και επιβεβαιώθηκε στη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου στην υπόθεση Corfu Channel Case. Σε αυτήν την υπόθεση κρίθηκε ότι τα κράτη δεν μπορούν να παρεμποδίζουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα, άρα δεν μπορεί κανείς να κλείνει τα Στενά, ασχέτως εάν έχει κυριαρχία ή όχι. Με ό,τι συμβαίνει στον πόλεμο του Ιράν, το Διεθνώς Δίκαιο είναι μεταξύ των θυμάτων του πολέμου. Και αυτό αφορά όλους τους εμπλεκομένους. Τα Στενά του Ορμούζ όπως και του Αμπ ελ‑Μαντέμπ, που ενώνουν τον Ινδικό με το Σουέζ, την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη, είναι σημαντικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια. Τα Στενά του Αμπ ελ‑Μαντέμπ βρίσκονται εντός του βεληνεκούς των Χούθι και αποτελούν τη νέα απειλή του Ιράν σε βάρος των ΗΠΑ, εάν επιδιώξουν χερσαία ή από αέρος επιχείρηση με την 82η Μεραρχία στα νησιά που βρίσκονται στα Στενά του Ορμούζ ή το νησί Χαργκ, όπου βρίσκονται οι ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, από τις οποίες γίνεται το 90% των εξαγωγών. Άρα το Ιράν απειλεί ότι θα προκαλέσει διπλό έμφραγμα στην ενέργεια, στο εμπόριο και στην παγκόσμια οικονομία, στην εξής λογική: Προτού πέσω – αν πέσω - θα προκαλέσω όσο μεγαλύτερο κόστος μπορώ. Γαία πυρί μιχθήτω. Αυτή δε η απάντηση είναι αποτέλεσμα των τοποθετήσεων Τραμπ ότι, εάν δεν γίνουν δεκτοί ο όροι του, οι Ιρανοί θ’ αντιμετωπίσουν την κόλαση!

Τα οφέλη για το Ιράν…

Ο Πρόεδρος Τραμπ αφήνει ανοικτό παράθυρο στην ειρήνη υπό την έννοια ότι, εάν το Ιράν δεχθεί τους όρους των ΗΠΑ, τότε θα προκύψει: 1. Μερική άρση οικονομικών κυρώσεων. 2. Πρόσβαση στο διεθνές τραπεζικό σύστημα. 3. Αύξηση εξαγωγών πετρελαίου. Το Ιράν από την πλευρά του διαψεύδει μεν ότι είναι σε διαπραγμάτευση, αλλά, όπως ισχυρίζεται, έλαβε προτάσεις από τις ΗΠΑ, τις οποίες, όμως, απορρίπτει. Διότι τις θεωρεί ως παράδοση και ούτως ή άλλως πιστεύει ότι: Α) Θα πρέπει να τερματιστεί η επίθεση που δέχεται και ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να δεχθούν ήττα και να προχωρήσουν σε αποζημιώσεις. Β) Θα πρέπει να διατηρήσει, δηλαδή, τις δυνάμεις αποτροπής. Γ) Θα πρέπει εκ των προτέρων να αρθούν μερικώς τα σε βάρος του μέτρα. Δ) Είναι απαράδεκτη η διάλυση του πυρηνικού του προγράμματος. Ε) Να εφαρμοστεί η όποια εκεχειρία και αλλού, όπως στον Λίβανο, π.χ., όπου το Ισραήλ ενεργεί σε βάρος της Χεζμπολάχ, αλλά και σε άλλες περιοχές όπως η Υεμένη με τους Χούθι.

