Ανοίγουν φάλιες στο Αιγαίο και στην Κύπρο

Η Τουρκία προχωρεί σε θεσμοθέτηση της Γαλάζιας Πατρίδας και της αναθεωρητικής της πολιτικής από τη Μαύρη Θάλασσα ώς την Ανατολική Μεσόγειο μέσω Αιγαίου. Με βάση την επιθετική πολιτική της Άγκυρας δημιουργούνται πρόσθετες συνθήκες, που θα σηκώσουν κύματα στην πολιτική των «ήπιων νερών», καθώς και στο Κυπριακό, στο οποίο, όπως είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, μπορεί να υπάρξει παράθυρο ευκαιρίας ώς το τέλος του έτους ακόμη και για σχέδιο λύσης. Παρά τα όσα δήλωσε ο Πρόεδρος, η Κυβέρνηση, όπως πληροφορούμαστε, δεν διαβλέπει αλλαγή στη στάση της Τουρκίας. Αναμένει, δε, την εκπρόσωπο του ΓΓ του ΟΗΕ, τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν, να επανέλθει στην Κύπρο με ανοικτό το ενδεχόμενο να φέρει έγγραφο, επί του οποίου να γίνει συζήτηση μεταξύ των δυο ηγετών της Κύπρου ή/και σε μια Πενταμερή τον Ιούλιο

Τα μαντάτα της Ολγκίν

Οι Τούρκοι διαψεύδουν τα περί σχεδίου λύσης και επιμένουν στα «δύο κράτη». Ποια είναι η αλήθεια; Συναφείς πληροφορίες αναφέρουν ότι, επειδή ο ΓΓ του ΟΗΕ είναι εκτός διεθνούς σκηνικού, δηλαδή δεν έχει ρόλο ούτε στην Ουκρανία είτε στη Γάζα και στο Ιράν, διαθέτει χρόνο για το Κυπριακό. Επειδή δε λήγει η θητεία του στο τέλος του έτους, θα ήθελε μέσω του Κυπριακού ν’ αφήσει θετικό στίγμα. Τον Μάρτιο, μάλιστα, όταν τιμήθηκε στην Τουρκία από τον Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και συζήτησε το Κυπριακό, φαίνεται να θεώρησε ότι μπορεί να προχωρήσει τη διαδικασία με τρεις σταθμούς. Ο πρώτος είναι η Πενταμερής του Ιουλίου, μετά συναντήσεις και συζητήσεις στη Νέα Υόρκη το Σεπτέμβριο στο περιθώριο του ΟΗΕ με τα εμπλεκόμενα μέρη και νέα Πενταμερή πριν από τέλος του χρόνου, η οποία θα έχει καθοριστική σημασία, διότι, εκτός των άλλων, λήγει η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες. Για να προχωρήσει αυτή η διαδικασία θα πρέπει να υπάρχει έγγραφο ή θέσεις προς συζήτηση. Πρόκειται για το πολυσυζητημένο έγγραφο της κ. Ολγκίν, που θα φέρει την έγκριση ή σε κάποια φάση τη σφραγίδα του ίδιου του ΓΓ του ΟΗΕ, ώστε να είναι δυνατή η διαπραγμάτευση. Η Κυβέρνηση δεν γνωρίζει ακόμη το περιεχόμενο ενός τέτοιου εγγράφου και αν θα είναι θετικού ή αρνητικού χαρακτήρα και σε ποιο βαθμό. Γι’ αυτό, άλλωστε, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι θα βρεθούν όλοι, και πρώτα ο ίδιος, ενώπιον των ευθυνών τους και θα πρέπει να πάρουν, όπως και ο ίδιος, θέση.

Το σκηνικό και η Τουρκία

Αυτή η προσπάθεια γίνεται επί τη βάσει των εξής δεδομένων: 1. Η Τουρκία συνεχίζει να αναφέρεται σε λύση δύο κρατών. 2. Ο Ερχιουρμάν μιλά για χωριστή κυριαρχία και συνιδρυτική πράξη στο πλαίσιο μιας ομοσπονδίας, συνομοσπονδιακού χαρακτήρα. Σε αυτά προσθέτει την εκ περιτροπής Προεδρία, δηλαδή τη διχοτόμηση της εκτελεστικής εξουσίας, καθώς και ότι, μόνον ο τουρκικός στρατός μπορεί να εγγυηθεί τους Τουρκοκυπρίους στο νησί. Απορρίπτει, δηλαδή, τη βασική αρχή, μηδέν εγγυήσεις, μηδέν στρατεύματα, που ήταν ο κύριος λόγος για το ναυάγιο του Κραν Μοντανά. 3. Η Άγκυρα ενισχύει συνεχώς τον Αττίλα. Την ώρα που ο ΓΓ του ΟΗΕ εξελάμβανε ως μη αρνητική έως και θετική τη στάση της Τουρκίας για την πρωτοβουλία του, μεταφέρονταν και αναπτύσσονταν στα κατεχόμενα, νέα σύγχρονα ραντάρ, πολλαπλοί εκτοξευτές πυραύλων TRG-300 με βεληνεκές 120 χιλιόμετρα, αντιαεροπορικά HISAR, περιφερόμενα πυρομαχικά και άλλα drones μετατρέποντας την Κύπρο σε αβύθιστο αεροπλανοφόρο για τα σχέδια της Γαλάζιας Πατρίδας, την οποία περί τις αρχές Ιουνίου ο Πρόεδρος Ερντογάν θα θεσμοθετήσει με νομοθεσία μέσω της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.

