Άμεση Ανάλυση: Η συνέντευξη Τύπου του Τραμπ μαρτυρά μια στρατηγική υπολογισμένης μέγιστης πίεσης με στόχο μία ταχεία παράδοση με αμερικανικούς όρους

Οι δηλώσεις του ΠροέδρουΤραμπ στην εκδήλωση Easter Egg Roll στον Λευκό Οίκο και η επακόλουθη κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, Νταν Κέιν, και τον Διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ, σηματοδοτούν μια σκόπιμη στροφή προς το τέλος του Operation Epic Fury.

Δεν πρόκειται για γιορτή νίκης ούτε για δέσμευση ανοιχτού τέλους, αλλά για μια στρατηγική υπολογισμένης μέγιστης πίεσης: οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι έχουν συντρίψει τις συμβατικές δυνατότητες του Ιράν και τώρα χρησιμοποιούν αξιόπιστες απειλές κλιμάκωσης, ψυχολογικά μηνύματα και επιδείξεις επιχειρησιακής κυριαρχίας για να εξαναγκάσουν είτε ταχεία παράδοση με αμερικανικούς όρους είτε ολοκληρωτική κατάρρευση – χωρίς να δεσμευτούν σε παρατεταμένες χερσαίες επιχειρήσεις ή οικοδόμηση κράτους.

Οι δηώσεις του Προέδρου Τραμπ στο Egg Roll, δεν ήταν αυθόρμητα σχόλια. Εστιάζοντας στη «σπάνια» και «δραματική» διάσωση των πιλότων F-15 που καταρρίφθηκαν – επιχειρήσεις που περιλάμβαναν πάνω από 150 αεροσκάφη υπό σφοδρό πυρ – υπογράμμισαν την τακτική κυριαρχία των ΗΠΑ ακόμα και στο επίκεντρο εχθρικού εδάφους.

• Το υποκείμενο μήνυμα είναι ξεκάθαρο: οι αμερικανικές δυνάμεις επιχειρούν με ατιμωρησία εκεί όπου οι ιρανικές αεροπορικές άμυνες, κάποτε ισχυρές, έχουν συστηματικά υποβαθμιστεί.

Δεν πρόκειται για αυτοπροβολή, αλλά για τεκμηριωμένη σηματοδότηση προς την Τεχεράνη ότι η αντίσταση είναι μάταιη και προς τους εγχώριους σκεπτικιστές ότι ο πόλεμος παραμένει νικηφόρος με αποδεκτό κόστος.

Η δήλωσή του ότι οι Ιρανοί «θέλουν να ακούνε βόμβες να πέφτουν επειδή θέλουν να είναι ελεύθεροι», σε συνδυασμό με αναφορές σε μαζικές διαδηλώσεις και μια αποτυχημένη αμερικανική προσπάθεια εξοπλισμού εξέγερσης, αποκαλύπτει τον πυρήνα του στοιχήματος της κυβέρνησης: η νομιμότητα του καθεστώτος είναι κενή και οι συνεχείς επιδρομές μπορούν να πυροδοτήσουν εσωτερική ρωγμή.

• Πρόκειται για ψυχολογικό πόλεμο με περιτύλγμα ενσυναίσθησης – η συνέχιση των βομβαρδισμών παρουσιάζεται ως απελευθέρωση και όχι ως τιμωρία. Το τελεσίγραφο για τα Στενά του Ορμούζ κρυσταλλώνει την ισχύ πίεσης. Απειλώντας να «βομβαρδίσει τα εργοστάσια και τις γέφυρες του Ιράν» και να το «γυρίσει στην Εποχή της Πέτρας» αν η ναυσιπλοΐα παραμείνει κλειστή, ο Τραμπ μετατρέπει την οικονομική αρτηρία του Ιράν σε όπλο.

Τα Στενά δεν είναι συμβολικά. Είναι η σφαγίδα των παγκόσμιων αγορών ενέργειας. Το μήνυμα προς την Τεχεράνη είναι σαφές: ανοίξτε τα ή αντιμετωπίστε πλήγματα σε υποδομές που θα παραλύσουν την ανάκαμψη για μια γενιά.

Δεν πρόκειται για αέναο πόλεμο, αλλά για χρονικά περιορισμένη πίεση σχεδιασμένη να εξασφαλίσει συγκεκριμένες εγγυήσεις – μόνιμη άρνηση πυρηνικών όπλων, καταστροφή πυραυλικών και ναυτικών δυνατοτήτων και αποκοπή δικτύων πληρεξουσίων – ενώ διατηρεί τα αμερικανικά στρατεύματα μακριά από ιρανικό έδαφος.

Η συνέντευξη Τύπου, με την παρουσία της πλήρους ομάδας εθνικής ασφάλειας, ενίσχυσε αυτή την τελική στάση. Η ωμή διαπίστωση του Τραμπ ότι «ολόκληρη η χώρα μπορεί να εξαλειφθεί σε μία νύχτα, και αυτή η νύχτα μπορεί να είναι αύριο» ήταν υπερβολική θεατρικότητα, ωστόσο είχε βάρος επειδή οι προηγούμενες πέντε εβδομάδες επιδρομών έχουν ήδη αποδεκατίσει την παραγωγή πυραύλων, το ναυτικό και τις ηγετικές δομές του Ιράν.