Τα ψηφίσματα για το Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα

Τι προνοεί το Διεθνές Δίκαιο; Τα ψηφίσματα 1737, 1747, 1803, και 1929 εκδόθηκαν σε βάρος του Ιράν κάτω από το κεφάλαιο 7 του Χάρτη του ΟΗΕ. Αφορούν κυρώσεις επειδή η στάση του Ιράν και δη μέσω του πυρηνικού του προγράμματος θεωρείται απειλή για την περιφερειακή κατ’ ελάχιστον ειρήνη και έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα. Όμως, το Ψήφισμα 2231 του 2015 του Συμβούλιο Ασφαλείας κατήργησε το προηγούμενο καθεστώς κυρώσεων κατά του Ιράν, που είχε επιβληθεί με τα ήδη αναφερθέντα ψηφίσματα. Με άλλα λόγια, δημιούργησε νέο νομικό πλαίσιο συνδεδεμένο με τη συμφωνία JCPOA. Η συμφωνία αυτή (Joint Comprehensive Plan of Action) υπογράφηκε το 2015 μεταξύ του Ιράν και των μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία), με στόχο τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Το Ιράν δεσμεύτηκε να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, να μειώσει τους φυγοκεντρητές και να δεχτεί αυστηρούς ελέγχους από τον International Atomic Energy Agency. Ως αντάλλαγμα θα επερχόταν η άρση των διεθνών κυρώσεων, η πρόσβαση στην παγκόσμια οικονομία και η δυνατότητα εξαγωγών πετρελαίου. Βεβαίως, η άρση των κυρώσεων δεν ήταν άμεση, αλλά πραγματοποιήθηκε υπό όρους. Μετά, δηλαδή, από επαλήθευση συμμόρφωσης του Ιράν. Το ψήφισμα διατήρησε προσωρινούς περιορισμούς σε όπλα και βαλλιστικούς πυραύλους και εισήγαγε τον μηχανισμό “snapback”, που σημαίνει τη δυνατότητα επαναφοράς όλων των προηγούμενων κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Συνεπώς, οι κυρώσεις καταργήθηκαν νομικά, αλλά υπό αιρετό και αναστρέψιμο καθεστώς. Ώς το 2018 το Ιράν τήρησε τα συμφωνηθέντα. Μετά, όχι. Και ο ισχυρισμός του ήταν ότι επρόκειτο για αντίμετρα στο γεγονός ότι οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από την αρχική συμφωνία JCPOA, που δεν είχε όμως δεσμευτικό νομικό χαρακτήρα, σε αντίθεση με το ψήφισμα 2231 του Σ. Ασφαλείας, που είναι δεσμευτικό επειδή είναι κάτω από το Κεφάλαιο 7. Ακόμη, όμως, και αν είναι δεσμευτικό και αν το παραβιάζει το Ιράν, οι ΗΠΑ δεν έχουν εκδώσει σχετικό ψήφισμα για στρατιωτικές επιχειρήσεις κάτω από το κεφάλαιο 7. Γι’ αυτό και το Ιράν ισχυρίζεται ότι δέχθηκε επίθεση και χρήση βίας, που παραπέμπει σε παραβίαση του άρθρου 2, παρ. 4 του Χάρτη του ΟΗΕ. Από την πλευρά τους ΗΠΑ και Ισραήλ αναφέρονται σε προληπτικό κτύπημα, το οποίο συνδέουν με το δικαίωμα της αυτοάμυνας, άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, αφού υπάρχουν ήδη ψηφίσματα, και δη το 2231, το οποίο παραβιάζεται από το Ιράν και αφορά σε απειλή από την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Σε αυτά προστίθεται η τρομοκρατία, αλλά και δυο βασικά στοιχεία που προβάλλουν ΗΠΑ και Ισραήλ, για να έχει νομική βάση το επιχείρημά τους. Το Ιράν ως κράτος, με βάση τα ψηφίσματα του Σ. Ασφαλείας, συνιστά απειλή για το περιφερειακό διεθνές σύστημα: 1. Κατευθύνει επιχειρησιακά τις επιθέσεις. 2. Δίνει εντολές για τη διενέργεια συγκεκριμένων πράξεων, όπως αυτές της τρομοκρατίας σε βάρος του Ισραήλ και των ΗΠΑ, που είναι σύμμαχός του. Αυτά μάλιστα τα κριτήρια προκύπτουν από την καταδίκη των ΗΠΑ από το Διεθνές Δικαστήριο, στην υπόθεση της Νικαράγουας εναντίον των ΗΠΑ του 1986!

Διάχυση πολέμου και ασύμμετρη ισχύς

Μέχρι να φτάσουν -και αν φτάσουν- σε συμφωνία και ποια οι Ιρανοί με τους Αμερικανούς, ο πόλεμος συνεχίζεται. Δεν περιορίζεται στην απλή εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δόγμα ασύμμετρης ισχύος και διάχυσης του πολέμου. Οι πύραυλοι με κεφαλές διασποράς ή αεροεκρηκτικής λειτουργίας αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής. Πώς λειτουργούν; Ο πύραυλος εκτοξεύεται, και ακολουθεί βαλλιστική τροχιά. Πριν από την πρόσκρουση, ενεργοποιεί την κεφαλή του, η οποία είτε εκρήγνυται στον αέρα είτε διασπάται σε υποπυρομαχικά. Έτσι, αντί να έχουμε ένα σημείο πλήγματος, δημιουργείται ζώνη καταστροφής. Με τον τρόπο αυτό, δηλαδή τη δυνατότητα να επιτυγχάνονται μέσω ενός πυραύλου πολλαπλοί στόχοι, αυξάνεται η πίεση επί της αποτρεπτικής ικανότητας του αμυνομένου.