Συγκυριαρχία ή κρίση

Τι σημαίνει αυτή η τουρκική θεσμοθέτηση της Γαλάζιας Πατρίδας, δηλαδή ο καθορισμός μονομερώς ΑΟΖ και χωρικών υδάτων ή ζωνών δικαιοδοσίας; Πρώτο, είναι συνέχεια του τουρκολιβυκού μνημονίου. Με την εν λόγω νομοθεσία, η δικαιοδοσία της Τουρκίας και τα ειδικά κυριαρχικά της δικαιώματα θα φτάνουν ώς τον 25ο Μεσημβρινό, εάν ληφθούν υπόψη οι διάφοροι χάρτες, που έχουν εκδοθεί από Πανεπιστήμια και υιοθετούνται από το κράτος. Επί τούτων, προφανώς, θα γίνουν κάποιες αλλαγές , κατόπιν επεξεργασίας που συντελείται από τα Υπουργεία Εξωτερικών, Ενέργειας, Περιβάλλοντος κ.ά. Ούτως ή άλλως, πρόκειται, δηλαδή, για τη διχοτόμηση του Αιγαίου. Δεύτερο, η Τουρκία δύναται να καθορίσει μονομερώς την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα, αλλά για να μπορεί «να εφαρμοστεί ομαλά» χρειάζονται οι πολυμερείς ή διμερείς συμφωνίες (άρθρο 74 Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας - ΔΔΘ), αλλιώς θα προκύψει κρίση. Γιατί; Διότι το παράκτιο κράτος έχει στο πλαίσιο της ΑΟΖ ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα επί της εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, έρευνας, ενέργειας, οικονομικής δικαιοδοσίας κ.λπ (βλέπε άρθρο 56 του ΔΔΘ). Για να μην προκύψει κρίση, η Ελλάδα θα πρέπει να ενημερώνει και να ρωτά για τις δράσεις της την Τουρκία για περιοχές που σήμερα τής ανήκουν με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Διότι, με τη νέα νομοθεσία, η Άγκυρα θα θεωρεί ότι η Ελλάδα δεν θα μπορεί να ενεργήσει από μόνη της. Αλλιώς η Τουρκία θα πρέπει να εφαρμόζει την εσωτερική της νομοθεσία με όλα τα μέσα που διαθέτει. Άρα η Ελλάδα θα τίθεται μπροστά στο δίλημμα: Συγκυριαρχία ή κρίση; Εκ των πραγμάτων, η νέα τουρκική νομοθεσία θα θεσμοθετήσει την τουρκική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα στην περιοχή του Αιγαίου και της Κύπρου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο η Τουρκία δεν αναγνωρίζει. Αναγνωρίζει, όμως, το ψευδοκράτος, με το οποίο έχει ήδη συνάψει συναφείς συμφωνίες.

Η αρχή της «ευθυδικίας»

Πέραν των ανωτέρω, η νέα τουρκική νομοθεσία δεν αποδέχεται την επήρεια των νησιών και, ως εκ τούτου, δεν θεωρεί ότι διαθέτουν ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Αμφισβητεί την κυριαρχία της Ελλάδας επί 171 περίπου νησιών. Από αυτά, τα πιο γνωστά είναι τα Αγαθονήσι, Φαρμακονήσι, Ψέριμος, Καλόλιμνος, Αρκιοί, Οινούσσες κ.λπ. Στηρίζει δε την αντίληψή της αυτή στην αρχή της «ευθυδικίας» [δίκαιο υπό τας περιστάσεις και αναλογικό αποτέλεσμα (equitable result)] και ότι δεν μπορεί ένα κράτος με τόση παράκτια έκταση, όπως η Τουρκία, να είναι εγκλωβισμένο από τα κυριαρχικά και άλλα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.