Η σταθερή γραμμή του Χέγκσεθ – «διαπραγματεύεστε με βόμβες», αποφασιστική πρόοδος, χωρίς αέναες συγκρούσεις – σηματοδοτεί ότι η στρατιωτική φάση μεταβαίνει σε επιθετική διπλωματία. Οι επιχειρησιακές ενημερώσεις του Στρατηγού Κέιν αποπνέουν ήρεμη επαγγελματική στάση, δίνοντας αξιοπιστία στον ισχυρισμό ότι η ιρανική αντίσταση, παρότι «σκληρή», δεν είναι πλέον στρατηγικά βιώσιμη.

• Η παρουσία του Ράτκλιφ πιστοποιεί το πληροφοριακό υπόβαθρο: το πυρηνικό πρόγραμμα έχει καθυστερήσει χρόνια και η επιβίωση του καθεστώτος είναι πλέον η μεταβλητή, όχι η επιθετική του ικανότητα.

Συνολικά, αυτά τα μηνύματα μεταφέρουν αρκετές αλληλοσυνδεόμενες σημασίες για τον δρόμο μπροστά.

Πρώτον, η κυβέρνηση θεωρεί εαυτόν σε θέση συντριπτικής υπεροχής.

• Οι στόχοι του πολέμου – εξάλειψη πυρηνικής απειλής, αφανισμός εργαλείων προβολής ισχύος και υποβάθμιση του καθεστώτος – έχουν σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί. Αυτό που απομένει είναι η επιβολή και η εξασφάλιση εγγυήσεων.

Δεύτερον, η κλιμάκωση παρουσιάζεται ως προσωρινή και στοχευμένη: εντονότερες επιδρομές σήμερα σε σχέση χθες, αλλά πάντα συνδεδεμένες με τις επιλογές του Ιράν. Αυτό αποφεύγει την παγίδα του «βάλτου» ενώ διατηρεί την ταυτότητα του Τραμπ «ειρήνη μέσω ισχύος».

Τρίτον, η εγχώρια πολιτική διαχειρίζεται μέσω διαφάνειας και ηρωισμού. Η ανάδειξη διασώσεων και η παρουσίαση των αντιπάλων ως «ανόητων» που αγνοούν τον πυρηνικό κίνδυνο χτίζει αφήγημα αναγκαίας επιτυχίας και όχι προαιρετικού τυχοδιωκτισμού. Η πιθανή τροχιά είναι επομένως δυαδική και συμπιεσμένη.

Το Ιράν αντιμετωπίζει άμεση επιλογή: να υποχωρήσει στα Στενά και στους ευρύτερους όρους (επανάληψη ναυσιπλοΐας, επαληθεύσιμη αποπυρηνικοποίηση, συγκράτηση πληρεξουσίων) ή να υποστεί τελικό, καταστροφικό κύμα πλήγματος σε υποδομές και ηγεσία που μπορεί να επιταχύνει την κατάρρευση του καθεστώτος.

• Μια συμφωνία μικρότερη της άνευ όρων παράδοσης παραμένει δυνατή αν η Τεχεράνη υπολογίσει ότι η επιβίωση το απαιτεί. Οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα σηματοδοτήσει ετοιμότητα για διάλογο μόλις ικανοποιηθούν οι βασικές απαιτήσεις. Χωρίς συμμόρφωση, αναμένετε εντατικοποίηση αεροπορικών και ναυτικών επιχειρήσεων σε οικονομικά σημεία συμφόρησης, όχι κατοχή. Τα χερσαία στρατεύματα είναι εκτός συζήτησης.

Η έμφαση στο «όχι αέναο» και «επιστροφή σπίτι» αντανακλά πρακτική αναγνώριση της αμερικανικής κόπωσης από πολέμους και δημοσιονομικών ορίων.

Οι κίνδυνοι παραμένουν – αντίποινα από πληρεξούσιους, πετρελαϊκές κρίσεις ή λανθασμένοι υπολογισμοί που εμπλέκουν Ρωσία ή Κίνα – αλλά το ενιαίο μήνυμα υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση έχει προσομοιώσει αυτά τα σενάρια και πιστεύει ότι η ιρανική θέληση ραγίζει ταχύτερα από την αμερικανική υπομονή.

Οι δηλώσεις δεν είναι θρασύτητα. Είναι το τελικό επιχείρημα σε μια καμπάνια φθοράς. Ο δρόμος μπροστά δεν είναι δεκαετίες εμπλοκής αλλά απότομη, αποφασιστική λύση με όρους της Ουάσινγκτον – αρκεί η Τεχεράνη να καταλάβει ότι οι βόμβες θα συνεχίσουν να πέφτουν μέχρι να το κάνει.

* Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος, με ειδίκευση στην Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική, Γεωπολιτική και Διεθνή Οικονομία. Απόφοιτος των πανεπιστημίων The American University, School of International Service, και The Johns Hopkins University, The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies της Ουάσιγκτον. Είναι μέλος του The International Institute for Strategic Studies, του Λονδίνου. Ως Δημοσιογράφος, υπήρξε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, στο Στέητ Ντιπάρτμεντ και στο Αμερικανικό Πεντάγωνο.