Ιρανική πυραυλική δομή, η άμυνα του Ισραήλ και οι ρωγμές…

Η ιρανική πυραυλική ισχύς είναι δομημένη σε διαφορετικά επίπεδα, ανάλογα με το βεληνεκές των πυραύλων. Σε τακτικό επίπεδο, πύραυλοι όπως ο Fateh-110 και ο Zolfaghar καλύπτουν αποστάσεις έως μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πλήγματα υψηλής έντασης σε περιφερειακό επίπεδο. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, συστήματα όπως ο Qiam-1 και ο Shahab-3 επεκτείνουν την ακτίνα δράσης σε μεγαλύτερα βάθη. Σε στρατηγικό επίπεδο, οι Ιρανοί διαθέτουν τους πυραύλους όπως ο Emad και ο Sejjil, οι οποίοι επιτρέπουν την κάλυψη αποστάσεων που φθάνουν έως και τα 2.000 χιλιόμετρα, θέτοντας στο στόχαστρο ολόκληρη την επικράτεια του Ισραήλ.

Η επιθετική αιχμή του δόρατος των Ισραηλινών είναι η αεροπορία τους από τα F-16 ως τα F35. Ταυτοχρόνως, το Ισραήλ έχει αναπτύξει μια δύναμη αποτροπής, με ζώνες αναχαίτισης. Στο ανώτατο επίπεδο, βρίσκεται το Arrow 3, το οποίο δύναται να καταστρέψει βαλλιστικούς πυραύλους εκτός ατμόσφαιρας, πριν αυτοί εισέλθουν στο τελικό στάδιο της καθόδου τους. Συμπληρωματικά, υπάρχει το Arrow 2 και το David's Sling, που καλύπτουν τα ενδιάμεσα επίπεδα. Το δε Iron Dome αναλαμβάνει την αντιμετώπιση απειλών μικρής εμβέλειας. Άρα, το Iron Dome συνιστά το τελευταίο στάδιο αεράμυνας στα 70 χιλιόμετρα. Εάν, λοιπόν, ο πύραυλος καταστραφεί εγκαίρως, πριν ενεργοποιήσει την κεφαλή του και διαχυθεί, η απειλή εξουδετερώνεται. Εάν, όμως, διασπαρεί, τότε η άμυνα καλείται ν’ αντιμετωπίσει πολλαπλούς στόχους, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα να διαρρηχθεί η αεράμυνα. Στο σημείο αυτό είναι που έχει σημασία η έννοια του κορεσμού. Τι σημαίνει αυτό; Ότι η ταυτόχρονη εκτόξευση μεγάλου αριθμού πυραύλων, και δη με κεφαλή διασποράς, καθώς και drones δύναται να υπερφορτώσει ακόμη και τα πλέον προηγμένα συστήματα και να δημιουργήσει ρωγμές.

Η αεράμυνα του…πολέμου

Στο πόλεμο του Ιράν, η αεράμυνα των ΗΠΑ και των Ισραηλινών λειτουργεί στα εξής επίπεδο:

1. Οι ΗΠΑ έχουν την ευθύνη του πρώτου αποτρεπτικού κτυπήματος.
2. Το Ισραήλ κτυπά στόχους σε μεγάλο ύψος με τους Arrow.
3. Το Ισραήλ κτυπά στόχους σε μεσαίο ύψος με το David’s Sling.
4. Το Ισραήλ αναχαιτίζει στόχους σε χαμηλό ύψος με το Iron Dome.
5. Οι δυνάμεις πέριξ της Κύπρου έχουν υποστηρικτικό ρόλο.

Η περιοχή της Κύπρου δεν λειτουργεί ως κύρια άμυνα. Αυτό σημαίνει: 1. Έγκαιρη προειδοποίηση μέσω ραντάρ και αεροσκαφών που βλέπουν εκτοξεύσεις από μακριά και δίνουν χρόνο στο Ισραήλ. 2. Ναυτική ασπίδα με αμερικανικά πλοία και Aegis Combat System, που μπορούν ν’ αναχαιτίσουν πυραύλους πριν φτάσουν στο στόχο. 3. Δίκτυο δεδομένων μεταξύ Κύπρου, Ισραήλ, ΗΠΑ. Σε αυτό συμμετέχουν και οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις, που βρίσκονται στην περιοχή. 4. Υποστήριξη επιχειρήσεων ανεφοδιασμού στον αέρα και άλλων λογισμικών.

Σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις, το Ιράν ενδέχεται να διαθέτει τεχνολογική δυνατότητα ανάπτυξης βαλλιστικών πυραύλων με βεληνεκές έως περίπου 3.000–4.000 km, κυρίως μέσω εξέλιξης υφιστάμενων συστημάτων και διαστημικής τεχνολογίας. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα στοιχεία ότι τέτοια εμβέλεια έχει επιτευχθεί ή ενταχθεί σε επιχειρησιακή χρήση.

Χαμηλό: λίγοι πύραυλοι μικρού βεληνεκούς ή drones.

Μεσαίο: περιορισμένος αριθμός πυραύλων μέσης εμβέλειας.

Υψηλό: πολλοί βαλλιστικοί πύραυλοι μεγάλης εμβέλειας.

Μαζική επίθεση: ταυτόχρονη εκτόξευση μεγάλου αριθμού πυραύλων και drones για κορεσμό της άμυνας