Τι ισχυρίζονται, λοιπόν, οι Τούρκοι; Ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν πρέπει να εφαρμοστεί «μηχανικά» (λέξη προς λέξη), αλλά κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις και δη τις γεωγραφικές συνθήκες του Αιγαίου. Έτσι εξουδετερώνει τα άρθρα 56 και το 121 του ΔΔΘ. Το τελευταίο τονίζει ρητώς ότι τα νησιά, και δη όσα κατοικούνται, έχουν δικαίωμα χωρικών υδάτων, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, όπως και η ηπειρωτική χώρα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Άγκυρα δεν αποδέχεται τη μέση γραμμή νησιών και τουρκικών ακτών και ταυτοχρόνως δεν αποδέχεται ότι τα ελληνικά νησιά έχουν δικαιώματα στη θάλασσα. Τα εξαφανίζει από τον χάρτη ακόμη και αν αποδέχεται ότι η όποια ελληνική κυριαρχία ασκείται επί του εδάφους. Γι’ αυτό η Άγκυρα στους διάφορους χάρτες που κυκλοφορεί, και δη στον Χάρτη “Main Spatial Map of Turkey”, αποτυπώνει την ύπαρξη ενός κύκλου γύρω από τα ελληνικά νησιά που ξεκινά και καταλήγει στα τουρκικά παράλια και περιλαμβάνει θέματα χωρικών υδάτων αλλά και δικαιοδοσίας. Εξηγεί μάλιστα στο υπόμνημα ότι αυτοί οι κύκλοι αφορούν στα «territorial water boundaries», σύνορα χωρικών υδάτων. Ο Χάρτης αυτός έχει κατατεθεί στην ΟΥΝΕΣΚΟ. Εφόσον, λένε οι Τούρκοι, η μέτρηση αρχίζει από τα τουρκικά παράλια και φτάνει στα 6 ν.μ., η κυριαρχία της Τουρκίας θα είναι πέριξ όσων νησιών εμπίπτουν εντός αυτής της ακτίνας, με την ΑΟΖ να δύναται να φτάσει έως τα 200 χιλιόμετρα, λαμβάνοντας υπόψη την ΑΟΖ της Ελλάδας όπως αυτή αρχίζει από τον ηπειρωτικό χώρο. Η Άγκυρα, πάντως, στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ αυτών και η περιοχή της Κύπρου, θεωρεί ότι τα χωρικά της ύδατα φτάνουν ως τα 12 ν.μ., όσα δηλαδή καθορίζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Διότι, κατά την τουρκική αντίληψη, εκεί δεν ισχύουν οι ειδικές γεωγραφικές συνθήκες του Αιγαίου.

Η κλοπή της Κυπριακής ΑΟΖ

Στην περίπτωση της Κύπρου, η Τουρκία ισχυρίζεται ότι, με βάση την υφαλοκρηπίδα της, έχει δικαιώματα επί του 49% της Κυπριακής ΑΟΖ και από αυτό το ποσοστό προσφέρει το 8% στην περιοχή Καρπασίας - Αμμόχωστου στο ψευδοκράτος, καθώς και άλλο 26% της νότιας Κυπριακής ΑΟΖ. Και συμβαίνει αυτό διότι, σύμφωνα με τη λογική Ερχιουρμάν, οι Τουρκοκύπριοι έχουν δικαιώματα εφ’ όλης της νήσου. Με άλλα λόγια, σε μια ομοσπονδία αφήνουν στους Ελληνοκυπρίους ποσοστό της τάξης του 25% της ΑΟΖ. Με βάση τα ανωτέρω, έχουν υπογραφεί συμφωνίες μεταξύ Τουρκίας και ψευδοκράτους. Τα ανωτέρω αναφερθέντα ποσοστά και τα δικαιώματα που πηγάζουν από αυτά, προφανώς θα ενταχθούν, ούτε λίγο ούτε πολύ, μέσα σε αυτά τα όρια, όταν θα ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία για τη Γαλάζια Πατρίδα. Έχει ήδη γίνει αδειοδότηση θαλάσσιων οικοπέδων από το ψευδοκράτος στην «Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίων». Είναι μεν παράνομες οι συμφωνίες αυτές, αλλά η τουρκική πλευρά θέτει ως όρο να περιληφθούν στη λύση του Κυπριακού και να έχουν ισχύ.

Η εσχάτη προδοσία...

