Δημοκρατία υπό αμφισβήτηση
Οι τελευταίες εξελίξεις στον Κυπριακό χώρο και η πληθώρα σκανδάλων τα προηγούμενα χρόνια έρχονται να θέσουν σε αμφισβήτηση τον τρόπο που κυβερνάται η Κυπριακή Δημοκρατία. Γενικότερα τα προβλήματα που προέκυψαν δεν είναι ξεκάθαρο αποτύπωμα μιας συγκεκριμένης κυβέρνησης, αλλά μια διαχρονικά λανθασμένη χρήση εξουσίας από την εκτελεστική, τη νομοθετική και τη δικαστική εξουσία.
Μετά τα γεγονότα και τις διαμάχες με τους Τουρκοκύπριους, το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας κατέστη σχεδόν αδύνατο να τηρηθεί. Ο λόγος που συνέβη αυτό είναι γιατί οι Τουρκοκύπριοι είχαν αποχωρήσει από καίρια πόστα που διέθεταν στην Κυβέρνηση, όπως η θέση του Αντιπροέδρου και μερικές υπουργικές θέσεις. Αυτό το γεγονός, έδωσε την ευκαιρία στον Πρόεδρο της Κύπρου, να ασκεί διαχρονικά πολύ περισσότερες εξουσίες από ό,τι του αναλογούσαν. Από τη στιγμή που δεν υπήρχε ο Αντιπρόεδρος που σε μεγάλο βαθμό θα λειτουργούσε σαν δικλίδα ασφαλείας, χάθηκε ο οποιοσδήποτε έλεγχος στον Πρόεδρο, που πλέον λειτουργεί αντισυνταγματικά, με βάση το λεγόμενο “δίκαιο της ανάγκης”.
Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει πως κρατήθηκαν οι περισσότερες πρόνοιες που υπήρχαν στο Σύνταγμα του 1960, όμως οι πρόνοιες που σχετίζονταν με τους Τουρκοκύπριους κατέληξαν να χρησιμοποιούνται κατά το δοκούν από την εκτελεστική εξουσία. Γενικότερα, το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, είχε εξαρχής προβληματικούς όρους όπως το γεγονός πως ο Γενικός Εισαγγελέας διορίζεται από τον Πρόεδρο της Κύπρου. Ξεκάθαρα λοιπόν, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε πως ο Πρόεδρος δεν θα διόριζε κάποιον, τον οποίο δεν θα μπορούσε να ελέγξει, εκτός αν διακατέχονταν από τεράστιες ηθικές αξίες και βεβαιότητα για την εντιμότητά του. Δυστυχώς, οι εξελίξεις των τελευταίων χρόνων μάς δείχνουν πως υπάρχει τεράστια αμφισβήτηση και προβληματισμός σχετικά με πρόσωπα τα οποία επιλέχθηκαν από την Κυβέρνηση σε καίριες θέσεις.
Αναμφίβολα σε μια δημοκρατία, οι διαφορετικές φωνές και οι αντιρρήσεις των πολιτών είναι κατανοητές και αναγκαίες. Όμως, όταν η κατάσταση ξεφεύγει και βλέπουμε αποδεδειγμένα στοιχεία, πως άτομα που σχετίζονται με την Κυβέρνηση ή που επιλέχθηκαν από αυτήν βάζουν σε προτεραιότητα τα δικά τους προσωπικά οικονομικά συμφέροντα και δεν τιμωρούνται επαρκώς, τότε η Δημοκρατία αρχίζει να τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Σε άλλα κράτη επίσης υπάρχουν σκάνδαλα, όμως βλέπουμε πως οι πιέσεις από τους πολίτες και η οργή της κοινής γνώμης, οδηγούν είτε σε παραδειγματική τιμωρία των ενόχων είτε σε παραιτήσεις. Ένα βασικό στοιχείο που υπάρχει στην Κυπριακή νοοτροπία είναι η παθητικότητα. Ουσιαστικά, οι Κύπριοι πολίτες εμφανίζονται δυσαρεστημένοι και αγανακτισμένοι στα πρώτα στάδια, ενός ζητήματος, όμως μετά από μία αρχική αντίδραση το θέμα ξεχνιέται. Παράδειγμα έχουμε από την κρίση του 2013, όπου η οικονομική κατάρρευση των τραπεζών, που σε μεγάλο βαθμό ήταν αιτία και της Κυβέρνησης, αντιμετωπίστηκε με τρομαχτική αδιαφορία. Αντίθετα παρατηρούμε πως σε άλλα κράτη όπως η Γαλλία και η Ισπανία, οι πολίτες είναι αρκετά ενεργοί και σε πολλές περιπτώσεις διαδηλώνουν και αναγκάζουν την Κυβέρνηση να υιοθετήσει αποφάσεις που είναι προς το συμφέρον τους.
Η Κύπρος είναι μια αρκετά σύγχρονη Δημοκρατία, όμως οι πολίτες θα έπρεπε να είναι πιο ενεργή και να ζητούν δικαιοσύνη. Οι εκλογές, όπου μεγάλο μέρος του κόσμου λέει πως θέλει να ασκήσει τα δημοκρατικά του καθήκοντα είναι μόνο ένα μέρος της Δημοκρατίας, η οποία είναι μια καθημερινή διαδικασία συμμετοχής και παρουσίας στα κοινά.
*Μεταπτυχιακός φοιτητής διεθνών σχέσεων