Με τη θεσμοθέτηση της Γαλάζιας Πατρίδας περνούμε από την πολιτική θέση και ιδεολογία στη νομική πρακτική ως τμήμα της τουρκικής κυριαρχίας και των ειδικών κυριαρχικών δικαιωμάτων όπως αυτά προκύπτουν από την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Ας ληφθεί δε υπόψη ότι το casus belli των 6 ν.μ. ισχύει ως συναφής νομοθεσία από το 1995. Χοντραίνει δηλαδή στο παιχνίδι. Και στο Αιγαίο και στην Κύπρο. Γιατί; Η όποια υπαναχώρηση από την οποιαδήποτε πλέον τουρκική κυβέρνηση επί των δικαιωμάτων της Άγκυρας, όπως αυτά θα κατοχυρωθούν στη σχετική νομοθεσία, θα συνιστά στην ουσία εσχάτη προδοσία εφόσον θα τολμήσει κάποιος να παραδώσει κυριαρχικά δικαιώματα ή ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα. Αυτό το νομικό καθεστώς δεν υπήρχε ώς σήμερα. Η νέα πραγματικότητα σημαίνει ότι η Άγκυρα και οι Κυβερνήσεις της θα είναι πιο αδιάλλακτες. Ασχέτως του τι αναφέρει το Διεθνές Δίκαιο, η λύση του Κυπριακού θα χρειαστεί να περάσει από τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση. Γιατί; Διότι ποιος θα τολμήσει ν’ αλλάξει, για παράδειγμα, τη νομοθεσία περί των χωρικών υδάτων και των ΑΟΖ της Άγκυρας πέριξ της Κύπρου, προσφέροντας περισσότερα δικαιώματα στους Ελληνοκυπρίους από αυτά που θα προκύπτουν μέσω της νομοθεσίας του προσεχούς Ιουνίου; Είναι ή όχι πιθανό να έχει την τύχη του Μεντερέζ; Εκτός και αν δοθούν ανταλλάγματα στην Τουρκία που θα αφορούν στο Αιγαίο… Όλα αυτά θα πρέπει ή όχι να λαμβάνονται υπόψη από Αθήνα και Λευκωσία; Επί του παρόντος δεν υπάρχει επίσημη θέση περί της αντίδρασής τους. Βεβαίως, υπάρχει και η ορθή γενική αρχή περί του σεβασμού και της εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου και δη εκείνου της Θάλασσας ως σημείου άμυνας. Τι γίνεται, όμως, εάν με τη νέα τουρκική νομοθεσία κατοχυρώνονται ως τουρκικά κυριαρχικά και ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα, τμήματα των δικαιωμάτων της Κύπρου και τη Ελλάδος; Το Διεθνές Δίκαιο δεν διαθέτει ούτε αστυνομία ούτε στρατό για να επιβάλει την τάξη… Το ζούμε πέραν του μισού αιώνα στην Κύπρο.

^{Ο χάρτης αποτυπώνει την έκταση της Γαλάζιας Πατρίδας.}

^{Ο χάρτης απεικονίζει τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο μέχρι τον 25ο Μεσημβρινό, όπως θα προβλέπει και η σχετική με το θέμα νομοθεσία, που θα τεθεί στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση περί τις αρχές Ιουνίου. Με κίτρινο χρώμα είναι νησιά επί των οποίων η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία και με πράσινο εκείνα τα οποία χαρακτηρίζει ως αποστρατιωτικοποιημένα.}

^{Ο τουρκικός χάρτης που κατατέθηκε στην ΟΥΝΕΣΚΟ (Main Spatial Map of Turkey) δείχνει τα νησιά του Αιγαίου με κύκλο πέριξ αυτών. Η αποτύπωση αυτή διερμηνεύεται από την Άγκυρα στο υπόμνημα τού εν λόγω χάρτη ως εξής: Τα νησιά όχι μόνο δεν έχουν επήρεια, δηλαδή δεν έχουν ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, αλλά και ο πέριξ αυτών χώρος εμπίπτει στην τουρκική κυριαρχία (χωρικά ύδατα). Αναγνωρίζεται μόνο εδαφική κυριαρχία. Εάν αυτός ο χωροταξικής χάρτης ομοιάζει ή είναι ο ίδιος με εκείνον που θα κατατεθεί στη νομοθεσία για τη Γαλάζια Πατρίδα, γίνεται αντιληπτό ότι θα πρόκειται για σκάνδαλο, που θα φέρει τρικυμία στα ήπια νερά στο Αιγαίο… Είτε διπλωματικά είτε ακόμη και επί του πεδίου.}

^{Ο χάρτης αυτός δείχνει πώς η Τουρκία κομματιάζει την ΑΟΖ τής Κύπρου. Σε περίπτωση ομοσπονδιακής λύσης αφήνει στους Ελληνοκυπρίους το 25% της Κυπριακής ΑΟΖ. Το ίδιο ποσοστό μάς αφήνει και σήμερα ως Κυπριακή Δημοκρατία. Διατηρεί η ίδια το 49%. Από αυτό προσφέρει στην περιοχή Καρπασίας, Αμμοχώστου το 8% στο ψευδοκράτος, συν το 26% από τη νότια Θάλασσα της Κύπρου. Άρα μαζί με το ψευδοκράτος παίρνουν το 75% της Κυπριακής ΑΟΖ. Ταυτοχρόνως, στο πλαίσιο της Γαλάζιας Πατρίδας, διεκδικεί περί το 40% της ΑΟΖ της Συρίας.}